Political Protest Disappeared from the TV Broadcast


სამაუწყებლო ბადიდან გამქრალი პროტესტი.

თუ თვალს გადავავლებთ 2020 წლის მოვლენებს, ისტორიული მნიშვნელობის პანდემიის გარდა, შევამჩნევთ იმასაც, რომ წელს მსოფლიო ასევე ისტორიული მნიშვნელობის საპროტესტო ტალღებმა მოიცვა. თანაც, თუ უწინ მსგავსი ფორმისა და მასშტაბის პროტესტს, ძირითადად, განვითარებად სახელმწიფოებში ვხედავდით, სადაც საზოგადოება სამართლიანი არჩევნებისა და სხვა ფუნდამენტურ დემოკრატიულ ღირებულებათა დასამკვიდრებლად იბრძოდა, დღეს სახალხო მღელვარების ეპიცენტრმა განვითარებულ დემოკრატიებში გადაინაცვლა, უპირველეს ყოვლისა კი − ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

მაგრამ ქართული მედია ნაკლებ ყურადღებას უთმობს 25 მაისს, აშშ-ში პოლიციის მიერ ფერადკანიანი ეჭვმიტანილის, ჯორჯ ფლოიდის მკვლელობის შემდეგ დაწყებულ მასობრივ მღელვარებას, ამ მოვლენის წინააღმდეგ მიმართულ „კონტრსაპროტესტო“ მოძრაობას და, საერთოდ, აშშ-ში მიმდინარე სოციო-პოლიტიკურსა თუ ეკონომიკურ პროცესებს.

ეს მით უფრო საკვირველია, თუ გავითვალისწინებთ, რომ ქართული მედია და, კერძოდ, ტელემედია ძალიან აქტიურობს თუნდაც იმავე ბელარუსში მიმდინარე მოვლენების გაშუქების მხრივ. მეტიც: ზოგი არხი, მაგალითად „მთავარი“ და ტვ „პირველი“ არათუ აშუქებს, არამედ „მონაწილეობს“ კიდეც ამ პროცესში და „ეხმარება“ ბელარუსის მოსახლეობას დემოკრატიული განვითარების გზაზე სიარულში.

ეს არხები, ცხადია, არც საკუთარ, შიდაპოლიტიკურ ინტერესებს ივიწყებენ. მაგალითად, „მთავარმა“ უკვე მოასწრო მინსკში საპროტესტო აქციის დარბევის შედარება საქართველოში 2019 წლის 20 ივნისს მომხდარ მოვლენებთან და ამით პარალელები გაავლო ალექსანდრ ლუკაშენკოს მმართველობასა და „ქართული ოცნების“ ხელისუფლებას შორის. უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად საზღვარგარეთ მიმდინარე აქციებისადმი ამგვარი გამძაფრებული ინტერესის ფონზე, ბუნებრივია, განსაკუთრებით თვალშისაცემია, რომ ქართული მედიის სამაუწყებლო ბადიდან ბოლო ხანს, ფაქტობრივად, გაქრა ბელარუსში მიმდინარე აქციებზე მეტად თუ არა, მასზე არანაკლებ მნიშვნელოვანი ამერიკული პროტესტი.

არადა, აშშ-ში მიმდინარე აქციების უგულებელყოფის ფონზე ქართველ მაყურებელს შეიძლება შეექმნას შთაბეჭდილება, რომ ჯორჯ ფლოიდის მკვლელობით წონასწორობიდან გამოსული სამოქალაქო მშვიდობა აღდგა, ცხოვრება ჩვეულ რიტმს დაუბრუნდა. სინამდვილეში პროცესი არ დასრულებულა, ხოლო რაც შეეხება მის მნიშვნელობას, ამერიკულ პროტესტს სამომავლოდ ძლიერი ზეგავლენა ექნება არა მხოლოდ უშუალოდ შეერთებულ შტატებზე, არამედ ამ ქვეყნის მასშტაბისა და გავლენის გათვალისწინებით, მთელი მსოფლიოს მომავალზეც. ბუნებრივად ჩნდება შეკითხვა: რატომ ვეღარ ვხედავთ ქართული ტელეარხების სამაუწყებლო ბადეში ესოდენ მნიშვნელოვან პოლიტიკურ პროცესებს?

ერთი მიზეზი, ვფიქრობ, ის არის, რომ ქართული ტელემედია ლამის ნებისმიერ მოვლენას (მათ შორის მასობრივ პოლიტიკურ პროცესებსაც) სკანდალური შოუს სტილში აშუქებს. ეს თავდაპირველად მაყურებელს იზიდავს, მაგრამ სიღრმისეული პოლიტიკური და სოციალური ასპექტების ანალიზის გარეშე ერთი და იმავე, თუნდაც მძაფრსიუჟეტიანი სურათის ყურება მაყურებელს მალევე ჰბეზრდება და უკვე სხვა, ახალ სურათსა და „შოუს“ ითხოვს. ამ გაგებით, მედიის „გადართვა“ ახალ-ახალ სკანდალურ სიუჟეტებზე თითქოს ლოგიკურიცაა, თუმცა ეს არ არის ამერიკული პროტესტის ძუნწად გაშუქებისა და, საბოლოოდ, სრული იგნორირების ერთადერთი მიზეზი.

