July 5. “Alt-Info”-s “Hidden Hand”?!


5 ივლისი. „ალტ-ინფოს“ „უხილავი ხელი“?!

5 ივლისს განვითარებულმა ტრაგიკულმა დაპირისპირებამ და ძალადობამ, რის შედეგადაც ათობით ჟურნალისტი და ოპერატორი დაშავდა, ისედაც უკიდურესად გახლეჩილ და პოლარიზებულ ქართულ საზოგადოებაში დაპირისპირების კიდევ ერთი ფაქტორი გამოამჟღავნა. ვითარება განსაკუთრებით დაიძაბა 11 ივლისის შემდგომ, როცა ჯერჯერობით ბოლომდე დაუდგენელი მიზეზით გარდაიცვალა 5 ივლისის მოვლენების დროს დაზარალებული ოპერატორი ლექსო ლაშქარავა.

ამ ტრაგიკულმა შემთხვევამ, საზოგადოებასთან ერთად, უკიდურესი რადიკალიზაციის რეჟიმში გადაიყვანა მედიაც, რომელმაც ოპოზიციურ ფლანგზე, ფაქტობრივად, ჩაანაცვლა პოლიტიკური პარტიები და პოლიტიკოსები, თუმცა რადიკალიზაცია შეინიშნება „საპირისპირო ფლანგზეც“.

მაგალითად, თუ ოპოზიციურმა მასმედიამ ლექსო ლაშქარავას გარდაცვალებისთვის პასუხისმგებლობა, ჯერ კიდევ გამოძიების დაწყებამდე, უშუალოდ პრემიერ ღარიბაშვილს დააკისრა და რამდენიმე დღეა, ხელისუფლების შეცვლის მოთხოვნით გამოდის, პროსახელისუფლებო და, ზოგადად, „ნაციონალური მოძრაობის“ მიმართ უარყოფითად განწყობილი მედია ამ ხნის მანძილზე ასევე აქტიურად ცდილობდა გამოძიების დასრულებამდე დაემკვიდრებინა აზრი, თითქოს ლაშქარავა ნარკოტიკების ზედოზირებისგან გარდაიცვალა და 5 ივლისს მიღებულ დაზიანებებს მის სიკვდილში გადამწყვეტი როლი არ უთამაშია.

დაპირისპირების გამწვავება ხელისუფლების მომხრე და მოწინააღმდეგე მედიასაშუალებებს შორის არ არის ერთადერთი შედეგი, რომელიც 5 ივლისის მოვლენებს მოჰყვა. განვლილი ორი კვირის მანძილზე საზოგადოებაში აქტიურად ალაპარაკდნენ ულტრაკონსერვატიულ მედიაპლატფორმა „ალტ-ინფოზე“, რომელმაც ერთ-ერთი მთავარი როლი ითამაშა 5 ივლისის კონტრაქციის მომზადებასა და მართვაში.

მართალია, „ალტ-ინფო“ ეთერში არ მაუწყებლობს და ინტერნეტშიც არაერთი შეზღუდვა აქვს დაწესებული, როგორც აღმოჩნდა, იგი მაინც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ინტერნეტაუდიტორიაზე და, მთლიანად, საზოგადოების კონსერვატიულად განწყობილ ნაწილზე.

მაუწყებლობის ფორმის სპეციფიკურობიდან და არასტაბილურობიდან გამომდინარე, იოლი არ არის, ეს გავლენა და რეიტინგი რიცხვებში გაიზომოს, მაგრამ იმას, რომ ეს პლატფორმა მართლაც კონტრაქციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო, თავად „ალტ-ინფოს“ წარმომადგენლები არ უარყოფენ. სწორედ მას აკისრებს პასუხისმგებლობას ოპოზიციის, მასმედიისა და არასამთავრობო სექტორის დიდი ნაწილიც.

ამ ფონზე, ბუნებრივია, ჩნდება რამდენიმე კითხვა. მათგან მთავარია: რას წარმოადგენს „ალტ-ინფო“, რა როლი ითამაშა მან 5 ივლისის მოვლენებში და, საერთოდ, რამ განაპირობა ქართულ მედიასივრცეში მისი გავლენის გაზრდა?

მითების დეტექტორის, ISFED-ისა და მედიის მონიტორინგზე, ლიბერალური ღირებულებების დაცვასა და რუსული პროპაგანდის კრიტიკაზე ორიენტირებული სხვა ორგანიზაციების გამოკვლევათა თანახმად, „ალტ-ინფო“ ანტიდასავლური, ანტილიბერალური, ჰომოფობიური და ქსენოფობიური სარედაქციო პოლიტიკის მქონე პლატფორმაა.

თავად „ალტ-ინფო“ თავს გვაცნობს, როგორც ინფორმაციისა და ანალიტიკის ალტერნატიული წყარო, სადაც შესაძლებელია გამოითქვას ის მოსაზრებები და პოზიციები, რომელთა გამოთქმის ნებასაც სხვაგან „ლიბერალური ცენზურა“ არ იძლევა.

ამ მხრივ, „ალტ-ინფოს“ გავლენის ზრდა შეიძლება დავუკავშიროთ თანამედროვე პოლიტკორექტულობის კრიტიკას, მასმედიის მიმართ ნდობის შემცირებას და საზოგადოებაში (განსაკუთრებით − მის კონსერვატიულ ნაწილში) ინფორმაციის ალტერნატიულ წყაროებზე მოთხოვნილების ზრდას, რაც ბოლო რამდენიმე ათეული წლის მანძილზე, ფაქტობრივად, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით შეინიშნება, თუმცა მეორე მხრივ, როგორც დაკვირვება გვაჩვენებს, „ალტ-ინფოს“ შემთხვევაში პოლიტკორექტულობის უარყოფას ხშირად კორექტულობის უარყოფამდე და დემონსტრაციულად შეურაცხმყოფელ ლექსიკამდე მივყავართ (განსაკუთრებით, ლგბტქ-ის საკითხზე მიმდინარე დისკურსთან მიმართებაში).

რაც შეეხება ძალადობის გაღვივების საფრთხის შემცველსა და აგრესიულ რიტორიკას, განვლილი ორი კვირის განმავლობაში „ალტ-ინფოს“ ეთერში მართლაც ხშირად იყენებდნენ აგრესიულ ლექსიკას. ამ მხრივ, სამწუხაროდ, სხვა მედიასაშუალებებიც სცოდავენ, რაც კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, რამდენად საშიში შეიძლება იყოს ემოციებით მანიპულირება.

თუ დავაკვირდებით „ალტ-ინფოს“ ეთერსა და მოწოდებებს 5 ივლისის კონტრაქციისთვის მზადების დროს და მისი მიმდინარეობისას, ისინი რადიკალურად უარყოფითი დამოკიდებულებითა და აგრესიული გზავნილებით გამოირჩეოდა მათ მიმართ, ვისაც კონტრაქციის ორგანიზატორები საპირისპირო მხარედ მიიჩნევდნენ.

რაც შეეხება ჟურნალისტებს, პლატფორმის წარმომადგენელთა მტკიცებით, მათ არასდროს − არც ეთერში, არც აქციაზე − არ გამოუთქვამთ მოწოდება ჟურნალისტებზე თავდასხმისკენ. ამ თვალსაზრისით, შესაძლოა, მეტ ყურადღებას იმსახურებდეს ის გარემოება, რომ პოსტ-ფაქტუმ „ალტ-ინფოს“ წარმომადგენლები არ გმობდნენ ძალადობის შემთხვევებს და მომხდარისთვის პასუხისმგებლობას, ფაქტობრივად, მთლიანად მეორე მხარესა და ჟურნალისტებს აკისრებდნენ.

კიდევ ერთი აქტუალური საკითხი „ალტ-ინფოსთან“ დაკავშირებით, რომელიც 5 ივლისის შემდეგ მკაფიოდ გამოიკვეთა, ამ პლატფორმის საგარეოპოლიტიკური რიტორიკაა. „ალტ-ინფო“ და მისი მხარდამჭერები თანამედროვე დასავლურ კონსერვატიზმს საკუთარი ლეგიტიმაციის ერთ-ერთ წყაროდ წარმოაჩენენ, მაგრამ, ამავე დროს, სწორედ დასავლეთს აკისრებენ პასუხისმგებლობას მათთვის მიუღებელი იდეების „თავსმოხვევისთვის“.

ამ რიტორიკის კულმინაციად შეიძლება ჩაითვალოს ევროკავშირის დროშის დემონსტრაციული ჩამოხსნა და დაწვა პარლამენტის წინ, რაც, მათი თქმით, იყო პროტესტი დასავლეთის ქვეყნების საელჩოთა მიერ „ლგბტქ პრაიდის“ მხარდაჭერისთვის.

დღეს ხშირად გვესმის განცხადებები, რომ „ალტ-ინფო“ ალტერნატიული პოლიტიკური იდეების კი არა, რუსეთის ინტერესების გამომხატველი პლატფორმაა და მისი შინაარსის გავრცელება მაქსიმალურად უნდა შეიზღუდოს. როგორიც უნდა იყოს „ალტ-ინფოს“ მომავალი, მედიაგარემოს კვლევის კუთხით უფრო საინტერესო ის არის, საიდან და რატომ ჩნდება საზოგადოების ნაწილში იმგვარი განწყობა, რომელსაც „ალტ-ინფო“ და მსგავსი პლატფორმები ეფექტიანად იყენებენ თავიანთი გავლენის გასაზრდელად.

ამ მხრივ საინტერესო დასკვნების გაკეთების საშუალებას გვაძლევს OC-Media-ს ჟურნალისტისა და ანალიტიკოსის, დომინიკ ცაგარას სტატია „მიჰყვება თუ არა საქართველო პოლონეთს გლობალურ მემარჯვენე რევოლუციაში“, რომელიც 9 ივლისს გამოქვეყნდა.

ავტორის აზრით, დღეს საზოგადოებაში ანტილიბერალური განწყობის გაღვივებისთვის რუსეთის ჩარევა სულაც აღარ არის აუცილებელი და ამის მაგალითია ორბანის უნგრეთი, ბოლსონაროს ბრაზილია, ტრამპის აშშ, კაჩინსკის პოლონეთი და ა.შ., რადგან ძნელი დასაჯერებელია, რომ, მაგალითად, მკვეთრად ანტირუსულად განწყობილ ვარშავაში მოსკოვს ლიბერალური ფასეულობებისთვის „ძირის გამოთხრა“ შეეძლოს.

შეჯამების სახით შეიძლება ვთქვათ, რომ „ალტ-ინფო“ არის კონკრეტულ პოლიტიკურ ძალასთან ასოცირებული, რადიკალური რიტორიკით გამორჩეული ულტრაკონსერვატიული პლატფორმა, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 5 ივლისის მოვლენებში.

ამავე დროს, „ალტ-ინფოსა“ და, საერთოდ, კონსერვატიზმის რადიკალიზაციის ერთმნიშვნელოვნად რუსეთის ფაქტორით ახსნა ჰგავს სიტუაციის გამარტივების ცდას, სადაც უარყოფილია საზოგადოებრივ ჯგუფებს შორის რეალურად არსებული წინააღმდეგობები და დიალოგის წარმოების საჭიროება.

ფაქტია, რომ საზოგადოების კონსერვატიულ ნაწილს, ისევე როგორც ნებისმიერ დიდსა თუ მცირე საზოგადოებრივ ჯგუფს აქვს უფლება, შექმნას მედიაპლატფორმები და აწარმოოს თავისი პოლიტიკური ინტერესებისა და პოზიციების მხარდამჭერი საინფორმაციო კამპანია, მაგრამ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ ეს ინტერესები და პოზიციები ისე გამოიხატოს, რომ პროცესმა რადიკალური ფორმები არ მიიღოს, არ გადაიზარდოს სხვა ჯგუფების ინტერესების უგულებელყოფაში და არ იქცეს მათ მიმართ აგრესიად.

სტატია იყო პირველად გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /

When criminal increases?


როდის იმატებს კრიმინალი?

ბოლო რამდენიმე კვირის მანძილზე ქართულ მედიაში კრიმინალის თემამ კვლავ ერთ-ერთი წამყვანი ადგილი დაიკავა. ამ კუთხით, როგორც მუდამ, განსაკუთრებით გამოირჩევა ოპოზიციური მედია, რომელიც სულ უფრო მეტ დროს უთმობს დანაშაულებრივი ფაქტების გაშუქებას და ხშირად გვთავაზობს კრიმინოგენული ვითარების შეფასებას;

ეს კი, როგორც წესი, იმის დამტკიცებას ემსახურება, რომ ქვეყანაში დანაშაულის დონე გაიზარდა, რომ ხელისუფლება არა მარტო არაფერს აკეთებს დანაშაულის პრევენციისთვის, არამედ თავადვე ახალისებს კრიმინალურ სუბკულტურას და, საერთოდაც, „ქორწინებაშია“ მასთან…

საყურადღებოა, რომ ოპოზიციურ მედიაში კრიმინალის გაშუქებას მკაფიოდ გამოხატული ციკლურობა ახასიათებს: საარჩევნო, ან, ზოგადად, პოლიტიკურად „ცხელ“ პერიოდებში, როცა საეთერო დროის უდიდესი ნაწილი ოპოზიციურ პარტიებს, პოლიტიკოსების გამოსვლებსა და აქციების გაშუქებას ეთმობა, კრიმინალი უკანა პლანზე გადადის, ხოლო პოლიტიკური ვითარების ჩაცხრობის შემდეგ ისევ ყურადღების ცენტრში ექცევა.

ამ ტენდენციას შეგვიძლია დავაკვირდეთ ბოლო საპარლამენტო არჩევნების მაგალითზეც. შარშან ზაფხულში, ანუ საარჩევნო მარათონის დაწყებამდე, ოპოზიციურ მედიაში სწორედ კრიმინალი იყო წამყვანი თემა: პირდაპირ ეთერში მიმდინარეობდა ალტერნატიული საგამოძიებო ექსპერიმენტები, ტარდებოდა ალტერნატიული სასამართლო პროცესები და კონკრეტულ პირებს დამნაშავედ ან უდანაშაულოდ აცხადებდნენ. მაგრამ, როგორც კი პოლიტიკური პროცესი წინასაარჩევნო რეჟიმში შევიდა, კრიმინალისთვის დათმობილი დრო ნელ-ნელა შემცირდა და საგამოძიებო ექსპერიმენტების ადგილი ქუჩის აქციებმა დაიკავა.

შემდგომ, ეს რეჟიმი მეტ-ნაკლებად შენარჩუნებულ იქნა მანამ, სანამ ოპოზიცია უარს აცხადებდა პარლამენტში შესვლაზე და გათვლას რევოლუციურ სცენარზე აკეთებდა, თუმცა მას შემდეგ, რაც ოპოზიციის უდიდესი ნაწილი პარლამენტში შევიდა და ნათელი გახდა, რომ პოლიტიკური სიტუაცია, სულ მცირე, მომდევნო არჩევნებამდე არ შეიცვლება, კრიმინალის თემა მედიაში კვლავ შესამჩნევად გააქტიურდა და ახალი მიმართულებებიც გამოიკვეთა.

თუ ერთი წლის წინ აქცენტი ძირითადად გახმაურებულ საქმეებზე კეთდებოდა, ახლა დიდი ყურადღება ეთმობა ე. წ. „ქურდული სამყაროს“ და, საერთოდ, კრიმინალური სუბკულტურის თემას, რომელიც, როგორც წესი, ისევ და ისევ პოლიტიკასთან კავშირშია წარმოდგენილი და აქტიურად მიმდინარეობს იმ აზრის დამკვიდრება, რომ ხელისუფლების უმოქმედობის გამო ან, სულაც, მისი ხელშეწყობით ქვეყანაში აშკარად ძლიერდება კრიმინალური ავტორიტეტებისა და „კრიმინალური იდეოლოგიის“ გავლენა.

ეს უკანასკნელი ტენდენცია, შესაძლოა, იმითაც იყოს განპირობებული, რომ წლეულს თამარ ბაჩალიაშვილის ან გიორგი შაქარაშვილის ტრაგედიების მსგავსი რეზონანსი არცერთ საქმეს არ გამოუწვევია, თუმცა კრიმინალის თემატიკაზე ორიენტირებულ მედიას არც ძველი საქმეების გახსენება უჭირს.

სწორედ ამის მაგალითი ვიხილეთ 13 ივნისს „მთავარი არხის“ Post Factum-ში. გადაცემაში გიორგი გაბუნიამ გაავრცელა „ახალი ფარული“ ინფორმაცია, რომლის თანახმადაც, თამარ ბაჩალიაშვილი თითქოს ჩართული იყო ე.წ. „ფიშინგში“, რაც კიბერთაღლითობის ერთ-ერთი ფორმაა და გულისხმობს მანიპულაციური მეთოდებით მომხმარებლის საიდუმლო ინფორმაციის ან ფინანსური სახსრების მოპოვებას.

საგულისხმოა, რომ ამ სიუჟეტში ნათლად გამოიკვეთა კიდევ ერთი პრობლემა, რომელიც თითქმის ყოველთვის ახლავს ქართულ მედიაში კრიმინალის გაშუქებას; კერძოდ, მიდრეკილება „შოუსა“ და „სიყვითლისკენ“, რაც ქართული მედიის მესვეურებისთვის ხშირად საუკეთესო გზაა რეიტინგის ასამაღლებლად.

შესაბამისად, თამარ ბაჩალიაშვილი, რომლის პირადი ჩანაწერები და გზავნილები მედიამ ჯერ კიდევ შარშან არაერთხელ გამოიყენა „ყვითელი რეიტინგის“ შესაქმნელად, ამჯერადაც ერთგვარი „შოუს“ მსხვერპლი გახდა და პორნოგრაფიული შინაარსის მქონე მასალების გავრცელების ვერსიის შემდეგ მისი სახელი ამჯერად კიბერთაღლითობის დანაშაულთან კავშირშიც გაისმა.

ბაჩალიაშვილის საქმის „თავიდან გამოძიება“ და „ფარული ინფორმაციის“ შემთხვევით აღმოჩენა კიდევ ერთხელ მიუთითებს იმაზე, რომ პოლიტიკური პროცესების პარლამენტში გადატანის შემდეგ ოპოზიციურ მედიას მოაკლდა ხელისუფლების წინააღმდეგ მიმართული ემოციური შოუ და, რაკი შაქარაშვილის საქმის „გაცოცხლება“ შეუძლებელი გახდა გამოძიებისადმი ოჯახის ნდობის გამო, აქცენტი გაკეთდა თამარ ბაჩალიაშვილზე, რომელმაც, გამოძიების თანახმად, სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.

რაც შეეხება სიუჟეტებს „ქურდული სამყაროს გავლენის უპრეცედენტო გაძლიერების“ შესახებ, რასაც, როგორც წესი, არავითარი კონკრეტული საბუთი არ ახლავს, მათი გახშირება გარკვეულწილად, შესაძლოა, გამოწვეული იყოს ასევე ტრაგიკულად სკანდალური ახალი საქმეების სიმწირით, თუმცა, სავარაუდოდ აქ ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გათვლა იმ მაყურებლის ემოციებზე, რომლებსაც ახსოვთ 90-იანი წლები და რომელთათვისაც ეს თემა განსაკუთრებულ პრობლემებთან ასოციაციებს იწვევს.

ამ ადამიანების უმრავლესობა, შედარებით ახალგაზრდა თაობისგან განსხვავებით, უფრო მოწყვლადია „ქურდული თემით“ მანიპულირების მიმართ და ოპოზიციური მედიაც აქტიურად იყენებს საზოგადოების ამ ნაწილში გაბატონებულ წარმოდგენებსა და სტერეოტიპებს.

თუ თვალს გადავავლებთ ბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში „მთავარი არხის“, ტვ „პირველისა“ და „ფორმულის“ მიერ „ქურდული სამყაროს გაძლიერების დასამტკიცებლად“ მომზადებულსა და გამოქვეყნებულ მასალებს, აღმოვაჩენთ, რომ, ავტორთა მტკიცებით, კრიმინალური ავტორიტეტებისა და, საერთოდ, „კრიმინალური მენტალიტეტის“ გაძლიერება ყველა მიმართულებით შეინიშნება, რის საბუთადაც, შესაძლოა, გამოყენებულ იქნეს დაფაზე, კედელზე ან მოსწავლის მაისურზე აღმოჩენილი „ქურდული“ წარწერა.

თუ ამ მედიასაშუალებებს დავეყრდნობით, დღეს კრიმინალური ავტორიტეტები არა მხოლოდ ციხეს აკონტროლებენ, არამედ აქტიურად ერევიან პოლიტიკურ ცხოვრებაში და ეთნიკურ ჯგუფებს შორის წარმოშობილ კონფლიქტებსაც კი აგვარებენ.

აღსანიშნავია, რომ კრიმინალის გაშუქება ხსენებულ მედიასაშუალებებში, როგორც წესი, მიმდინარეობს ან სრულდება ოპოზიციის შეფასებების ფონზე. შესაბამისია გაშუქების სულისკვეთებაც: კრიმინალთან ბრძოლა სამაგალითო იყო „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის წლებში, ხოლო „ნულოვანი ტოლერანტობის“ პოლიტიკისგან ნებისმიერი გადახრა განიხილება, როგორც კრიმინალის მიმართ „არასაკმარისი სიმკაცრე“.

სტატია იყო პირველად გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /

Tomos of Dissidence?


განხეთქილების ტომოსი?

ოპოზიციური სარედაქციო პოლიტიკით გამორჩეული ქართული მედიასაშუალებები, რომლებიც თავს უფრო ხშირად „კრიტიკულ მედიად“ მოიხსენიებენ, ბოლო ხანს დაუფარავად აწარმოებენ უმეტესწილად სრულიად დაუსაბუთებელ პოლიტიკურ პროპაგანდას საქართველოს საპატრიარქოს წინააღმდეგ.

2019 წლის შემდეგ მისი მისამართით გამოთქმული ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ბრალდება უკავშირდება უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის (ტომოსის) აღიარება-არაღიარების საკითხს. სწორედ ტომოსი იყო მთავარი თემა ტელეკომპანია „ფორმულის“ ეთერში 9 მაისს გასული „დროების“ ერთ-ერთი სიუჟეტისა, რომელსაც საკმაოდ დამაბნეველი სახელწოდება ჰქონდა: „არაღიარების არ აღიარება“.

ცნობისთვის: 2019 წლის 5 იანვარს კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსმა და მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომემ ხელი მოაწერა ტომოსს (ბრძანებას, განკარგულებას), რითაც აღიარა უკრაინის ტერიტორიაზე ახალი მართლმადიდებელი ეკლესიის შექმნა და განსაზღვრა მისი სტატუსი. აქვე შეგახსენებთ, რომ უკრაინის ტერიტორიაზე, გარდა ახლად შექმნილი ეკლესიისა, მოქმედებს მოსკოვის საპატრიარქოს შემადგენლობაში შემავალი უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიაც.

ახალი ეკლესიის შექმნა, პირველ რიგში სწორედ მოსკოვის საპატრიარქოს გავლენის შემცირებას ისახავდა მიზნად, თუმცა ამ პროცესმა, საბოლოოდ, მართლმადიდებელ ეკლესიებს შორის განხეთქილებისა და მწვავე რელიგიური კონფლიქტის ფორმა მიიღო.

ამის ერთ-ერთ გამოვლინებად შეიძლება ჩაითვალოს, რომ აწ უკვე სკანდალურად ცნობილი „ტომოსის“ გამო რუსეთის ეკლესიამ საერთოდ გაწყვიტა ევქარისტული (საეკლესიო) კავშირი როგორც კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოსთან, ისე ელადის, კვიპროსისა და ალექსანდრიის პატრიარქებთან, რომლებმაც მოგვიანებით ასევე აღიარეს ტომოსი.

საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას, ისევე როგორც მსოფლიოს მართლმადიდებელი ავტოკეფალური ეკლესიების უმრავლესობას, ჯერჯერობით არ უღიარებია ტომოსი (იხ. ცხრილი 1), თუმცა იმის ნაცვლად, როგორ მიმდინარეობს ახალი ავტოკეფალური ეკლესიის ჩამოყალიბების პროცესი და რატომ არ ჩქარობენ ეკლესიები ტომოსის აღიარებას, „დროებაში“ საზოგადოებამ მოისმინა ეჭვებისა და დაუსაბუთებელი ბრალდებების კრებული საქართველოს საპატრიარქოს წინააღმდეგ. თანაც, მაყურებელს საშუალება არ მიეცა, სრულყოფილად გასცნობოდა თავად საპატრიარქოს პოზიციასა თუ არგუმენტებს.

სიუჟეტში, რომელსაც საფუძვლად დაედო გადაცემის წამყვანის, გიორგი თარგამაძის 2 მაისის ინტერვიუ კონსტანტინოპოლის პატრიარქთან, საქართველოს საპატრიარქოს არგუმენტები დაყვანილი იყო ბანალურ შიშამდე, რომ, თუ ქართული ეკლესია ახლად შექმნილი უკრაინული ეკლესიის ავტოკეფალიას აღიარებს, მაშინ რუსული ეკლესიაც სცნობს ქართულისგან აფხაზეთის ეკლესიის დამოუკიდებლობას.

ამ მოსაზრებისთვის ზურგის გასამაგრებლად სიუჟეტში ნაჩვენები იყო ბოდბელი ეპისკოპოსის იაკობის (იაკობიშვილი) კომენტარი, სადაც ის საუბრობს რუსული ეკლესიის მხრიდან არა იმდენად აფხაზური ეკლესიის ავტოკეფალიის აღიარების, არამედ აფხაზეთის ეკლესიის თვითნებური მიერთების საფრთხეზე.

რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, მაყურებელი ვერ იგებს, არის თუ არა აფხაზეთის ეკლესიის მიერთების (ან, თუნდაც, აღიარების) საფრთხე ერთადერთი არგუმენტი საქართველოს ეკლესიისთვის, თუ ეს მხოლოდ ერთ-ერთია იმ მოსაზრებებს შორის, საპატრიარქოს დღევანდელ პოზიციას რომ განაპირობებენ.

ასეა თუ ისე, ინტერვიუსა და მთელი სიუჟეტის მთავარი ინტრიგა იყო შეკითხვა, შეუძლია თუ არა რუსულ ეკლესიას, „აღიაროს“ აფხაზური ეკლესიის დამოუკიდებლობა, ანუ ავტოკეფალია, რაზეც ჟურნალისტმა პატრიარქისგან უარყოფითი პასუხი მიიღო.

ამ ეპიზოდის შემდეგ მთელი სიუჟეტი, ფაქტობრივად, ემსახურებოდა იმის დამტკიცებას, რომ მოსკოვის საპატრიარქოს არათუ აფხაზეთის ავტოკეფალიის აღიარების „უფლება არ აქვს“, არამედ, საერთოდაც, ვერავითარ პრობლემას ვერ შეუქმნის საქართველოს; რომ თვით მსოფლიო მართლმადიდებლობის კონცეფციიდან გამომდინარე ჩვენი ვალია, ვიყოთ პირველები უკრაინის ეკლესიის აღიარების საქმეში; რომ სწორედ დღეს არის ამის დრო, თორემ ხვალ უკვე გვიან იქნება და ა. შ.

ამგვარ განცხადებებს აკეთებდნენ არა მხოლოდ თეოლოგის სტატუსით წარმოდგენილი პირები, არამედ ყოფილი პოლიტიკოსები და დიპლომატებიც, რომლებიც არც მალავდნენ, რომ ამ საკითხს პოლიტიკურ ჭრილში განიხილავენ.

მაგალითად, უკრაინაში საქართველოს ყოფილმა ელჩმა ვალერი ჩეჩელაშვილმა თანამშრომლობის, მეგობრობისა და ურთიერთდახმარების თაობაზე ორ ქვეყანას შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულებაც კი გაიხსენა და აღნიშნა, რომ უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიის მხარდაჭერა საქართველოს „მეგობრული ვალია“.

უდავოდ ცალკე უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ერთ-ერთმა რესპონდენტმა, გოჩა ბარნოვმა, გაავრცელა ყალბი ინფორმაცია, თითქოს 1921 წლის შემდეგ საქართველოს არცერთი პატრიარქი არ აურჩევია საქართველოს ეკლესიის სინოდს და თითქოს ყველა მათგანი მოსკოვიდან დაინიშნა. არადა, სწორედ ამ დროს სიუჟეტში ვხედავთ არქივის კადრებს და გარკვევით ისმის ხმა, რომ ილია II ერთხმად არის არჩეული საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად.

მთლიანობაში, სიუჟეტი იმდენად გადავიდა პოლიტიკური ბრალდებებისა და ლოზუნგების ტერიტორიაზე, რომ მაყურებელმა ვერც საქართველოს საპატრიარქოს პოზიცია შეიტყო, და ვერც ტომოსთან დაკავშირებულ სხვა მნიშვნელოვან საკითხებზე მიიღო პასუხი;

ვერ გაიგო, რა არის ან რა შეიძლება იყოს იმ მართლმადიდებელი ეკლესიების არგუმენტები, რომლებიც ასევე არ ჩქარობენ ტომოსის აღიარებას და რამდენად ემთხვევა ეს არგუმენტები საქართველოს საპატრიარქოს პოზიციას.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ გავიზიარეთ მოსაზრებას, რომ საქართველოს ეკლესია ტომოსის აღიარებისგან აფხაზეთში ვითარების გართულების შიშით იკავებს თავს, ეს ვერ დაგვეხმარება ბულგარეთის, რუმინეთის, პოლონეთისა თუ სხვა ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიების პოზიციის გაგებაში.

ლოგიკურად ჩნდება ვარაუდი, რომ უნდა არსებობდეს სხვა, გლობალური მიზეზები და არგუმენტებიც. თუმცა, სიუჟეტში არც სხვა მართლმადიდებელი ეკლესიების პოზიციების შესახებ მოგვისმენია რამე და არც ის განუმარტავს ვინმეს, რა დრო სჭირდება ახალჩამოყალიბებული ეკლესიის აღიარებას ყველა სხვა ეკლესიის მიერ.

ცნობისთვის: საქართველოს ეკლესიამ ავტოკეფალიის აღდგენის შესახებ ჯერ კიდევ 1917 წელს განაცხადა, მაგრამ რუსეთის ეკლესიამ იგი მხოლოდ 1943 წელს აღიარა, ხოლო კონსტანტინოპოლმა ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენა კიდევ უფრო გვიან, 1990 წელს ცნო.

და კიდევ: რამდენად გასაკვირიც უნდა იყოს, სიუჟეტში არაფერი თქმულა იმაზე, რა რეაქცია მოჰყვა ტომოსს თავად უკრაინაში და რატომ გამოიწვია მან განხეთქილება ავტოკეფალიის მომხრე უკრაინულ სამღვდელოებაში.

საქართველოს საპატრიარქოს წარმომადგენლებს არაერთხელ უსაუბრიათ იმ არაერთგვაროვან და, ზოგ შემთხვევაში, მკვეთრად უარყოფით რეაქციაზე, რომელიც ტომოსის მიმართ უკრაინელმა სასულიერო პირებმა გამოხატეს. ჯერ კიდევ შარშან ნოემბერში საქართველოს საპატრიარქოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის ხელმძღვანელი ანდრია ჯაღმაიძე აღნიშნავდა, რომ საპატრიარქოში ტომოსს გაეცნენ, მაგრამ ეს არამც და არამც არ ნიშნავს აღიარებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების დაუყოვნებელ მიღებას.

მეტიც, ჯაღმაიძეს მოჰყავს იმ დროისთვის უკრაინის ახლად შექმნილი ეკლესიის საპატიო პატრიარქის, ფილარეტის (დენისენკო) სიტყვები ტომოსის გამოქვეყნების შემდეგ, რომელთა თანახმადაც, ეს არ არის დამოუკიდებელი უკრაინული ეკლესიის შექმნა და უკრაინას არ სჭირდება „ერთი დამოკიდებულებიდან მეორე დამოკიდებულებაში გადასვლა“ (იგულისხმება გადასვლა მოსკოვის დამოკიდებულებიდან კონსტანტინოპოლის დამოკიდებულებაში). საინტერესოა, რომ ფილარეტი, რომელიც დანარჩენმა მსოფლიომ გაიცნო სკანდალური განცხადებით, რომ უკრაინული მხარე ხელმოწერამდე საერთოდ არ იცნობდა ტომოსის ტექსტს, მოგვიანებით საერთოდ გაემიჯნა ახლად შექმნილ უკრაინულ ეკლესიას.

უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიასთან დაკავშირებულ სხვა კანონიკურ ნიუანსებთან ერთად, ეს გაუგებრობა აშკარად გავლენას ახდენს სხვადასხვა ქვეყნის მართლმადიდებელი ეკლესიების პოზიციებზე და, თუ გავითვალისწინებთ, რომ, საერთოდ, ეკლესია (მათ შორის, ქართულიც) კონსერვატიული ინსტიტუტია, სადაც ნებისმიერი სიახლის მიღებას დრო სჭირდება, საქართველოს საპატრიარქოს პოზიციაც არ მოგვეჩვენება უცნაურად.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /

Outcomes and the Future of Georgian Kingdom


Итоги и будущее Грузинского королевства

Конец 2020 года наступил, и пришла пора подводить итоги прошедшего политического цикла. Впервые за независимую историю страны правительство «Грузинской Мечты» смогло остаться у власти на третий срок, а оппозиция получила максимальное количество мест в парламенте; впервые за это же время выборы, получившие международное признание, не признаются оппонентами власти, отказавшимися входить в законодательный орган, надеясь на то, что пандемия и экономический кризис помогут им «сбросить» власть «мирным» путём; и впервые представители стратегических партнёров государства, в частности послы США и ЕС, стали объектами прямых нападок со стороны т.н. прозападных сил, обвиняя их в антигрузинской политике. В общем, многое в прошедшем цикле случилось «впервые», что, безусловно, повлияет на будущее.

«Однопартийный» парламент

Основным вопросом, которым задаются местные и международные аналитики является то, сможет ли «однопартийный» парламент управлять страной и не приведёт ли это к политическому кризису? Можно довольно-таки прямо заявить, что сможет и никакого кризиса не будет. Вызов такого мышления в том, что эти люди, во-первых, забывают историю, а во-вторых, делают неуместные параллели между Тбилиси и Минском, Тбилиси и Бишкеком. Если углубиться в прошлое, то можно наткнуться на очень интересный факт – у страны был уже «однопартийный» парламент, в котором находилось Единое Национальное Движение с конституциональным большинством и оппозицией, которая в основном отказалась участвовать в политической жизни. Несмотря на такую расстановку – это не помешало правительству Михаила Саакашвили управлять государством с 2008 по 2012 спокойно, мирно, без суеты и, более того, в абсолютно одностороннем порядке принимать конституционные изменения; вкратце — реформировать страну и общество по-своему желанию. Следует упомянуть, что большая часть нынешней политической оппозиции, которая называет сегодняшний парламент «советским» из-за «однопартийности», были активными приспешниками и членами именно того съезда законодательного органа, но тогда этих людей это не особо и тревожило. Что же касается кризиса, то он может иметь место только в том случае, если правящая элита, т.е. правительство, потеряет бразды правления над институтами – чего, безусловно, не произойдёт. «Грузинская Мечта», как в своё время Саакашвили и его партия ЕНД, полностью владеет ситуацией, и нет никаких признаков того, что представители государственного сектора, рабочие и другие представители грузинского общества выйдут на массовый и стихийный митинг. Особенно если учесть тот факт, что для многих граждан позиция или же оппозиция является деструктивными силами, без которых в парламенте наоборот – будет лучше; это, скорее всего, тревожит идеологический мотивированных людей, задающиеся насущным для них вопросом: «А что подумает Запад?!».

«Мирная революция»

Политическая оппозиция уже заявила, что или в стране будут назначены досрочные парламентские выборы, или процессы перейдут на улицы; в частности, грузинский народ, обедневший в результате экономического кризиса и пандемии, весной ринется на баррикады и «самостоятельно» сметёт власть, после чего оппозиция будет «вынуждена» встать у руля. Именно такой сценарий – «мирной революции» озвучивает политическая оппозиция, которая не может прямо заявить, что это план не «грузинского народа», а политических сил, поскольку призывы к таким шагам считаются неполиткорректными. Особенно неприемлемой идея «революции» стала после того, как уважаемая и влиятельная грузинская неправительственная организация ISFED, занимающаяся параллельным подсчётом голосов, признала свою ошибку и обновила результаты парламентских выборов, которые практически полностью совпали с выводами центральной избирательной комиссии. Это окончательно загубило попытки оппонентов власти доказать, что выборы были сфабрикованы. Как заявил посол Германии Хуберт Книрш, ни он, ни другие послы не получили ни одного вразумительного аргумента, доказывающего факт фальсификации; нет причин сомневаться в легитимности результатов. Ситуацию усугубил и посол ЕС Карл Харцель, прямо заявивший о том, что революционный сценарий – это не то, что поддержат стратегические партнёры Грузии. Следовательно, дебатов о легитимности парламентских выборов нет и не будет. Политическая оппозиция оказалась у «разбитого корыта», поскольку именно от международных наблюдателей ожидали своеобразного «зелёного света» на радикальные шаги. Сейчас у оппонентов власти нет международной поддержки, нет аргументов за революцию и, что самое главное, нет поддержки общества на революционный сценарий. Грузинское общество уже не является постсоветским, оно является гибридным. С одной стороны, оно имеет многие черты других постсоветских обществ, как бескомпромиссность, но в то же самое время, сильно укрепились Европейские элементы – призыв к диалогу и, конечно же, отказ от революций и стремление к эволюции. Поэтому повторения минского или бишкекского сценариев не следует.

Прозападные силы против Запада

Если же говорить с точки зрения развития грузинского общества и политического класса в целом, то можно с уверенностью заявить – 2020 год был историческим; именно этот год превратил Грузию в Восточно-европейское государство. И связанно это с тем, что концепция пост-колониального мышления была поднята не просто т.н. «маргинальными» для либеральных кругов элементами общества, а непосредственно ими же. Впервые за независимую историю Грузии т.н. либеральные элиты, кормящиеся донациями Запада восстали против неё. Люди, которые называли других пророссийскими, предателями, анти-западниками за то, что некоторые критиковали Западных послов, институты, подходы – сейчас сами ведут целенаправленную политику дискредитации против Запада, особенно, послов США Келли Дегнан, ЕС Карла Харцеля и Германии Хуберта Книрша. Более того, либеральные элиты стали открыто говорить о пост-колониальном мышлении среди общественного и политического классов, которое вынуждает подчиняться «желанию» Запада; т.е. для этих людей стало неприемлемым до сих пор незыблемая мантра – «Запад сказал, мы повинуемся». Это особенно важно учитывая тот факт, что и в Восточно-европейских государствах причиной восстания против «истины» было не только желание доказать существования альтернативной модели развития, но и банальное стремление к политической силе и финансовой прибыли. Самые видные грузинские либеральные элиты, которые в большинстве голосовали за оппозиционные партии, ввиду некоторых идеологических особенностей, внезапно осознали, что у них нет монополии на Запад. Более того, что Запад не поддерживает их «революционный настрой» на спасение Западного курса Грузии и Западных ценностей в стране – что вынудило этих людей от призывов к «цивилизованному миру» спасти Грузинскую демократию, перейти к призывам «мы сами разберёмся». Это, безусловно, — начало важного диалога в стране на тему постколониального мышления, который отчасти стал причиной антилиберальных и критических настроений в Восточной Европе; диалога, который реально превратит Грузию в Восточно-Европейское государство, с соответствующими привилегиями, а также негативными для либерализма последствиями.

Статья была опубликована на портале РСМД.

Tagged : / / / / / /

Georgian Media After the Parliamentary Elections


ქართული ტელემედია საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ.

შარშანდელმა საპარლამენტო არჩევნებმა, ცალკეული შენიშვნებისა და რეკომენდაციების მიუხედავად, კენჭისყრის შემდეგ მალევე დაიმსახურა აღიარება როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო პარტნიორთა მხრიდან. გამონაკლისია პოლიტიკური ოპოზიცია, რომლის დიდი ნაწილიც დღემდე არ აღიარებს არჩევნების შედეგებს.

2020 წლის 31 ოქტომბერს „ქართულმა ოცნებამ“ ზედიზედ მესამე ვადით მიიღო ქვეყნის მართვის მანდატი, თუმცა ოპოზიციის ხისტი და რადიკალური პროტესტი დღემდე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქართული მედიის დღის წესრიგზე, სადაც „ნაციონალურ მოძრაობას“, ტრადიციულად, ძლიერი პოზიციები უკავია.

მაგრამ თუ ადრე პოსტსაარჩევნო პერიოდში მედიის რადიკალიზაციისა და პოლარიზაციის ხარისხი მალევე იკლებდა და არჩევნებამდელ ნიშნულს უახლოვდებოდა, ახლა ამგვარი კლება არ შეინიშნება (ყოველ შემთხვევაში, ყველაზე ძლიერ ოპოზიციურ არხებზე − ტვ „პირველზე“, „ფორმულასა“ და „მთავარ არხზე“).

პირიქით, ამ არხებზე აშკარად იკვეთება 2003 წლის იმ რევოლუციური სცენარის „გამეორების“ მცდელობა, რომელშიც მედიამ უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა ოპოზიციურად განწყობილი ელექტორატის მობილიზებისა და „დამუხტვის“ საქმეში.

მეორე მხრივ, ტელეკომპანია „იმედის“ მხრიდან, რომელიც წინასაარჩევნო პერიოდში გვევლინებოდა, როგორც „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ დაკავშირებული მედიასაშუალებების მთავარი „საინფორმაციო ვიზავი“, თავიდან აშკარად შეინიშნებოდა „არჩევნების დასრულების“ მცდელობა.

ამის დასტურად შეიძლება ჩაითვალოს თუნდაც ცნობილი წარწერის („გარეჯი საქართველოა“) ეკრანიდან მოხსნა, რომელიც საზოგადოებისთვის მოიაზრებოდა „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის პერიოდში დავით გარეჯთან მიმართებაში დაკავებული დამთმობი პოზიციის შემახსენებელ გზავნილად. მაგრამ „იმედმა“ ქართული მედიის ჩვეულ კალაპოტში დაბრუნება ვერ მოახერხა და ძალიან მალე თავად შეიქნა იძულებული, ნაწილობრივ მაინც, „საარჩევნო“ რეჟიმში დაბრუნებულიყო.

რაც შეეხება სხვა საერთოეროვნულ ტელემაუწყებლებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ ქვეყნის საინფორმაციო და საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ დღის წესრიგზე, მათ მუშაობაში არ შეინიშნება რაიმე განსაკუთრებული ცვლილება ან გადახრა ბოლო წლებში ჩამოყალიბებული სარედაქციო სტრატეგიისგან. თუმცა, იკვეთება რამდენიმე საინტერესო ტენდენცია, რომლებიც მომავალში, შესაძლოა, კიდევ უფრო გაძლიერდეს.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი

პირველი არხი ყველაზე ხანგრძლივი ისტორიისა და ტრადიციების მქონე ტელევიზიაა ქვეყანაში. მუშაობა დაიწყო ჯერ კიდევ საბჭოთა ეპოქაში, 1956 წელს და საბჭოთა პრაქტიკის თანახმად, დაარსებიდანვე იმყოფებოდა ხელისუფლების პირდაპირი კონტროლის ქვეშ.

2004 წელს არხი ოფოციალურად გამოვიდა სახელმწიფოს დაქვემდებარებიდან და საზოგადოებრივი მაუწყებლის სტატუსი მიიღო, თუმცა ათწლეულების მანძილზე ჩამოყალიბებული ინერციის შეჩერება მიხეილ სააკაშვილის მმართველობის პერიოდში არ მომხდარა.

მეტიც, 2004-2012 წლებში ეს მედიასაშუალება „ნაციონალური მოძრაობის“ მთავარი „დამრტყმელი არხის“, „რუსთავი 2“-ის ერთგვარ დანამატადაც კი გადაიქცა და მთლიანად დაექვემდებარა მმართველ პარტიას.

2012 წელს პირველი არხი გათავისუფლდა მმართველი პარტიის პირდაპირი დიქტატისგან, რის შემდეგაც საზოგადოებრივ-პოლიტიკური კომპონენტი გაცილებით უფრო გაწონასწორებული გახდა, თუმცა პოლიტიკური ოპოზიცია და მისი მხარდამჭერები პირველ არხს კვლავინდებურად მმართველ პოლიტიკურ ძალასთან აკავშირებენ.

ობიექტური შემფასებლის გადასახედიდან, წინა ხელისუფლების მმართველობის წლებისგან განსხვავებით, ამჟამად არხი პროსახელისუფლებო პროპაგანდას, მართალია, არ ეწევა, მაგრამ არც განსაკუთრებით კრიტიკულია მის მიმართ.

ბოლო ორი ათწლეულის მსგავსად, პირველი არხის მთავარ პრობლემად შეიძლება ჩაითვალოს ის, რომ მისი საინფორმაციო და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური კომპონენტი არასაკმარისად რეიტინგულია, რისი მიზეზიც, შესაძლოა, ობიექტურ გაშუქებაზე მოთხოვნის დეფიციტიც იყოს.

ოპოზიცია და მისი მომხრეები პირველ არხს, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ხელისუფლებასთან აკავშირებენ, ხოლო თავად ხელისუფლების მომხრეებს, როგორც ჩანს, ურჩევნიათ ინფორმაცია იმ არხისგან (თუნდაც იმავე „იმედისგან“) მიიღონ, რომელიც კრიტიკულ მომენტებში პირდაპირ აფიქსირებს თავის უარყოფით დამოკიდებულებას „ნაციონალური მოძრაობის“ მიმართ.

შესაბამისად, საზოგადოებრივი მაუწყებელი, რომელიც ვალდებულია ასახავდეს საზოგადოების ყველა ფენის ინტერესებს და ინარჩუნებდეს ბალანსს სხვადასხვა პოლიტიკურ ჯგუფს შორის, ვერ ახერხებს თავისი აუდიტორიის საგრძნობლად გაზრდას. ეს პრობლემა განსაკუთრებით სწორედ „ცხელ“ პოლიტიკურ პერიოდებში იგრძნობა, როცა რადიკალიზაციის ხარისხი განსაკუთრებით იზრდება.

აქვე შეგვიძლია თვალი გადავავლოთ იმ ძირითად საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ თემებს, ამბებსა და აქცენტებს, რომლებიც თებერვლის პირველი კვირაში პირველი არხის საინფორმაციო გამოშვებების ყურადღების არეალში მოექცა.

„მაესტრო“

ოპოზიციური პარტიებისა და მათი მხარდამჭერების მტკიცებით, პირველი არხის მსგავსად, ამჟამად „მაესტროც“ პროსამთავრობო არხია, თუმცა, თუ არხის პოზიციაზე მისი საინფორმაციო ბადის მიხედვით ვიმსჯელებთ, ნათელი გახდება, რომ ამის საფუძველი ნაკლებად გვაქვს.

ოპოზიციის პრეტენზიები, იმით შეიძლება აიხსნას, რომ ის პროსახელისუფლებლოდ მიიჩნევს ყველა იმ მედიასაშუალებას, რომელიც პირდაპირ ან ირიბად არ იმართება თავად ოპოზიციის მიერ და თუ იგი არ ატარებს აშკარად ანტისახელისუფლებო პოლიტიკას.

„მაესტროს“ სარედაქციო სტრატეგია საკმაოდ ახლოს დგას პირველი არხის სტანდარტთან, განსაკუთრებით, ბალანსის კუთხით. ამიტომ ღიად ოპოზიციური ან „ანტიოპოზიციური“ არხებისგან განსხვავებით, მასში იკითხება მიუკერძოებელი ინფორმირების მცდელობა.

ამასთან, „მაესტროს“ სპეციფიკად შეიძლება ის ჩავთვალოთ, რომ პირველ არხთან შედარებით იქ მეტი ყურადღება ეთმობა სოციალურსა და ეკონომიკურ საკითხებს. ეს, შესაძლოა, იმითაც იყოს გამოწვეული, რომ „მაესტროს“ არ აქვს კონკრეტული საზოგადოებრივი ვალდებულებები და უფრო მოქნილია საეთერო ბადის შემუშავების პროცესში. აღსანიშნავია, რომ დღეს არც „მაესტრო“ მიეკუთვნება მაღალრეიტინგული ტელეარხების კატეგორიას (ალბათ, იმავე მიზეზებით, რომლებზეც ზემოთ უკვე ვისაუბრეთ).

მართალია, „მაესტროს“ საინფორმაციო გამოშვებების რიტორიკა და კილო უფრო დაძაბულია, ვიდრე პირველი არხის „მოამბისა“, მაგრამ აშკარა მიკერძოება არცერთი პოლიტიკური ჯგუფის მიმართ არ შეინიშნება. მთლიანობაში ამ არხის საინფორმაციო ბადე ისეა ჩამოყალიბებული, რომ მაყურებელს შეუძლია თავად, წამყვანთა დაუხმარებლად გააკეთოს პოლიტიკური დასკვნები.

„რუსთავი 2“

2012 წლამდე „რუსთავი 2“ „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლების მთავარი პროპაგანდისტული მედიამანქანა იყო. საგულისხმოა ისიც, რომ არხი 2012 წლის შემდეგაც, ახლა უკვე არჩევნებში დამარცხებული „ნაციონალური მოძრაობის“ ერთგული დარჩა, რის გამოც მისი სარედაქციო პოლიტიკა მკვეთრად შეიცვალა და რადიკალურად ოპოზიციური გახდა.

2019 წელს, სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დასრულდა მრავალწლიანი იურიდიული დავა „რუსთავი 2“-ის მფლობელობასთან დაკავშირებით და ტელეკომპანია მის ადრინდელ მესაკუთრეს, ქიბარ ხალვაშს დაუბრუნდა.

ამის შემდეგ „რუსთავი 2“ ცდილობს დანერგოს ევროპული ტიპის, მიუკერძოებელი და პროფესიონალური მაუწყებლობის პრაქტიკა. არხის ხანგრძლივი ისტორია და პოლიტიკური მეხსიერება ზოგჯერ მის სასარგებლოდ მუშაობს, ზოგჯერ კი პირიქით, ხელს უშლის ახალი იმიჯის შექმნას.

„რუსთავი 2“-ს, როგორც წესი, პირველ არხზე ან „მაესტროზე“ უფრო მაღალი რეიტინგი აქვს. საფიქრებელია, რომ ეს ნაწილობრივ მაინც არის განპირობებული მაყურებლის „შეჩვევის ფაქტორით“ ჯერ კიდევ იმ დროიდან, როცა, ნებსით თუ უნებლიეთ, საზოგადოების უდიდესი ნაწილი სწორედ „რუსთავი 2“-იდან იგებდა ქვეყანაში მომხდარ მნიშვნელოვან ამბებს.

ასეთი ისტორია „რუსთავი 2“-ს, გარდა იმისა, რომ რეიტინგს უზრდის, პრობლემებსაც უქმნის: „ნაციონალური მოძრაობისა“ და მისი მხარდამჭერების ღრმა რწმენით, ტელეკომპანიის საქმეზე სტრასბურგის სასამართლოს ზემონახსენები გადაწყვეტილება საფუძველს მოკლებული იყო და, შესაბამისად, ისინი დღევანდელ „რუსთავი-2“-ს პროსახელისუფლებო მედიასაშუალებად მიიჩნევენ.

არადა, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებისა და კენჭისყრის შემდგომ პერიოდში „რუსთავი 2“, მთლიანობაში, ცდილობს დაიცვას ტელემაუწყებლობის აღიარებული სტანდარტები და უმეტეს შემთხვევაში ახერხებს კიდეც, არ იქცეს მხარედ მედიასაშუალებებს შორის მიმდინარე დაპირისპირებაში.

„პოს TV“

ეს არხი ქართულ მედიასივრცეში ყველაზე „გულწრფელია“: მისი მესვეურები დაუფარავად აცხადებენ, რომ მხარს უჭერენ „ქართულ ოცნებას“, ხოლო ტელევიზიის ძირითდი დანიშნულება და მიზანი, მათივე თქმით, „ნაციონალური მოძრაობისა“ და მისი მხარდამჭერი მედიასაშუალებების მიერ გავრცელებულ დეზინფორმაციასთან ბრძოლაა.

„პოს TV“ აქტიურად იყო ჩართული წინასაარჩევნო პოლიტიკურ დაპირისპირებაში, რომელიც ძირითადად მედიების საშუალებით მიმდინარეობდა. „ნაციონალური მოძრაობის“ კრიტიკის გარდა, ახალი ამბების ზოლში „პოს TV“ აქტიურად აშუქებს იმ მოვლენებსაც, რომლებიც ხელისუფლებას დადებითად წარმოაჩენენ, თუმცა იმავე „იმედის“ საეთერო ბადისგან განსხვავებით, სადაც მმართველი გუნდის კრიტიკა წინასაარჩევნო პერიოდიდან მოყოლებული ეკრანიდან ფაქტობრივად გაქრა, „პოს ТV“-ში აქცენტი კეთდება არა იმდენად „ქართული ოცნების“ პროპაგანდაზე, რამდენადაც „ნაციონალური მოძრაობის“ კრიტიკაზე.

„პოს TV“ არ ცდილობს იდეალური ხელისუფლებისა თუ რეალობის დახატვას, მაგრამ მმართველი გუნდის ხშირ შემთხვევაში ზომიერად დადებითი შეფასებიდან, როგორც წესი, ხდება მკვეთრი გადასვლა ოპოზიციაზე და ხელისუფლების დადებითი აღქმა ყალიბდება არა უშუალოდ მისი ქების, არამედ „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ შედარებისა და მისი მწვავე კრიტიკის ფონზე.

„ობიექტივი“

„პოს TV“-ის მსგავსად, „ობიექტივიც“ დაუფარავად არის დაკავშირებული კონკრეტულ პოლიტიკურ ძალასთან, კერძოდ – „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსთან“, შესაბამისად, „ობიექტივი“ მთლიანობაში ასახავს და გამოხატავს „პატრიოტთა ალიანსის“ პოლიტიკურ დღის წესრიგს, თუმცა „პოს TV“-ის მსგავსად, „ობიექტივზეც“ განსაკუთრებული ადგილი უკავია „ნაციონალური მოძრაობის“ კრიტიკას.

გარდა ამისა, „ობიექტივისთვის“ ექსკლუზიურად დამახასიათებელ სარედაქციო შტრიხებად შეიძლება ჩაითვალოს განსაკუთრებული აქცენტი მოსახლეობის სოციალურ პრობლემებზე და ალტერნატიული საგარეო პოლიტიკის პროპაგანდა (პირდაპირი პოლიტიკური დიალოგი მოსკოვთან, სოხუმთან და ცხინვალთან; სამხედრო მიუმხრობლობის იდეა და ა. შ.).

„ობიექტივის“ ეთერში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა რელიგიას და, კონკრეტულად, საქართველოს ეკლესიისა და მისი მეთაურის პოპულარიზაციას. აღსანიშნავია ისიც, რომ ობიექტივის ეთერში დავით გარეჯის საკითხს ერთ-ერთი მთავარი ადგილი ეკავა, ფაქტობრივად, მთელი შარშანდელი წლის განმავლობაში.

საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ეს შედარებით მცირე, მაგრამ საკმაოდ სტაბილური აუდიტორიის მქონე არხი, ქართული მედიის უფრო მსხვილი მოთამაშეების მსგავსად, „საარჩევნო“ რეჟიმში განაგრძობს მაუწყებლობას, რაც „პატრიოტთა ალიანსის“ მიერ არჩევნებისადმი დაკავებული პოზიციით უნდა იყოს განპირობებული.

შესაბამისად, დღეისათვის „ობიექტივის“ ძირითადი გზავნილები და თემები არის: პოლიტიკური კრიზისი, ეკონომიკური პრობლემები, სოციალური სიდუხჭირე, ბრძოლა ჰესების წინააღმდეგ და, უპირველეს ყოვლისა, მმართველი პარტიის მიერ „ხელისუფლების უზურპაცია“. დღესდღეობით სწორედ ასე აფასებს „პატრიოტთა ალიანსი“ საპარლამენტო არჩევნების შედეგებს.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, ამ წუთისთვის „ობიექტივის“ ძირითადი გზავნილები, ფაქტობრივად, ემთხვევა „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ ასოცირებული არხების შეფასებებს – იმ განსხვავებით, რომ „ობიექტივი“ და „პატრიოტთა ალიანსი“ შექმნილ სიტუაციაზე პასუხისმგებლობას ორივე ძალას – „ქართულ ოცნებასა“ და „ნაციონალურ მოძრაობას“ – აკისრებს.

დასკვნა: ქართული მედია, პოლიტიკური სპექტრის მსგავსად, მნიშვნელოვნად განსხვავდება 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდგომი მედიისგან.

თუ აქამდე მედია ფავორიტი პარტიის მხარდამხარ შედიოდა წინასაარჩევნო და საარჩევნო დაპირისპირებაში, ხოლო არჩევნების დასრულებისას უბრუნდებოდა მაუწყებლობის რეგულარულ სტილს, ახლა მედიასაშუალებები განაგრძობენ უკიდურესი დაპირისპირების რეჟიმში ბრძოლას, რითაც თავიანთ მაყურებელს გამუდმებით ამყოფებენ უკიდურეს პოლიტიკურ დაძაბულობაში.

მიუხედავად იმისა, რომ პარლამენტმა კარგა ხანია, მუშაობა დაიწყო და სახელმწიფოც განაგრძობს ფუნქციონირებას, სატელევიზიო მედიაში იქმნება შთაბეჭდილება, რომ არჩევნები ჯერ კიდევ არ დასრულებულა ან ტელეეკრანზე რომელიღაც სხვა ისტორიული პერიოდის ამსახველ კადრებს გვიჩვენებენ.

ყველაზე აქტუალურ თემებად დღემდე საპარლამენტო არჩევნებთან დაკავშირებული საკითხები რჩება. არადა, პანდემიასთან მებრძოლი ქვეყანა არაერთი სხვა, გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი გამოწვევის წინაშე დგას.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / /

Oppositional Media against German Ambassador


ოპოზიციური მედია გერმანიის ელჩის წინააღმდეგ.

წლევანდელი საპარლამენტო არჩევნებით საქართველოში ხელისუფლება არ შეცვლილა, მაგრამ არჩევნების შემდეგ მოსახლეობა, შეიძლება ითქვას, ისტორიული პროცესის მოწმე შეიქნა: ქვეყნის ისტორიაში პირველად ოპოზიციური მედია, რომელიც თავს მუდამ „პროდასავლური ორიენტაციის ავანგარდში“ წარმოგვიდგენდა, ღიად დაუპირისპირდა დასავლეთის ქვეყნების დიპლომატიური კორპუსის წარმომადგენლებს.

უკვე რამდენიმე კვირაა ტელეკომპანიები „მთავარი არხი“, „ფორმულა“ და ტვ „პირველი“ უცხოელ ელჩებს საქართველოსა და ქართველი ხალხის ინტერესების წინააღმდეგ მიმართულ საქმიანობაში ადანაშაულებენ. ეს კამპანია უშუალოდ მიხეილ სააკაშვილის „ჩაწოდებით“ წამოიწყო „მთავარი არხის“ გენერალურმა დირექტორმა ნიკა გვარამიამ, რომელსაც დღემდე არ უთქვამს უარი „მთავარი ბრალმდებლის“ როლის შესრულებაზე. თუმცა, ელჩების წინააღმდეგ მიმართულ კამპანიაში არანაკლებ საყურადღებო შტრიხად უნდა ჩაითვალოს ისიც, რომ ოპოზიციური მედია განსაკუთრებული აგრესიულობით გამოირჩევა აშშ-ისა და გერმანიის ელჩებისადმი.

ამასთან, თუ კელი დეგნანის წინააღმდეგ „ამბოხი“ მეტ-ნაკლებად მაინც „მოზომილია“, გერმანიის ელჩისადმი აგრესიამ უკვე იმდენად დემონსტრაციული სახე შეიძინა, რომ პიროვნული მიუღებლობის შთაბეჭდილებასაც კი ტოვებს. აღსანიშნავია ისიც, რომ ჰუბერტ კნირშის წინააღმდეგ მიმართული განცხადებები გვესმის არა მხოლოდ ოპოზიციური მედიიდან, არამედ „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ დაახლოებული, „ელიტარული“ არასამთავრობო სექტორიდანაც.

გავიხსენოთ, რომ ოპოზიციური მედიისა და „ელიტარული“ არასამთავრობო სექტორის თავდასხმა გერმანიის ელჩზე ჯერ კიდევ გაზაფხულზე, 8 მარტის შეთანხმების განხილვისას განხორციელდა. არადა, 8 მარტის შეთანხმებაც ხომ სწორედ იმ ელჩების მხარდაჭერით იქნა მიღწეული, ვინც ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ დაწყებულ დიალოგში შუამავლობა იკისრა.

8 მარტის შეთანხმების კონტექსტში, როგორც გვახსოვს, ოპოზიცია და მისი მხარდამჭერი მედია განსაკუთრებულ აქცენტს აკეთებდნენ გიორგი რურუას გათავისუფლებაზე და მისთვის, ფაქტობრივად, პოლიტპატიმრის სტატუსის მინიჭებას ითხოვდნენ.

რურუას საკითხი, „გასაგები მიზეზების“ გამო, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო „მთავარი არხისთვის“, რომელიც რურუას პატიმრობას წარმოგვიდგენს, როგორც „ზეწოლას ‘თავისუფალ’ მედიაზე“, თუმცა მას შემდეგ, რაც ჰუბერტ კნირშმა განაცხადა, რომ რურუას გათავისუფლება შეთანხმების ნაწილი არ ყოფილა, „მთავარ არხს“ ხელიდან გამოეცალა ყველა არგუმენტი, ხოლო გერმანიის ელჩი მყისიერად აღმოჩნდა მისი კრიტიკის ქარ-ცეცხლში.

ამ ისტორიის შემდეგ ოპოზიციური მედია, როგორც ჩანს, საბოლოოდ დარწმუნდა, რომ გერმანიის ელჩი არ არის (ან კი რატომ უნდა იყოს?!) მისი პოლიტიკური მოკავშირე და, შესაბამისად, იგი ჯერ კიდევ არჩევნებამდე გადაიყვანეს ამ მედიასაშუალებების „შავ სიაში“.

ამას ადასტურებს კნირშის წინააღმდეგ ოპოზიციური მედიისა და არასამთავრობო სექტორის მიერ ზაფხულში განხორციელებული შეტევის „მეორე ტალღაც“, რომლის დროსაც დიპლომატმა დაგმო გაეროს ბავშვთა უფლებების დაცვის კომიტეტში წარდგენილი კანდიდატის − სოფო კილაძის წინააღმდეგ მიმართული კამპანია და აღნიშნა, რომ პირადი თავდასხმები პოლიტიკური ცხოვრების განუყოფელი ნაწილი გახდა.

მაშინ კნირშის განცხადებას „საერთაშორისო გამჭვირვალობა − საქართველოს“ აღმასრულებელი დირექტორის, ეკა გიგაურისა და არასამთავრობო სექტორის სხვა წარმომადგენლების მხრიდან იმდენად აგრესიული რეაქცია მოჰყვა, რომ ევროკავშირის წარმომადგენლობას საგანგებო განცხადების გაკეთებაც კი მოუწია. განცხადებაში ევროპამ ყველას შეახსენა, რომ გერმანიის ელჩი ევროკავშირში საქართველოს მთავარი მოკავშირეა − ანუ სახელმწიფოთა იმ გაერთიანებაში, რომელთანაც საქართველოს თავისი მომავლის დაკავშირება სურს.

ასეთი წინაისტორიის ფონზე, ალბათ, არც უნდა იყოს გასაკვირი, რომ არჩევნების შემდეგ კელი დეგნანთან ერთად სწორედ ჰუბერტ კნირში იქცა თავდასხმების სამიზნედ და ისევე, როგორც წინა შემთხვევების დროს, დაპირისპირება ამჯერედაც ოპოზიციამ (კერძოდ კი თაკო ჩარკვიანმა) დაიწყო.

2 დეკემბერს ჩარკვიანმა ელჩების თანამონაწილეობით მიმდინარე მოლაპარაკებები შეადარა ქეთევან დედოფლის წამებას, რომელსაც, მისივე სიტყვებით, ბევრი (?!) ელჩი ესწრებოდა, თუმცა მათ არაფერი მოიმოქმედეს.

ამ შედარებით ჩარკვიანმა, ერთი მხრივ, ისტორიით მანიპულირება სცადა და შეურაცხყოფა მიაყენა რეალური ქეთევან დედოფლის მეგობრის, პორტუგალიელი მისიონერის, ამბროზიო დუშ ანჟუშის ხსოვნას, რომელმაც საფრთხის მიუხედავად, ფაქტობრივად, „მოიპარა“ და შთამომავლობას შემოუნახა დედოფლის ნეშტი (მისი გადარჩენა მისიონერს, ცხადია, არ შეეძლო), ხოლო, მეორე მხრივ, შეურაცხყოფა მიაყენა თანამედროვე ევროპელ და ამერიკელ დიპლომატებს, რომლებსაც ბრალი დასდო „პროდასავლური ოპოზიციის“ „გაწირვასა“ და ხელისუფლებასთან „გარიგებაში“.

ასეთ შეურაცხყოფას დიპლომატები, როგორც წესი, უპასუხოდ არ ტოვებენ და რამდენიმე დღის შემდეგ, ტელეკომპანია „იმედისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში მოვისმინეთ ჰუბერტ კნირშის პასუხიც. ელჩმა განაცხადა, რომ ოპოზიციამ ელჩებს ვერ წარუდგინა ვერცერთი მყარი სამხილი იმის დასადასტურებლად, რომ არჩევნები გაყალბდა, ხოლო საკუთარი თავის ქეთევან წამებულთან შედარება ყველაზე ეგზოტიკური ფანტაზიაა, რაც მას ოპოზიციის მხრიდან მოუსმენია. ელჩმა ხაზი გაუსვა იმასაც, რომ პარლამენტი, როგორც ასეთი, ლეგიტიმაციას იძენს მოსახლეობისგან და არა საკანონმდებლო ორგანოში ოპოზიციის შესვლა-არშესვლით.

ეს განცხადებები პოლიტიკური ოპოზიციისთვის და მასთან დაკავშირებული მედიასაშუალებებისთვის იმდენად მიუღებელი გამოდგა, რომ გერმანიის ელჩი მაშინვე იქცა მორიგი თავდასხმის მსხვერპლად. ამჯერად მას საქართველოს ისტორიისადმი და უშუალოდ ქეთევან წამებულისადმი უპატივცემულობაში დასდეს ბრალი.

ამ მხრივ, უშუალოდ მიხეილ სააკაშვილის გარდა, რომელიც ელჩების წინააღმდეგ აგორებულ კამპანიას ხელმძღვანელობს, თავი გამოიჩინა „ტაბულის“ რედაქტორმა თამარ ჩერგოლეიშვილმა.

ერთმაც და მეორემაც გაიხსენა ნაცისტური პერიოდი გერმანიის ისტორიაში და, ფაქტობრივად, მოუწოდა ელჩს, თავი შეიკავოს ისტორიული პარალელებისგან და, საერთოდ, გერმანელმა (?!) ამგვარი კომენტარები თურმე არ უნდა აკეთოს.

საინტერესოა, რომ ოპოზიციის ერთ-ერთმა „ცნობადმა სახემ“, სალომე სამადაშვილმა, უკვე სხვა მედიასაშუალებით გამოსვლისას სცადა ჰუბერტ კნირშის დაცვა, ხოლო, მოგვიანებით, გრიგოლ ვაშაძემ „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ თავმჯდომარის პოსტის დატოვებისა და პარტიიდან გასვლის ერთ-ერთ მიზეზად სწორედ ელჩების წინააღმდეგ მიმართული კამპანია დაასახელა.

აქედან შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ელჩების წინააღმდეგ მიმართული აგრესია თავად ოპოზიციის შიგნითაც იწვევს აზრთა სხვადასხვაობას, თუმცა სიტუაცია და ძალთა ბალანსი ჯერჯერობით იმგვარია, რომ დიპლომატების წინააღმდეგ ორგანიზებული საინფორმაციო თავდასხმები ახლო მომავალში ქართული პოლიტიკური ცხოვრებისა და ოპოზიციური მედიის საეთერო ბადის განუყოფელ ნაწილად დარჩება.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / / / / /

Enslaved


დატყვევებულნი.

11 დეკემბერს შეიკრიბება საქართველოს მეათე მოწვევის პარლამენტი და ამით, ფაქტობრივად, დასრულდება საქართველოს უახლეს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დაძაბული საარჩევნო პროცესი. კენჭისყრის შედეგი უკვე ცნობილია და ამ შედეგებს პოლიტიკური ოპოზიციის გარდა ეჭვქვეშ არავინ აყენებს; შესაბამისად ერთადერთი ინტრიგა, რომელიც პარლამენტის შეკრების მომენტამდე არ კარგავს აქტუალობას, შემდეგია: შევა თუ არა ოპოზიცია პარლამენტში და, თუ შევა, კონკრეტულად რომელი პოლიტიკური ძალა და როდის?

საქართველოში აკრედიტებული დიპლომატები, მათ შორის ევროკავშირისა და აშშ-ის ელჩები, აქტიურად არიან ჩართულნი მოლაპარაკების პროცესში და ამ წუთისთვის სავსებით შესაძლებელი ჩანს კონსენსუსის მიღწევა, რის შედეგადაც საკანონმდებლო ორგანოში ადრე თუ გვიან წარმოდგენილი უნდა იყოს ოპოზიციაც.

თუმცა დიპლომატიური კორპუსი სულაც არ არის ერთადერთი მოთამაშე, რომელიც გავლენას ახდენს მოლაპარაკების პროცესზე. მასში აქტიურად მონაწილეობენ „კრიტიკული“ (სინამდვილეში ოპოზიციური, პარტიული) მედიასაშუალებებიც, რომლებიც არათუ ხელს არ უწყობენ, არამედ, პირიქით, ყოველმხრივ ეწინააღმდეგებიან პარლამენტში ოპოზიციის შესვლას. ამ მიზნის მისაღწევად ისინი ელჩებთან ღია დაპირისპირებასაც არ ერიდებიან და მათ „ქართველი ერის საწინააღმდეგო“ ქმედებებში სდებენ ბრალს;

გარდა ამისა, დღეს უკვე თამამად შეიძლება ითქვას, რომ „კრიტიკული“ მედია იყენებს მის ხელთ არსებულ ყველა საშუალებას, რათა შედარებით პატარა და სუსტი ოპოზიციური პარტიები აიძულოს, უარი თქვან მოლაპარაკებაზე და არ შევიდნენ პარლამენტში. ზოგჯერ ეს ხორციელდება შანტაჟის მეშვეობით, რომ შესვლის შემთხვევაში „მოღალატეებისთვის“ დაიხურება ყველა ეთერი, რაც ოპოზიციონერი პოლიტიკოსებისთვის სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი იარაღია თავიანთი მოსაზრებების ფართო საზოგადოებამდე მისატანად.

ბოლოდროინდელმა მოვლენებმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ შედარებით მცირე ოპოზიციური პარტიები, როგორებიცაა „გირჩი“, „სტრატეგია აღმაშენებელი“, „მოქალაქეები“, „ლელო“ და სხვა, დღემდე განიცდიან „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისა“ და მისი მთავარი განშტოების, „ევროპული საქართველოს“ ზეწოლას, რომელიც ძირითადად სწორედ „ნაციონალურ მოძრაობასა“ და „ევროპულ საქართველოსთან“ დაკავშირებული მედიასაშუალებების მეშვეობით ხორციელდება.

მეტიც: როგორც კი მიხეილ სააკაშვილმა მორიგი რევოლუცია „დააანონსა“ და, ფაქტობრივად, აუკრძალა ოპოზიციას მეათე მოწვევის პარლამენტში შესვლა, „მთავარმა არხმა“ ეს სტრატეგია დაუყოვნებლივ ასახა თავის სარედაქციო პოლიტიკაში. „მთავარ არხს“ არც ტვ „პირველი“ და „ფორმულა“ ჩამორჩნენ.

აღსანიშნავია „მოღალატეების“ მიმართ „ტაბულის“ მთავარი რედაქტორის აგრესიული რიტორიკაც, განსაკუთრებით მას შემდეგ, რაც „ევროპულმა საქართველომ“ საბოლოოდ დაუჭირა მხარი პარლამენტის ბოიკოტირების იდეას. თუმცა ოპოზიციის „მედიაბულინგი“ არ ამოიწურება მხოლოდ იმ მედიასაშუალებებით, რომლებიც „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ ან მის რომელიმე „განაყოფთან“ ასოცირდებიან.

„გასაიდუმლოებულ მოლაპარაკებებზე“ და მათ შესაძლო „საფრთხეზე“ პირველად ტელეკომპანია „კავკასიის“ აღმასრულებელი დირექტორი ნინო ჯანგირაშვილი ალაპარაკდა, თუმცა ნამდვილი „პრესინგი“ ოდნავ მოგვიანებით დაიწყო, როდესაც საქმეში ნიკა გვარამიას სახით „მძიმე არტილერია“ ჩაერთო.

მას შემდეგ, რაც რამდენიმე ოპოზიციონერმა ლიდერმა გარკვეულ საკითხებზე მხარეთა პოზიციების დაახლოებაზე ისაუბრა, „მთავარი არხის“ ხელმძღვანელმა სოციალურ ქსელში მყისვე გააზიარა ჯანგირაშვილის პოსტი და გაერთიანებულ ოპოზიციას შეახსენა, ხალხის ხმებით ვაჭრობა დაუშვებელიაო.

გვარამიასა და მისი „მთავარი არხის“ რიტორიკა კიდევ უფრო გამკაცრდა მას შემდეგ, რაც „სტრატეგია აღმაშენებლის“ ლიდერმა გიორგი ვაშაძემ ერთგვარი პროტესტი და წინააღმდეგობის გაწევა სცადა. გვარამიამ მას მეტად აგრესიულად უპასუხა და, „სხვათა შორის“, პოლიტიკური პარტიის ლიდერს „საეთერო ბადის მათხოვარი“ უწოდა, რითაც კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი ეთერს, როგორც შანტაჟის ძირითად ინსტრუმენტს.

საბოლოოდ, ამ ეპიზოდის კულმინაციად შეიძლება ჩაითვალოს 8 დეკემბერს გასული გადაცემა „მთავარი აქცენტები“ ნიკა გვარამიასთან ერთად, სადაც გიორგი ვაშაძესა და არხის გენერალურ დირექტორს შორის დებატები გაიმართა. ამ გადაცემაში თვით დებატებზე უფრო ხმაურიანი და სკანდალური გამოდგა უშუალოდ გვარამიას მონოლოგი, სადაც მან საქართველოს სტრატეგიულ მოკავშირეებს „ქართველი ხალხის ინტერესების საწინააღმდეგოდ“ მოქმედი ძალები უწოდა, ხოლო ელჩების რეკომენდაციების გათვალისწინება პოსტკოლონიალურ აზროვნებად და პოსტსაბჭოთა მენტალიტეტად გამოაცხადა.

ამ ერთ გადაცემაში იმდენი ანტიდასავლური განცხადება გაკეთდა, ნებისმიერ, თუნდაც დეკლარირებულად ევროსკეპტიკურ მედიასაშუალებას შეშურდებოდა, ხოლო ოპოზიციის მისამართით კიდევ ერთხელ და მკაფიოდ დაკონკრეტდა, რომ, თუ ვინმეს სურს „კრიტიკული“ მედიის ეთერი, ის უნდა დაემორჩილოს ამ ეთერის მესვეურებს და „ჭკუით“ მოიქცეს. ეს გზავნილი იმავე დღეს და იმავე არხზე, გადაცემა „დღის სტუმარში“ გააჟღერა მკვეთრად ანტისახელისუფლებო განწყობით გამორჩეულმა კიდევ ერთმა ჟურნალისტმა ელისო კილაძემ.

დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ ამ მომენტისთვის მივიღეთ „კრიტიკული მედიის“ მიერ „დატყვევებული“ პოლიტიკური ოპოზიცია, რომელიც მძიმე არჩევანის წინაშე აღმოჩნდა: თუ პარლამენტში შევა, მისთვის დაიხურება ოპოზიციური ტელევიზიების კარი, ხოლო თუ ბოიკოტის რეჟიმს გააგრძელებს, საშუალება მიეცემა, მომავალშიც აქტიურად გამოიყენოს ოპოზიციური ეთერი; თუმცა ამ შემთხვევაში ის ამოვარდება ლეგალური საპარლამენტო ცხოვრებიდან, რაც სამომავლოდ კიდევ უფრო სერიოზული პრობლემების წინაშე დააყენებს.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / /

Revolted Media?


ჯანყის მონაწილე მედია?

თავის დროზე „რუსთავი 2“-ის ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა ეროსი კიწმარიშვილმა გულწრფელად განაცხადა, რომ ტელეკომპანიის შექმნის უმთავრესი მიზანი ედუარდ შევარდნაძის ჩამოგდება იყო და, რომ არა „რუსთავი 2“, „ვარდების რევოლუცია“ არც შედგებოდა. რევოლუციის შემდეგ მიხეილ სააკაშვილის მთავრობამ მას, შესაძლოა, სწორედ ამიტომ ჩამოართვა ეს მედიასაშუალება, რომელიც თანდათან საკუთარი პროპაგანდის ძირითად იარაღად ჩამოაყალიბა.

დღევანდელი ოპოზიციური ტელეარხები, რომელთა შორისაც განსაკუთრებული რადიკალიზმით გამოირჩევა „კრიტიკული სამეული“ („მთავარი“, „პირველი“ და „ფორმულა“) აშკარად ცდილობენ, „გაიმეორონ“ „რუსთავი 2“-ის „ისტორიული გამოცდილება“ და აღარც მალავენ, რომ მათი მიზანია დღევანდელი ხელისუფლების „ჩამოგდება“ და საქართველოს დაბრუნება „აღმშენებლობის“ პერიოდში (იგულისხმება 2003-2012 წლები).

ამ მიზნის მისაღწევად ზემოხსენებული მედიასაშუალებები (კვლავ 2003 წლის გამოცდილების შესაბამისად) უკვე კვირაზე მეტია, ხატავენ სურათს, თითქოს 31 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების ოფიციალურ შედეგებს მთელი საქართველო აპროტესტებს და ქვეყანაში „სამართლიანობის აღდგენას“ მხოლოდ მმართველი პარტია ეწინააღმდეგება.

ამგვარი სარედაქციო პოლიტიკის ილუსტრაციაა, მაგალითად, ოპოზიციური არხების 8 ნოემბრის საეთერო ბადე, რომელიც, ფაქტობრივად, ერთმანეთის იდენტური იყო და ზედმიწევნით იმეორებდა თემებსა და გზავნილებს.

„არჩევნები ტოტალურად გაყალბდა“; „მოსახლეობა მოტყუებული და შეურაცხყოფილია“; „ქვეყანაში მასობრივი სახალხო პროტესტი დაიწყო“; „ხელისუფლება არალეგიტიმურია“; „დავიცვათ ჩვენი ღირსება და არჩევანი“ − აი, ის ძირითადი გზავნილები, რომლებსაც ავრცელებდა „კრიტიკული სამეული“ სწორედ იმ დღეს, როდესაც ოპოზიციამ რამდენიმე ათასი ადამიანი ჯერ პარლამენტის მიმდებარე ტერიტორიაზე შეკრიბა, მოგვიანებით კი ცესკოს შენობის ბლოკირება სცადა.

ამ პროცესში, როგორც აღვნიშნეთ, მედია მოგვევლინა არა მხოლოდ ოპოზიციის მოკავშირედ, არამედ მთავარ ორგანიზატორადაც: მან ჯერ ოპოზიციური ელექტორატი დაარწმუნა, რომ არჩევნები ტოტალურად გაყალბდა, ხოლო შემდეგ ამავე ელექტორატის ერთი ნაწილის პროტესტი წარმოაჩინა ისე, თითქოს საქმე გვქონდა უპრეცედენტოდ მასობრივ საერთო-სახალხო მღელვარებასთან, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამება.

ამ პროცესში მედია „ვირტუალურ რეალობას“ ქმნიდა არა მხოლოდ თავისთვის სასურველი ფაქტების, ციფრებისა და მოვლენების გაზვიადებით, არამედ არასასურველი გარემოებების დამალვითაც. მაგალითად, მთელი ამ ხნის მანძილზე ტელეეკრანებზე ვხედავდით არასამთავრობო სექტორის მხოლოდ იმ წარმომადგენლებს, რომლებიც ხელისუფლების მიმართ ოპოზიციურად არიან განწყობილი.

ამ მხრივ ყველაზე მეტი აქტიურობა გამოიჩინა „საერთაშორისო გამჭვირვალობა − საქართველოს“ აღმასრულებელმა დირექტორმა ეკა გიგაურმა, რომელიც უკვე არაერთი წელია, ღიად უპირისპირდება ხელისუფლებას და ეწევა ოპოზიციისა და, კერძოდ, „ნაციონალური მოძრაობის“ სასარგებლო აგიტაციას. მაგალითად, გიგაური დღემდე ეჭვქვეშ აყენებს „რუსთავი 2“-ის საქმეზე სტრასბურგის სასამართლოს გადაწყვეტილების სამართლიანობას.

ამავე დროს, ოპოზიციურმა მედიამ სრულიად უგულებელყო იმავე არასამთავრობო სექტორისა და, კონკრეტულად ISFED-ის მიერ ჩატარებული პარალელური გადათვლა, რომლის შედეგებიც ძალიან ახლოს აღმოჩნდა ცესკოს ოფიციალურ მონაცემებთან.

ოპოზიციური არხების მაყურებელმა, ფაქტობრივად ვერაფერი შეიტყო საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და დამკვირვებლების მიერ არჩევნების შეფასების შესახებაც ან, უკეთეს შემთხვევაში, მოისმინა მხოლოდ კრიტიკული შენიშვნები მაშინ, როცა, მაგალითად, ეუთო/ოდირის სადამკვირვებლო მისიის მთავარი დასკვნით, არჩევნები მთლიანობაში „კონკურენტულ გარემოში და ძირითადი თავისუფლებების დაცვით ჩატარდა“.

ყველაზე მნიშვნელოვანი და საგანგაშო მანიპულაცია, რომელსაც ოპოზიციურმა არხებმა 8-9 ნოემბერს მიმართეს, უდავოდ არის იმ ძალადობრივი აქტების სრული იგნორირება, რომლებსაც მომიტინგეთა ნაწილი მიმართავდა ცესკოს ტერიტორიაზე შესაღწევად. ამ ტელეარხებს არ უჩვენებიათ, როგორ გაარღვიეს ღობე მომიტინგეებმა და როგორ შეეჯახნენ ისინი პოლიციის თანამშრომლებს; მათ ასევე „მიჩქმალეს“ ე.წ. „მოლოტოვის კოქტეილისა“ და ქვების სროლის ფაქტებიც, თუმცა ამავე დროს არაერთხელ გაავრცელეს მცდარი ინფორმაცია, თითქოს სამართალდამცველებმა მომიტინგეთა წინააღმდეგ ცრემლმდენი გაზი გამოიყენეს.

ამ მანიპულაციის მიზანი იყო სახელმწიფოს მხრიდან მოსახლეობაზე „არნახული“ ძალადობის „ჩვენება“, რასაც საზოგადოების ის ნაწილიც უნდა გამოეყვანა ქუჩაში, რომელიც მანამდე არ აპირებდა საპროტესტო აქციებში მონაწილეობას.

მსოფლიოსა და საქართველოში შექმნილი ეპიდემიოლოგიური ვითარების გათვალისწინებით, არ შეიძლება, ცალკე არ აღვნიშნოთ ამავე მედიასაშუალებების მიერ საკუთარი პოლიტიკური მიზნების მისაღწევად გამოყენებული ორმაგი სტანდარტები „ახალი კორონავირუსის“ ეპიდემიასთან მიმართებით.

კერძოდ, არხები, რომლებიც რამდენიმე თვის წინ, აღდგომის დღესასწაულზე დემონსტრაციულად „აბულინგებდნენ“ და „ბნელებს“ უწოდებდნენ ეკლესიაში მისულ მრევლს და მისი შეჩერების მიზნით მთავრობას საგანგებო ზომებისკენ მოუწოდებდნენ, არჩევნების შემდეგ, გაცილებით უფრო საგანგაშო სტატისტიკის პირობებში, არათუ არ „ღელავდნენ“ დაავადების შესაძლო გავრცელებაზე, არამედ ყოველმხრივ უბიძგებდნენ საზოგადოებას მასობრივი აქციებისკენ, რასაც ახლო მომავალში, შესაძლოა, ეპიდემიის ახალი აფეთქება მოჰყვეს.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / /

Media Sociology


მედიასოციოლოგია.

საქართველოში წინასაარჩევნო კამპანიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ელემენტია საზოგადოების დარწმუნება იმაში, რომ შედეგები წინასწარვე განსაზღვრულია: ან მთავრობამ უკვე გააყალბა არჩევნები, ან მოსახლეობამ უკვე გამოუტანა განაჩენი არსებულ ხელისუფლებას.

ასეთი დამოკიდებულების ჩამოყალიბებაში განსაკუთრებული როლი უკავია მედიას და იმ სტრატეგიას, რომელსაც შეგვიძლია მედიასოციოლოგია ვუწოდოთ. სტრატეგიის არსი შემდეგია: ეს თუ ის ტელეკომპანია ამა თუ იმ სოციოლოგიურ სამსახურს ავალებს პოლიტიკური პარტიების მხარდაჭერის მაჩვენებელთა გაზომვას და შემდეგ მიღებულ რიცხვებზე დაყრდნობით ავრცელებს და ამკვიდრებს სასურველ პროგნოზს.

ჩვეულებრივი სოციოლოგიური კვლევის ობიექტური გაშუქებისგან ეს პროცესი იმით განსხვავდება, რომ სხვადასხვა მედიასაშუალებისგან მაყურებელი რადიკალურად განსხვავებულ სურათს იღებს, რადგან მედიასოციოლოგია ემსახურება ამავე მედიასაშუალების პოლიტიკურ და იდეოლოგიურ ამოცანებს და არა რეალური ვითარების ასახვას. შესაბამისად, ისეთ პოლიტიზებულ მედიაგარემოში, როგორიც ამჟამად საქართველოშია, თითოეულ არხს ჰყავს არა მხოლოდ საკუთარი მაყურებელი, არამედ საკუთარი „სანდო“ სოციოლოგიური სამსახურიც, რომელზე დაყრდნობითაც ცდილობს სასურველი პროგნოზის პოპულარიზაციას.

ამ მხრივ გამონაკლისი არც მიმდინარე წანასაარჩევნო კამპანია გამოდგა. მხოლოდ სექტემბრის თვეში მსხვილმა ტელევიზიებმა საზოგადოებას წარუდგინეს ოთხი სოციოლოგიური გამოკითხვის შედეგები, რომლებიც ამომრჩეველს სრულიად განსხვავებულ პროგნოზებს სთავაზობენ. კერძოდ, გამოკითხვები ