„კრემლისტური“ იმედი „ყალბი მთავარი არხის“ წინააღმდეგ

“Kremlin” Imedi versus “Fake Mtavari Channel”.

ქართული მედია რომ უკიდურესად პოლიტიზებულია, კარგა ხანია ცნობილია. იმდენადაც პოლიტიზებული, რომ მედიაზე დაკვირვებით შეგვიძლია შევისწავლოთ არა მხოლოდ მედიაბაზარი, არამედ ქვეყანაში წარმოდგენილი პოლიტიკური სპექტრი და დამოკიდებულება ძირითად პოლიტიკურ მოთამაშეებს შორის.

საპარლამენტო არჩევნების მოახლოებასთან ერთად სულ უფრო მწვავდება დაპირისპირება პოლიტიკურ „ბრძოლის ველზე“, სადაც განსაკუთრებული გაშმაგებით ეპაექრებიან ერთმანეთს მმართველი გუნდი და „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“. მედიასივრცეში ეს წინააღმდეგობა ყველაზე თვალსაჩინოდ ვლინდება „იმედისა“ და „მთავარი არხის“ კონკურენციაში, რომელიც ახალი სატელევიზიო სეზონის დაწყებისთანავე ლამის გამოცხადებულ „მედიაომად“ გადაიქცა: ერთიცა და მეორეც აქტიურად ჩაერთო წინასაარჩევნო რბოლაში თავისთვის სასურველი პოლიტიკური გუნდის მხარდასაჭერად.

მიუხედავად იმისა, რომ „იმედისა“ და „მთავარი არხის“ ურთიერთობა განსაკუთრებული კოლეგიალურობით არც აქამდე გამოირჩეოდა, „ომის“ ახალი ტალღის დაწყების მაუწყებლად შეგვიძლია მივიჩნიოთ 11 სექტემბერს „იმედის“ ეთერით გაშვებული პრომოკლიპი: სწრაფად მოძრავი ულტრათანამედროვე მატარებელი, რომელშიც სხედან საქმიანი „იმედის“ ჟურნალისტები და მოძველებული, ტექნიკურად გაუმართავი ე.წ. „დრეზინა“ წარწერით „ფეიკ-ნიუსი“ (ყალბი ახალი ამბავი), რომელსაც ერთი კაცი მართავს. კლიპში ულტრათანამედროვე მატარებელი სიმბოლურად, ცხადია, თავად „ტელეიმედს“ განასახიერებს, ხოლო „დრეზინასა“ და მის „ეკიპაჟში“, მაყურებელმა „მთავარი არხი“ და მისი გენერალური დირექტორი ნიკა გვარამია „ამოიცნო“.

სწორედ ასე დაინახეს და გაიგეს „იმედის“ კლიპი „მთავარ არხზეც“ და 13 სექტემბერს, გადაცემა „მთავარ აქცენტებში“ გვარამიამ საპასუხო სატირული ვიდეორგოლი წარმოადგინა. მასში „იმედის მატარებელი“ მიქრის და ჩერდება კრემლთან, სადაც მას რუსული (უფრო სწორად, საბჭოთა) მუსიკით ეგებებიან.

ზედაპირული ანალიზიც კმარა საიმისოდ, რომ დავასკვნათ: „იმედისა“ და „მთავარი არხის“ რგოლები გამოხატავენ არა მხოლოდ ბანალურ კონკურენციას ორ სატელევიზიო არხს შორის, არამედ გვიჩვენებენ სტერეოტიპულ „მესიჯბოქსებს“, რომლებსაც ეს მედიასაშუალებები ხშირად იყენებენ საზოგადოებასთან კომუნიკაციის პროცესში: კერძოდ, თუ ხელისუფლებას რადიკალურად აკრიტიკებ, ხარ „ყალბი“, ხოლო თუ „ნაციონალური მოძრაობის“ დაბრუნება არ გსურს, ხარ „კრემლისტური“.

„იმედისა“ და „მთავარი არხის“ დაპირისპირებას კიდევ უფრო ამძაფრებს უშუალოდ ამ ორგანიზაციების ისტორია და კონკრეტული პირების ბიოგრაფიები. „ტელეიმედი“ არის მედიასაშუალება, რომელმაც საკუთარ ტყავზე იწვნია ყოფილი სახელისუფლებო პარტიის სრულმასშტაბიანი თავდასხმა. 2007 წელს ის ჯერ დაარბიეს, შემდეგ კი უკანონოდ და უსამართლოდ გადასცეს უცხო პირს და „რიგით“ პროსახელისუფლებო არხად აქციეს.

აღსანიშნავია, რომ საზოგადოებისთვის ამ პროცესის „ახსნა“ (უფრო სწორად კი „გამართლება“) მაშინ სწორედ იმ ადამიანებმა იკისრეს, ვინც დღესაც „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ დაკავშირებულ მედიასაშუალებებში (და მათ შორის „მთავარ არხზე“) საქმიანობს. ამ პრეისტორიის გათვალისწინებით ლოგიკური ჩანს „იმედის“ განსაკუთრებული ანტიპათია და სიფრთხილე „ნაციონალური მოძრაობის“ მიმართ, ისევე როგორც იოლად აიხსნება მისი დამოკიდებულება „მთავარი არხისადმი“.

არაფერია გასაკვირი იმაში, რომ „იმედის“ თანამშრომლებს აღარ სურთ პოლიტიკურ და ტელესამაუწყებლო ძალაუფლებაში იმ ადამიანთა ხილვა, ვინც არაერთხელ გათელა ფეხქვეშ კანონიც, სიტყვის თავისუფლებაც და ბევრი სხვა დემოკრატიული ღირებულებაც. ამავდროულად, აშკარაა ისიც, რომ „იმედის“ რიტორიკა სულ უფრო უხეში და ხისტი ხდება არა მხოლოდ „მთავარი არხის“, არამედ, საზოგადოდ, ყოველგვარი კრიტიკის მიმართ, რომელსაც ობიექტური საფუძველიც შეიძლება ჰქონდეს.

„მთავარი არხის“ სიუჟეტების უმეტესობა სხვა არაფერია, თუ არა ჩვეულებრივი ანტისახელისუფლებო საინფორმაციო მანიპულაცია, ხშირად ტყუილიც, მაგრამ ფაქტია ისიც, რომ საზოგადოების ნაწილი ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად არის განწყობილი, რასაც მედიის მხრიდან უდავოდ ესაჭიროება გაშუქება, გაანალიზება და მიმოხილვა. ამ მოთხოვნას „იმედი“ ჯეროვნად ვერ აკმაყოფილებს, რის გამოც ოპოზიციურად განწყობილი აუდიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილის ყურადღებას მას ართმევს ფსევდოკრიტიკული, რადიკალურად ოპოზიციური და, შეიძლება ითქვას, „ნაციონალური მოძრაობის“ პარტიული ტელეკომპანია.

რაც შეეხება ამ უკანასკნელს, „მთავარი არხი“ დღემდე იმ პოლიტიკას მისდევს, რომელიც „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობისას იმდროინდელ „რუსთავი 2“-ზე ჩამოყალიბდა და რომელიც გამოიხატება მარტივი ფორმულით: „ვინც ჩვენი მომხრე არ არის, რუსეთის აგენტია“. სწორედ ამ ბანალური ფორმულის გამოხატულება იყო „იმედის“ კლიპზე „მთავარი არხის“ პასუხიც.

თუმცა სხვას, ალბათ, არც არავინ ელოდა არხისგან, რომელსაც გენერალური პროკურორის ყოფილი მოადგილე მართავს. ეს სწორედ ის ნიკა გვარამიაა, რომელიც თავის დროზე მთელს პოლიტიკურ ოპოზიციას რუსეთის სასარგებლოდ ჯაშუშობაში სდებდა ბრალს, ხოლო მისი „მოკავშირე“ ჟურნალისტების უმრავლესობა ამ პოლიტიკას ყალბი ინფორმაციებისა თუ დამონტაჟებული აუდიო/ვიდეოჩანაწერების გავრცელებით ამართლებდა და „აფორმებდა“.

როგორც ჩანს, ვერც ნიკა გვარამია, ვერც „მთავარი არხი“ და ვერც „ნაციონალური მოძრაობა“ ვერ მიმხვდარან, რომ საზოგადოება გადაიღალა კრემლით დაშინებით, გაიგო, რომ ასეთ ბრალდებებს დიდი ყურადღება არ უნდა მიაქციოს, რადგან ოდესღაც სამშობლოს „მოღალატეები“ და „პატრიოტები“ ნებისმიერ დროს შეიძლება დამეგობრდნენ. ამის მაგალითად გამოდგება „მთავარი არხის“ გენერალური დირექტორის მეგობრობა შალვა ნათელაშვილთან, რომელიც ერთ დროს გვარამიამ პირდაპირ ეთერში გამოაცხადა რუსეთის აგენტად.

„მთავარი არხი“ ერთგვარი მინიატურული სიმბოლო და შეხსენებაა იმისა, როგორი იყო „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლებისა და მისი „ერთგული“ მედიის მიდგომა განსხვავებული შეხედულებების მქონე ადამიანებისადმი: ცილისწამება და მათი გამოცხადება სამშობლოს მოღალატეებად.

„იმედისა“ და „მთავარი არხის“ დაპირისპირებაში კი წაგებული და ყველაზე მეტად დაზარალებული ისევ საზოგადოებაა, რომელიც მთელი წინასაარჩევნო პერიოდის მანძილზე, სავარაუდოდ, ორ სტერეოტიპულ ნარატივს შორის იქნება მოქცეული.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / /

Georgia’s wayward son

When it comes to Mikheil Saakashvili and his legacy as president, Georgians praise and curse him simultaneously. His announced return should the largest opposition party win in upcoming elections should be seen through the lens of the local society, most of which would not warmly welcome such a homecoming.

Former Georgian president Mikheil Saakashvili announced a “come back” to Georgian political life. In a short advertisement video, the prominent politician asked the local society for forgiveness and promised to complete reforms that he and his political party United National Movement (UNM) initiated before being defeated later in parliamentary and presidential elections in 2012-2013. Saakashvili, who chairs the executive committee of Ukraine’s National Reforms Council, stated that Georgia is in total stagnation, returning to the so-called “dark” 90s as a result of a traitorous policy pursued by the government of the Georgian Dream. Soon after, the UNM, the main opposition party, stated that in the case of being victorious in the parliamentary elections set for October 31st, it will nominate its “founding father” as candidate for prime minister. Saakashvili, who actually has never really left Georgian politics, announced that, if victorious, he would occupy the post for two years and then continue his career in Ukraine.

While some parts of the political opposition, as well as civil society, expressed gratitude for the readiness to help liberate the state from, what they call, a Russian-controlled oligarchy represented by typhoon Bidzina Ivanishvili and Georgian Dream, others expressed serious concerns. Giga Bokeria, a former high-ranking official under Saakashvili who established a new political movement called European Georgia, stated that Saakashvili’s aspiration is to return Georgia to the past.

Political rivalries aside, it is time to finally speak out on issues that make him a significant historic figure that will probably never “come back” again. Moreover, for the sake of Georgia’s democratic development, it would be best for Saakashvili to not return.

Georgian Che

Mikheil Saakashvili is extremely popular among American neo-conservative circles, Eastern European political figures and, of course, liberal and even non-liberal elites in the post-Soviet space. He is known best for being a highly successful reformer who transformed Georgia from a “rogue” state into a developing pro-western country. Most importantly, he is respected by some groups in the West for his harsh anti-Russian rhetoric. At the same time, he has been continuously seen by Russian liberals as a counter-example to Vladimir Putin; thus, his fall from power was well-celebrated in the Kremlin. Paradoxically, the former president of Georgia is also notorious among those considered pro-Russian elites in Armenia, as well as pro-governmental groups in Azerbaijan and Central Asia that are sick and tired of systemic corruption, violence and the inability to build a career beyond loyalty to existing political regimes.

All these actors, unfortunately, lack fully objective information when it comes to Saakashvili’s true legacy, overwhelmed by his tremendously well-performed PR campaign. So far, they often simply can’t understand why so many people at home praise and curse him at the same time.

To understand this inconsistency, we should accept, once and for all, that Saakashvili is not a reformist but first and foremost – a revolutionary. What’s more the former president truly believes in his own path – the “Misha Way”. In other words, he believes that he knows what is true and false; what is patriotic and what is unpatriotic. Generally speaking, there is only one right way, the “Misha Way” and Georgia, as well as the local society, should follow it whether they express willingness to or not.

As the revolutionary, Saakashvili is ready to pursue and fight for his ideas and goals till the end. This disposition was perfectly reflected during his governance when there was no dialogue, no debate and no exchange between the state and the people. Furthermore, after the constitutional amendments introduced in 2004, Georgia’s political system became hyper-presidential, in which parliament played no role while Saakashvili ruled over the state almost as a sheikh.

Soon after, the state developed its media platforms as well as the business sector. As a result, the processes in the country were driven solely by the will of its leader, Saakashvili, and a small group of individuals. Moreover, democratic values such as human rights, freedom of speech and the press and private property were largely abandoned for the sake of revolutionary breakthroughs – a modernisation which by all means has not been coordinated and harmonised with the Georgian people.

Yet another factor that we should emphasise is the unique PR skills of the former president of Georgia, as he manages to exaggerate achievements, on the one hand, while being able to fully overshadow the negative sides on the other hand. For example, police reform was tremendously successful in fighting “petty corruption” and ensuring the fight against crime, while being a total failure in defending local society from elite corruption and state abuse or the impunity of the security services that were involved in hundreds of criminal cases including killings, tortures and other grave misdeeds. This state reform protected Georgian society from crime but was incapable of doing the same when the state behaved as a criminal itself.

Thus, at the end of the day, Saakashvili gave the local population much-needed hope for a better future but, at the same time, sacrificed a desirable, democratic institutional development. Logically, Georgians praise and curse him simultaneously, depending on what was and is more important for each particular citizen.

Despite this paradox, all sides agree that Saakashvili is a historic figure – the “Georgian Che” who motivated Georgian society to continue its state-building process. Yet, the “Misha Way” was unable to live up to the strong desire for nation-building fully in line with democratic values.

The article was originally published by New Eastern Europe.

Tagged : / / / / / /

პარტიიდან არასამთავრობო სექტორში და უკან

From Political Party to NGO Sector and Back.

საპარლამენტო არჩევნების მოახლოებასთან ერთად პოლიტიკა მედიაში სულ უფრო დიდ ადგილს იკავებს. წამყვანმა არხებმა, ფაქტობრივად, უკვე წარმოადგინეს საეთერო ბადეში დაგეგმილი სიახლეები, რომლებიც კონკრეტულად არჩევნებზე იქნება ორიენტირებული და, მედიის მესვეურთა განმარტებით, საზოგადოებას არჩევანის გაკეთებაში დაეხმარება.

ამასთან, პოლიტიკურად ანგაჟირებული მედიასაშუალებები საარჩევნო რეჟიმში იძულებული არიან, კიდევ უფრო შეუნიღბავად გამოამჟღავნონ თავიანთი სიმპათია-ანტიპათიები და ღიად ჩაებან წინასაარჩევნო კამპანიაში. აქედან გამომდინარე, ხილული გახდა და დადასტურდა ბევრი „უხილავი კავშირი“ მედიასაშუალებებს, არასამთავრობო ორგანიზაციებსა და პოლიტიკურ პარტიებს შორის, თუმცა მომავალი ორი თვის მანძილზე, სავარაუდოდ, კიდევ მეტ ლუსტრაციას უნდა ველოდეთ.

ამ მხრივ განსაკუთრებით საინტერესოა ტენდენცია, რომელიც მკაფიოს ხდის კავშირებს ყოფილი ხელისუფლების მხარდამჭერთა შორის, რომლებიც აქტიურობენ არა მხოლოდ „პარტიული ხაზით“, არამედ ჩამოყალიბებული აქვთ მედიისა თუ სხვა სფეროებში მოქმედი არაერთი არასამთავრობო ორგანიზაცია.

ეს ორგანიზაციები, როგორც წესი, პარტიის „გაგრძელებას“ წარმოადგენენ და მათ შორის „კადრების გაცვლაც“ საკმაოდ გავრცელებული პრაქტიკაა. „გაცვლითი“ პროცესები მეტწილად საარჩევნო პერიოდებში ხდება და ასე მოხდა ამჯერადაც. ამის ერთ-ერთი ნათელი მაგალითია ქართული არასამთავრობო სექტორის ერთ-ერთი „ელიტარული“ წარმომადგენლის, ბათუ ქუთელიას შემოსვლა საეთერო ბადეში.

ქუთელია, რომელსაც მიხელ სააკაშვილის მმართველობის პერიოდში აშშ-ში საქართველოს ელჩის თანამდებობა ეკავა, ხოლო ერთ ხანს ეროვნული უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედაც მუშაობდა, ამჟამად ერთ-ერთი ცნობილი და კარგად დაფინანსებული არასამთავრობო ორგანიზაციის, „საქართველოს ატლანტიკური საბჭოს“ დირექტორია.

უცხოეთთან ურთიერთობის მრავალწლიანი გამოცდილებიდან გამომდინარე, მას კარგი კავშირები აქვს დასავლეთში და, განსაკუთრებით, შეერთებულ შტატებში. შესაბამისად, მას ნამდვილად შეუძლია, მნიშვნელოვანი როლი ითამაშოს საქართველოს პოპულარიზაციისა და მხარდაჭერის გაძლიერებაში, თუმცა, როგორც ჩანს, „ნაციონალური მოძრაობის“ ყოფილი პარტიული მუშაკები არ არსებობენ და პარტიის ინტერესებს ისინი ქვეყნის ინტერესებზე მაღლა აყენებენ.

აღსანიშნავია, რომ ქუთელიას სახელს უკავშირდება ამ რამდენიმე თვის წინ გახმაურებული სკანდალი. კერძოდ, არასამთავრობო ორგანიზაციის ხელმძღვანელს ბრალი დასდეს აშშ-ში „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ ინტერესების ლობირებაში და იმაში, რომ „ატლანტიკური საბჭოს“ თანამდებობასა და არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლის სტატუსს ის პარტიული პიარკამპანიის საწარმოებლად იყენებდა.

„ქართული ოცნების“ დეპუტატმა და საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერმა მამუკა მდინარაძემ მიმდინარე წლის 3 თებერვალს გამართულ ბრიფინგზე ჟურნალისტებს უჩვენა 2019 წლის ოქტომბრით დათარიღებული ხელშეკრულება, რომელიც გაფორმებულია ლობისტურ კომპანია „ორიონ სტრატეჯისსა“ და „ერთიან ნაციონალურ მოძრობას“ შორის. ამ დოკუმენტში საკონტაქტო პირად სწორედ ბათუ ქუთელია იყო მითითებული.

საინტერესოა, რომ სააკაშვილის მმართველობის პერიოდში აშშ-ში საქართველოს საელჩო და უშიშროების საბჭო სწორედ ამ ორგანიზაციას უხდიდნენ ფულს საქართველოს ინტერესების ლობირებისთვის.

სხვათა შორის, ყოფილმა მმართველმა პარტიამ საკონტაქტო პირად ქუთელიას მითითება შეცდომად შეაფასა, ხოლო თავად ბათუ ქუთელიამ განაცხადა, რომ არ არის არცერთი პარტიის წევრი ან ლობისტი. აღსანიშნავია ისიც, რომ „ელიტარული“ არასამთავრობო სექტორის სხვა წარმომადგენლებმა ამ სკანდალს მოულოდნელი „უსიამოვნება“ უწოდეს და, ჩვეულებისამებრ, ყველა მხარეს მოუწოდეს, შეეწყვიტათ არასამთავრობო სექტორის დისკრედიტაცია. ამ გზავნილის მთავარი ადრესატი, უპირველეს ყოვლისა, „ქართული ოცნების“ ხელისუფლება იყო, რომელიც, მათი თქმით, მიზანმიმართულ კამპანიას ეწევა საზოგადოებაში არასამთავრობო სექტორისადმი უნდობლობის დასათესად.

მიუხედავად ყოფილი დიპლომატისა და პოლიტიკოსის მხრიდან „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ კავშირის უარყოფისა, 31 აგვისტოს „მთავარ არხზე“ გასულმა ანონსმა ნათელი გახადა, რომ ქუთელია, შესაძლოა, ფორმალურად არ იყოს პარტიის წევრი, მაგრამ კვლავაც „ნაციონალური მოძრაობისთვის“ მუშაობს და მისი პოლიტიკური სიმპათიებიც ამ პარტიისა და მისი „მოძმე“ ტელეარხის მხარეზეა.

ცნობისთვის: „არასამთავრობო სექტორის წარმომადგენელი“ ბათუ ქუთელია ახალ სამაუწყებლო სეზონში „მთავარ არხზე“ ჟურნალისტ ეკა კვესიტაძესთან ერთად გაუძღვება ახალ გადაცემას − „მთავარი მსოფლიოში“. „მთავარი არხი“, მიხეილ სააკაშვილის ძირითადი მედიადასაყრდენისა და იმდროინდელი პროსახელისუფლებო ტელევიზიის, „რუსთავი 2“-ის პირდაპირი მემკვიდრე, დღეს სწორედ „ნაციონალური მოძრაობის“ ინტერესებს გამოხატავს.

კაცმა რომ თქვას, ბათუ ქუთელია არც აქამდე გამოირჩეოდა დაბალანსებული რიტორიკით და აქტიურად იყო ჩართული „მთავარი არხის“ საექსპერტო ანალიზში, რომელსაც ყოველთვის ერთი დასკვნა ჰქონდა: ქუთელიას შეფასებით, სააკაშვილის მთავრობა იყო პატრიოტული და პროდასავლური, ხოლო „ქართული ოცნება“ არის მოღალატეობრივი და პრორუსული ძალა.

ახლა, როდესაც ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების წინ, ანუ მწვავე პოლიტიკურ სეზონში, ბათუ ქუთელია მთავარი ოპოზიციური არხის სამაუწყებლო ბადეში აღმოჩნდა, საბოლოოდ გაირკვა, რომ მისი დროებითი „პარტიული ნეიტრალიტეტი“ მხოლოდ ფორმალური გადაწყვეტილება იყო იმისთვის, რომ არასამთავრობო სექტორის სახელით ეწარმოებინა არაპოპულარული პარტიის პოზიციების დაცვა. არჩევნებამდე ქართული საზოგადოება, სავარაუდოდ, კიდევ არაერთ პარტიულ მუშაკს აღმოაჩენს, ვინც ტაქტიკური მოსაზრებების გამო რაღაც ეტაპზე თავი არასამთავრობო სექტორს „შეაფარა“, მაგრამ იქიდანაც „ნაციონალური მოძრაობის“ პოლიტიკურ პროპაგანდას აწარმოებდა.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /
RussiaUSAGeorgia