არანაკლებ საინტერესო და მნიშვნელოვანი მიზეზია იდეოლოგიური თვითცენზურა, რომელიც ჩვენს მედიაში აშკარად შეინიშნება.

„ნაციონალური მოძრაობა“ და მასთან დაახლოებული მედიასაშუალებები, რომლებიც თავს პროდასავლურ ფლანგზე მოიაზრებენ და რომლებიც დღემდე მნიშვნელოვანწილად ინარჩუნებენ გავლენას საინფორმაციო დღის წესრიგზე, ათწლეულების მანძილზე არწმუნებდნენ ქართულ საზოგადოებას, რომ აშშ იდეალური სახელმწიფოა, სადაც დემოკრატიულმა პროცესებმა და თავისუფლებამ ისეთ დონეს მიაღწია, რომ პრობლემები აღარ დარჩა.

მედიაში ფართოდ დამკვიდრებული ეს არცთუ სწორი ხედვა, რომელსაც არაფერი აქვს საერთო არც პროდასავლურობასთან და არც სტრატეგიულ პარტნიორობასთან, სწორედ აშშ-ში რასიზმის წინააღმდეგ დაწყებულმა მასობრივმა პოლიტიკურმა პროტესტმა შეარყია. წელს ყველამ დაინახა, რომ ჩვენი ქვეყნის სტრატეგიული მოკავშირე არ არის იდეალური „აღთქმული მიწა“ და იგი თავადაც არაერთი პრობლემის წინაშე დგას. თავად ამერიკელებისთვის ეს ისედაც ცხადი მოცემულობაა და ამაში სენსაციურიც არაფერია. იდეალური მდგომარეობა ის არის, რისკენაც უნდა ვისწრაფოდეთ, ფაქტობრივი მდგომარეობა მისგან ყველგან და ყოველთვის განსხვავდება. მაგრამ ამერიკის მთავარი ძალა, ალბათ, სწორედ იმაშია, რომ იქაურ მედიაში, ქართულისგან განსხვავებით, პრობლემებზე საუბარს არ გაურბიან და არ თვლიან, რომ ეს მეგობრობას დააზიანებს, რადგან მეგობარს ირჩევენ არა იმიტომ, რომ ის იდეალურია, არამედ იმიტომ, რომ ახლობელია.

მიუხედავად ამ ბანალური ჭეშმარიტებისა, ქართული „პროდასავლური მედიისთვის“ მეტად რთულად გასაცნობიერებელი და გასაანალიზებელი გამოდგა აშშ-ში მიმდინარე საპროტესტო მღელვარება. ამიტომ მისი გაშუქებაც ხანმოკლე და ეპიზოდური იყო და, როგორც წესი, მკაცრად შემოიფარგლებოდა უშუალოდ რასიზმის პრობლემატიკით. მხოლოდ იშვიათად თუ ახსენებდა ვინმე ისეთ არანაკლედ სერიოზულ გამოწვევებს, როგორებიცაა პოლიციის მხრიდან სისტემური ძალადობა, იარაღის კონტროლის სირთულე, სოციალური უთანასწორობის ზრდა, განათლებასა და ჯანდაცვაზე არასაკმარისი ხელმისაწვდომობა და ა.შ.

დღევანდელ მოვლენებზე დაკვირვება გვიჩვენებს, რომ მსოფლიო სახალხო მოძრაობების ახალ ფაზაში შედის და ასეთი მოძრაობების მოწმენი გავხდებით როგორც ევროპაში, ისე ამერიკაში. ამ დროს ქართული მედიის ამოცანა უნდა იყოს არა წაყრუება, არამედ ჩვენთვის უმნიშვნელოვანეს რეგიონებში მიმდინარე პროცესების მაქსიმალურად სრულყოფილი და ობიექტური ანალიზი. ქართულ საზოგადოებას ეს გულს არ აუცრუებს დასავლეთზე. პირიქით, ეს მას საშუალებას მისცემს, რეალური წარმოდგენა შეიქმნას იმ სამყაროზე, რომლისკენაც მიისწრაფვის.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / /

Action “Sanction”


აქცია „სანქცია“.

პოლიტიკური ოპოზიცია და მასთან დაკავშირებული მედიასაშუალებები უკვე კარგა ხანია, ცდილობენ „ქართული ოცნება“ წარმოაჩინონ ანტიდასავლურ ძალად, რომელიც დევნის ქვეყნის სტრატეგიული მოკავშირე სახელმწიფოებიდან მომავალ ბიზნესს და ამით უწყობს რუსული კაპიტალის გაზრდასა და გაძლიერებას. შედეგად, დასავლელი პარტნიორები იძულებული არიან, დაიცვან თავიანთი ინტერესები და, კანონზომიერად, სანქციები დაუწესონ არა მხოლოდ „ქართული ოცნების“ მთავრობას, არამედ, მთლიანად, ქვეყანას.

7 ივლისს „მთავარი არხის“ 9-საათიან საინფორმაციო გამოშვებაში გავიდა სიუჟეტი, რომელიც სწორედ ამ მოსაზრების გამყარებას ისახავდა მიზნად. სიუჟეტში ერთმანეთს დაუკავშირეს აშშ-ის კონგრესში დარეგისტრირებული კანონპროექტი (რომელიც რატომღაც „სანქციად“ მოიხსენიეს) და ცნობილი „ფრონტერას საქმე“. ეს სიუჟეტი, რომელიც მაყურებელს მცდარ ინფორმაციასა და დასკვნებს აწვდის, მედიის მხრიდან ფაქტებითა და შეფასებებით მანიპულაციის თვალსაჩინო ნიმუშია.

მაგალითად, სიუჟეტის დასაწყისში წამყვანი გვაუწყებს, რომ შეერთებულმა შტატებმა საქართველოს სანქციები დაუწესა. მეტიც, ჟურნალისტი ამბობს, რომ საკითხი უკვე გადაწყვეტილია და ქვეყანა დაისაჯა დემოკრატიული უკუსვლისთვის, კორუფციაში ჩაფლობისა და ამერიკული ბიზნესის დევნისთვის, თუმცა სიუჟეტის ბოლოს ირკვევა, რომ სინამდვილეში საქმე გვაქვს არა სანქციასთან, არამედ მხოლოდ და მხოლოდ ინიციატივასთან, რომელიც ან დამტკიცდბა, ან არა; თუმცა, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, კანონპროექტი თურმე გულისხმობს არა სანქციის დაწესებას, არამედ იმის დადგენას, რა პირობით გადაეცემა საქართველოს მისთვის დახმარების სახით გამოყოფილი 132 მილიონი დოლარი.

ინიციატივის თანახმად, გამოყოფილი დახმარების 15% შეიძლება არ გაიცეს მანამ, სანამ სახელმწიფო დეპარტამენტი არ მიაწოდებს კონგრესს ინფორმაციას საქართველოში არსებულ დემოკრატიულ პროცესებზე და არ დაადგენს, ხომ არ განიცადა ქვეყანამ უკუსვლა ამ თვალსაზრისით. ანუ, საუბარი არ არის არავითარ სანქციაზე და კანონპროექტის წარდგენილი რედაქციით მიღების შემთხვევაშიც კი დახმარების ხსენებული ნაწილი, სავარაუდოდ, არც იქნება დაკავებული, რადგან ამისთვის საჭირო იქნება, რომ თეთრი სახლის ადმინისტრაციამ თბილისში აშშ-ის ელჩისგან მიიღოს უარყოფითი შეფასებები საქართველოში არსებულ პოლიტიკურ ვითარებაზე.

აქ საქმე გვაქვს საკმაოდ ხანგრძლივ პროცესთან, რომლის შედეგებსაც ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებამდე, ალბათ, არ უნდა ველოდეთ. თუმცა, სიუჟეტის ავტორები მიზნად ისახავდნენ საზოგადოებაში უარყოფითი განწყობის შექმნას და იმ მოსაზრების განმტკიცებას, თითქოს სანქციები დაწესდა და ქვეყანა უფსკრულისკენ მიექანება.

„მთავარი არხის“ ხელმძღვანელობამ, ცხადია, იცის, რომ ტელემაყურებლების უმრავლესობა ჩახედული არ არის აშშ-ის საკანონმდებლო ორგანოს მუშაობის სპეციფიკაში და რიგითი მოქალაქე, ალბათ, არც კი დაიწყებს დეტალებში ჩაძიებას. ეს კი არხს უადვილებს მიზნის მიღწევას − მცდარ ინფორმაციაზე დაყდრნობით ხელისუფლებისადმი უარყოფითი განწყობა შექმნას.

აღსანიშნავია, რომ „მთავარი არხის“ ზემოხსენებულ სიუჟეტში, ისევე როგორც საქართველოს ხელისუფლების კრემლის მოკავშირედ „გამოყვანის“ სხვა მცდელობებში მანიპულაცია არ ამოიწურება მხოლოდ არარსებული სანქციების გამოგონებით. „მთავარი არხი“ აქტიურად ადანაშაულებს ხელისუფლებას ამერიკული ბიზნესის შევიწროებაში და მაგალითებად მოჰყავს კომპანიები „ფრონტერა რისორსი“, „ჯორჯიან მანგანეზი“ და „იაკონია კაპიტალი“.

2 ივნისის მთავარ საინფორმაციო გამოშვებაში მაყურებელმა მოისმინა „ფრონტერა რისორსის“ დირექტორის ზაზა მამულაიშვილის და „იაკონია კაპიტალის“ დირექტორის, სეტ ჩანის კომენტარებიც. ბიზნესმენთა მტკიცებით, სახელმწიფო პრობლემებს უქმნის ამ კომპანიებს, ხოლო კონგრესმენების შენიშვნებს ყურადღებას არ აქცევს, თუმცა სიუჟეტში საერთოდ არ უხსენებიათ ის გარემოება, რომ იმავე „ფრონტერა რისორსის“ შემთხვევაში საქმე გვაქვს კომპანიასთან, რომელიც 2020 წლის აპრილში ჰააგის საარბიტრაჟო სასამართლომ გაამტყუნა „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციასთან“ სამართლებრივ დავაში.

სეტ ჩანის განცხადებით, საქართველოს ხელისუფლებას არასოდეს მოუტანია რაიმე არგუმენტი იმის დასამტკიცებლად, რომ შეერთებული შტატების კონგრესის ზოგიერთი წევრის კრიტიკა ლობისტური საქმიანობის შედეგია, თუმცა ცნობილია, რომ რესპუბლიკელ კონგრესმენს პიტ ოლსონს, რომელმაც მთელი გამოსვლა მიუძღვნა „ქართული ოცნებისა“ და ბიძინა ივანიშვილის მიერ „ფრონტერას“ „დევნის“ საკითხს, აქტიურად აფინანსებს სწორედ „ფრონტერა“.

სხვათა შორის, კონგრესმენის არგუმენტები ვერავითარ კრიტიკას ვერ უძლებს. მაგალითად, ოლსონმა განაცხადა, თითქოს ბიძინა ივანიშვილმა ამერიკული ბიზნესი იმიტომ განდევნა, რომ ქართული გაზი ვლადიმირ პუტინისთვის გადაეცა, თუმცა ამ საკითხით დაინტერესებულ ნებისმიერ პირს შეუძლია მოიძიოს ინფორმაცია და დარწმუნდეს, რომ საქართველოში საერთოდ არ არის აღმოჩენილი ბუნებრივი გაზის სერიოზული მარაგი. აქედან გამომდინარე, ბიძინა ივანიშვილი თეორიულადაც კი ვერ გადასცემდა რუსეთის პრეზიდენტს იმას, რაც ქვეყანას, უბრალოდ, არ გააჩნია.

დაბოლოს, ცალკე უნდა გაესვას ხაზი იმ გარემოებას, რომ პოლიტიკურად ანგაჟირებულ ასეთ სიუჟეტებში ექსპერტებად ხშირად გვევლინებიან არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენლები, რომელთა კომენტარებიც გამოიყენება სიუჟეტში გამოთქმული მოსაზრების გასამყარებლად.

კერძოდ, ჩვენ მიერ განხილულ სიუჟეტში „საერთაშორისო გამჭვირვალობა – საქართველოს“ აღმასრულებელი დირექტორი, ეკა გიგაური საუბრობს „სანქციებზე“, როგორც შემდგარ ფაქტზე, არადა მან, როგორც საერთაშორისო ორგანიზაციის წარმომადგენელმა, წესით, კარგად უნდა იცოდეს სანქციის განმარტებაც და ჰააგის სასამართლოს მიერ გამოტანილი განაჩენიც.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / /

“Great State” – Agreement between Putin and Russia


“დიდი სახელმწიფო” – პუტინისა და რუსეთის შეთანხმება.

შესავალი თანამედროვე რუსეთის პოლიტიკაში

რუსეთმა სირიაში ცალმხრივი სამხედრო-საჰაერო ოპერაცია წამოიწყო. ქვეყნის წამყვანმა პირებმა ეს ქმედება ეროვნული ინტერესების დაცვით დაასაბუთეს. აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ რუსეთი არ ახდენს სამხედრო ქმედებების კოორდონაციას არც ნატო-სთან ან რომელიმე ალიანსის წევრ ქვეყანასთან და არც გაერო-სთან. ამის ერთ-ერთი მიზეზი მდგომარეობს ე.წ. დასავლეთის, კერძოდ კი აშშ-ს წინააღმდეგობაში. შესაბამისად, ოპერაციის ლეგიტიმაციის წყარო არის არა საერთაშორისო საზოგადოება, არამედ უშუალოდ რუსეთის მოსახლეობა.

არაერთი დასავლელი ექსპერტი საუბრობს კამპანიის წარუმატებლობაზე და პუტინის რეჟიმის მარცხზე, მაგრამ მათი პათოსი უფრო იდეოლოგიური დაპირისპირების გაგრძელებაა, ვიდრე არსებული ვითარების ისტორიულ-პოლიტიკური ანალიზი. რუსეთისმცოდნეობის დარგის ექსპერტებისთვის ნათელია, რომ პუტინის გეგმა  უფრო შორეულ პერსპექტივაზეა გათვლილი, ვიდრე სირიაში ბაშარ ალ ასადის ხელისუფლების შენარჩუნებაა. სირიას გააჩნია მნიშვნელოვანი სიმბოლური დატვირთვა რუსეთის ხელისუფლებისთვის. იგი ასრულებს შეთანხმებას, რომელიც დაიდო რუსეთის საზოგადოებასთან.

მიმდინარე სტატიის მიზანია აჩვენოს რუსეთის საგარეო და საშინაო პოლიტის ელემენტები პოსტ-საბჭოთა ისტორიულ პერსპექტივაში; მოვლენების ასეთი ანალიზი ნათელყოფს, რომ ვლადიმირ პუტინსა და რუსეთის საზოგადოებას შორის არსებობს შეთანხმება ე.წ. ,,დიდი სახელმწიფოს” აშენების შესახებ; შესაბამისად, რუსეთის მთავრობის საგარეო და საშინაო პოლიტიკა ამ შეთანხმების მიღწევისკენ არის მიზანმიმართული. ამ მხრივ, სირია არის მნიშვნელოვანი ჯაჭვი, რომელმაც უნდა მიიყვანოს რუსეთი სასურველ შედეგამდე. დღეისთვის შეიძლება ითქვას, რომ პუტინმა ნომინალურად მაინც შეასრულა ნაკისრი მოვალეობა.

პუტინის მოსვლის წინაპირობები

ბევრ ექსპერტს, დარგის მცოდნეს თუ უბრალოდ პოლიტიკით დაინტერესებულ ადამიანს ხშირად ავიწყდება ვლადიმირ პუტინის ხელისუფლებაში მოსვლის წინაპირობები. ამ ისტორიული მოვლენების არცოდნა იწვევს რუსეთის საგარეო და საშინაო პოლიტიკით „აღშფოთებას“. დღევანდელი მთავრობა ხელისუფლებაში მოვიდა არა დემოკრატიული რევოლუციის ტალღაზე, არამედ პირიქით, ანტი-დემოკრატიული მოძრაობების საფუძველზე; მეტიც, ვლადიმირ პუტინის პოლიტიკურ სცენაზე გამოჩენისას რუსეთის მოსახლეობის უმრავლესობას სჯეროდა, რომ დასავლეთის, ნატო-ს და განსაკუთრებით აშშ-ს საგარეო პოლიტიკისა და ბორის ელცინთან მჭიდრო კავშირის მიზანი რუსეთის დამცირება, დასუსტება, დაქუცმაცება და საბოლოო ჯამში მისი, როგორც რაიმე მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ერთეულის რუკიდან წაშლაში მდგომარეობდა[1][2][3].

ბორის ელცინის მმართველობის მიწურულს ნათელი გახდა, რომ დემოკრატიულმა ექსპერიმენტმა ქვეყანაში მარცხი განიცადა [4]. რუსეთის მოსახლეობის მთავარი მოთხოვნა არა დემოკრატიის, დემოკრატიული ინსტიტუტების გაძლიერება იყო, არამედ ძლიერი სახელმწიფოს ჩამოყალიბება, რომლის სათავეშიც ძლიერი ლიდერი იქნებოდა [5]. რუსეთის, როგორც სახელმწიფოს, მთავარი საგარეო პოლიტიკის მიზანი კი საბჭოთა კავშირის დროინდელი „სიდიადის“ დაბრუნება გახდა; ანუ, რუსეთი კვლავ „დიდ სახელმწიფოდ“ უნდა მოვლინებოდა საერთაშორისო სისტემას [6][7]. ამ დავალების შესასრულებლად კი რუსეთის საზოგადოებამ ყოფილი კგბ-ს თანამშრომელი ვლადიმირ პუტინი დაიქირავა. მას შემდეგ, ხელისუფალის მთავარი მიზანი სწორედ რომ აღნიშნული დანაპირების შესრულება გახლდათ.

2008 წლის საქართველო-რუსეთის ომი და გადატვირთვის მცდელობა

2008 წლისთვის პუტინის საგარეო და საშინაო პოლიტიკამ მნიშვნელოვანი ეტაპები განვლო. კერძოდ, მან გაიარა ე.წ. კონცენტრირების (2000-2003წწ.), ლიბერალური იმპერიის (2003-2006წწ.) და „სუვერენული დემოკრატიის“ პერიოდები (2006-2008წწ.). ტოროშელიძის (2008) მტკიცებით, თითოეულ ეტაპს საკუთარი დანიშნულება ჰქონდა. პირველი მიზნად ისახავდა ქვეყნის რესურსებისა და საზოგადოების კონსოლიდაციას ძლიერი მმართველის ირგვლივ; მეორე, დაგროვილი მანდატისა და რესურსების გამოყენებას რუსული ინტერესების საზღვარგარეთ (მინიმუმ რეგიონში) გაძლიერებისთვის; მესამე, საყოველთაოდ გაცხადებას, რომ რუსეთი დაუბრუნდა საერთაშორისო სისტემას, როგორც გლობალური მოთამაშე და სამყარო კვლავ ბიპოლარული გახდა.

რუსეთის პოლიტიკის ტრანსფორმაციის მესამე საფეხური 2008 წლამდე თეორიულ სახეს ატარებდა. მისი რეალობაში განხორციელება 2008 წელს საქართველო-რუსეთის ომით მოხდა. მას შემდეგ, რაც ჯორჯ ბუშმა კავკასიონზე „წითელი ხაზი“ გაავლო და შეეცადა ნატო-სა და ამერიკის ინტერესების დამყარება ჩრდილოეთ მეზობლის ეროვნული ინტერესების უშუალო ზონაში, რუსეთმა გამოიყენა საქართველოს იმჟამინდელი მთავარსარდლის იმპულსურობა და ,,შემოიტყუა“ ქვეყანა წინასწარ წაგებულ სამხედრო დაპირისპირებაში. საქართველოს სამხედრო ინფრასტრუქტურის განადგურებით, აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებელ რესპუბლიკებად აღიარებით და იქ საკუთარი სამხედრო ბაზების გაძლიერებით რუსეთმა საქართველოს ნატო-ში გაწევრიანების გზა ჩაუხერგა; მეტიც, ნათელყო აშშ-სთვის, რომ იგი ყველა არსებული ხერხით დაიცავდა საკუთარ ეროვნულ ინტერესებს. საქართველოში განხორციელებული ბლიცკრიგით რუსეთმა რეგიონალური მოთამაშის როლი გაიმყარა.

ამერიკაში ახლად მოსული მთავრობა შეეცადა არსებული შეცდომების გაანალიზება და რუსეთთან გადატვირთვის პოლიტიკა გამოაცხადა. დღეისთვის ნათელია, რომ ის ჩავარდა. აღსანიშნია ფაქტი, რომ ეს მიმართულება უპერსპექტივო იყო. როგორც ცნობილმა რუსმა პოლიტოლოგმა სერგეი მარკედონოვმა (2014) განაცხადა, რუსეთის საგარეო პოლიტიკის მთავარი დანიშნულება არის საერთაშორისო სისტემაში არსებული თამაშის წესების შეცვლა; ამ შეცვლას უნდა მოჰყვეს ქვეყნის სტატუსის ცვლილებაც. ამერიკა კი ცდილობს მოაქციოს ქვეყანა უნიპოლარული სამყაროს ფარგლებში, სადაც ის „შერიფის“ როლს ასრულებს. შესაბამისად, ამ ორ ერთეულს შორის შეთანხმება წარმოუდგენელია. ობამას გადატვირთვის პოლიტიკა ზემოთ ხსენებულ ხედვას ეყრდნობოდა. ახალმა მთავრობამ არასწორი დასკვნები გამოიტანა საქართველო-რუსეთის ომიდან. ობამას ხელისუფლებამ რუსეთის საერთაშორისო სისტემაში სტატუსის გადახედვის ნაცვლად, პუტინის რეჟიმს მისთვის შედარებით უმნიშვნელო საკითხებზე შესთავაზა მოლაპარაკება.

დიალოგი ჩავარდა. რუსეთი მიისწრაფოდა „დიდი სახელმწიფოს“ სტატუსისკენ, ხოლო ამერიკა არსებული უნიპოლარული სამყაროს შენარჩუნებისკენ.

2014 წლის უკრაინის კრიზისი

უკრაინაში მომხდარი მოვლენები ასახავს საქართველო-რუსეთის დაპირისპირების არასწორი ანალიზის შედეგს; აგრეთვე, აშშ-ს პოლიტიკური „ისტაბლიშმენტის“ მიერ იმის უგულველყოფის, რომ დღევანდელი რუსეთი აღარაა ელცინისეული უუნარო საერთაშორისო სისტემის სუბიექტი და არც ამერიკაა ის ყოვლისშემძლე ძალა, რომელიც ცალმხრივად წარმართავდა მოვლენებს. ძალთა გადანაწილება მნიშვნელოვნად შეიცვალა.

აშშ-ს ღია ჩარევა უკრაინის მოვლენებში და პრო-დასავლური ძალების ხელისუფლებაში რევოლუციური გზით მოსვლის ხელშეწყობამ ნათელყო, რომ ამერიკამ კვლავ გადაწყვიტა რუსეთის სასიცოცხლო სივრცეში შეჭრა. რუსეთის ხისტი პოზიცია და რეაქცია სრულიად მოსალოდნელი იყო. ყირიმის მიერთებით რუსეთმა დაარღვია თამაშის წესები და ღიად განაცხადა, რომ ამიერიდან ის აღარ დაემორჩილებოდა ძველ ნორმებს. ამით მან ხელმეორედ გაამყარა საკუთარი რეგიონალური პოზიციები და მკაფიო შეტყობინება გაუგზავნა ამერიკელ კოლეგებს; მეტიც, მან შექმნა პრეცედენტი, როდესაც საერთაშორისო სისტემის სუბიექტი არ დაემორჩილა წყობას და ამით ეჭვი შეიტანა მის ლეგიტიმურობაში. პუტინი ამზადებდა ნიადაგს რუსეთის გლობალურ ძალად წარმოსადგენად. ამჯერად არა თეორულად, არამედ პრაქტიკულად.

რას ნიშნავს სირია მსოფლიოსთვის და რუსეთისთვის?

უკვე რამდენიმე წელია, რაც „არაბულმა გაზაფხულმა“ დიდი მღელვარება გამოიწვია რეგიონში. ამდენივე წელი დასავლეთი ამერიკის შეერთებული შტატების ხელმძღვანელობით ცდილობს ბაშარ ალ ასადის ხელისუფლებიდან ჩამოშორებას, მაგრამ უშედეგოდ. ჯერ კიდევ 2011 წელს, როდესაც პროცესები დაიძრა არსებობდა სერიოზული საფრთხე, რომ დასავლური ძალები გაიმეორებდნენ სირიაში ლიბიის სცენარს. მაგრამ მათ უარი თქვეს; რა თქმა უნდა, ეს უარი ნაწილობრივ განპირობებული იყო წარუმატებელი მისიებით ავღანეთში, ერაყსა და ლიბიაში; აგრეთვე, სხვა პოლიტიკური ფაქტორებით. თუმცა, გადამწყვეტი როლი ითამაშა რუსეთის მთავრობის ხისტმა პოზიციამ; კერძოდ, რუსეთის მხრიდან მზაობამ დაიცვას საკუთარი გეოპოლიტიკური ინტერესები რეგიონში. მნიშვნელოვანია, რომ თუ ათიოდე წლის წინ წარმოუდგენელი იყო რუსეთის რაიმე სახით მსოფლიო მოვლენებზე ზეგავლენა, 2011-2013 წლებში ვლადიმირ პუტინის ხისტი პოზიცია გადამწყვეტი აღმოჩნდა სირიაში ლიბიის სცენარის განმეორების თავიდან ასაცილებლად. დაბომბვის ნაცვლად დასავლეთმა დაიწყო სირიული მეამბოხეების გაწვრთნა და შეიარაღება. დღეს, 2015 წელს რუსეთმა ცალმხრივად დაიწყო სამხედრო-საჰაერო ოპერაცია. მისი დაბობვის ქვეშ აღმოჩნდნენ სწორედ ის ძალები, რომლებსაც ამარაგებს დასავლეთი [8]. რუსეთის მიზანი იმდენად სირიული რეჟიმის შენარჩუნება არაა, როგორც დასავლეთისთვის წინააღმდეგობის გაწევა. ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ რუსეთის სამხედრო შენაერთები ეროვნული ინტერესების დაცვის მიზნით გასცდნენ ახლო სამეზობლოს. ექსპერტები თანხმდებიან, რომ ვლადიმირ პუტინის მთავარი მიზანი არის შექმნას ილუზია, რომ რუსეთი დაუბრუნდა გლობალურ პოლიტიკას, როგორც ძალა, რომელსაც შეუძლია მსოფლიო პროცესებზე მნიშვნელოვანი ზეგავლენის მოხდენა; ანუ რუსეთი შედგა, როგორც „დიდი სახელმწიფო“ [9][10][11][12].

სირიის კონფლიქტი გადაიქცა ბრძოლის ველად, სადაც, ერთი მხრივ, ამერიკა, ხოლო, მეორე მხრივ, რუსეთი იბრძვიან საკუთარი პოზიციების გასაძლიერებლად. ამერიკისთვის სირია შეიძლება გახდეს ჰეგემონობის განმტკიცების ან დაკარგვის ადგილი, ხოლო პუტინისთვის რუსეთის დიდ პოლიტიკაში დაბრუნების ან ძალაუფლებისა და საზოგადოების მანდატის გაფლანგვის მიზეზი.

დასკვნა

რუსეთმა განვლო დიდი გზა იმისთვის, რომ საკუთარ თავს მისცეს უფლება შეეწინააღმდეგოს დასავლურ ძალებს (განსაკუთრებით, აშშ-ს) ჯერ რეგიონალურ დონეზე (საქართველო და უკრაინა), ხოლო შემდეგ საერთაშორისო არენაზე (სირია). იქიდან გამომდინარე, თუ როგორ დასრულდება კონფლიქტი სირიაში გადაწყდება დღევანდელი საერთაშორისო სისტემის ბედი. თუ რუსეთი დამარცხდება, მაშინ ამერიკის ჰეგემონობა კვლავაც უპირობო იქნება (ჩინეთის მოლოდინში); მაგრამ, თუ პუტინი შესძლებს ამერიკის მიერ მხარდაჭერილი ძალების განდევნას და ბაშარ ალ ასადისთვის ქვეყანაზე კონტროლის დაბრუნებას რუსეთი გახდება გლობალური ძალა არა მხოლოდ რუსეთის საზოგადოებისთვის, რომელსაც უკვე ასეთად მიაჩნია, არამედ დანარჩენი მსოფლიოსთვისაც; მეტიც, საერთაშორისო სისტემა  შეიცვლება და გადაიხრება უნიპოლარულიდან მინიმუმ ბიპოლარულისკენ.

ამასთანავე, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ მიმდინარე საგარეო და საშინაო პოლიტიკა არ არის პუტინის პროდუქტი; ეს არის პუტინისა და რუსეთის, რუსეთის საზოგადოების შეთანხმების შედეგი. ეს შეთანხმება შედგა 2000 წელს, როდესაც “მძლავრი მარჯვენა“ მოვიდა ხელისუფლებაში ქვეყნისთვის ძველი სიდიადის დასაბრუნებლად. ამიტომ, იმის იმედად მოქმედება, რომ პუტინის მოშორებით შეიცვლება რუსეთის პოლიტიკა ან ხელისუფლებაში მოვლენ დასავლეთისადმი კეთილგანწყობილი ძალები რუსეთის უახლესი ისტოორიის და შიდა საზოგადოებრივი განწყობების არცოდნაა.

ბიბლიოგრაფია

ქართულენოვანი

ტოროშელიძე, ი., 2008, პუტინის საგარეო პოლიტიკა, გამომცემლობა ბბთკ

სიხარულიძე, ა., 2014, რუსეთი 1991-2008, გამომცემლობა ინტელექტი, გვ. 46-157

ინგლისურენოვანი

Adelman, J., 2015, Surprise, surprise, Russia is a world power again, Fox News, URL: http://www.foxnews.com/opinion/2015/09/28/surprise-surprise-russia-is-world-power-again.html

Akkoc, R., Oliphant, R., 2015 [accessed], “Russia kills US-backed Syrian rebels in second day of air strikes as Iran prepares for ground offensive”, The Telegraph, URL: http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/11903702/Russias-Vladimir-Putin-launches-strikes-in-Syria-on-Isil-to-US-anger-live-updates.html

Dempsey, J., 2015, Judy Asks: Is Russia back on the World Stage?, Carnegie Europe, URL: http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/?fa=61450

Legvold, R., 2007, Russian Foreign Policy in the Twenty-First Century and the Shadow of the Past, Columbia University Press, p. 60

Lozansky, E., 2014, U.S. Take Note: Russia Is Back as a Global Power, The Moscow Times, URL: http://www.themoscowtimes.com/opinion/article/u-s-take-note-russia-is-back-as-a-global-power/496766.html

Analyzing Russia’s Support for Syria’s Bashar al-Assad, 2015 [accessed], abc NEWS, URL: http://abcnews.go.com/International/analyzing-russias-support-syrias-bashar-al-assad/story?id=22534530

რუსულენოვანი

Маркедонов, С., 2015, «И Путин и его команда – Стихийные Западники», Мнения, Ссылка: http://bogudonia.ru/opinions/sergej_markedonov_i_putin_i_ego_komanda_stihijnye

Филиппов, А., 2007, Новейшая История России 1945-2006, Издательство «Просвещение», стр. 416

Всероссийский Опрос, 2000, ВЦИОМ, Ссылка: http://wciom.ru/zh/print_q.php?s_id=341&q_id=27470&date=15.03.2000

Пресс-выпуск : 17 августа 2000 года, ВЦИОМ, Аналитический Центр Юрия Левады, Ссылка: http://www.levada.ru/press/2000081700.html

Пресс-выпуск #30: Ностальгия по прошлому, 2004, Аналитический Центр Юрия Левады, Ссылка: http://www.levada.ru/press/2004031901.html

Пресс-выпуск: 3 марта 2003 года, ВЦИОМ, Аналитический Центр Юрия Левады, http://www.levada.ru/press/2003030300.html

Пресс-выпуск: Рейтинги. Выборы. Разное, 2000, Аналитический Центр Юрия Левады, Ссылка: http://www.levada.ru/press/2000030901.html

Пресс-выпуск: Вокруг Парламентского Кризиса; Чечня, 2000, Аналитический Центр Юрия Левады, Ссылка: http://www.levada.ru/press/2000012501.html

Россияне о целях внешней политики и о саммите в Италии, 2011, Аналитический Центр Юрия Левады, Ссылка: http://www.levada.ru/press/2001071900.html

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე კავკასიური სახლი.

Tagged : / / / / / / / /
RussiaUSAGeorgia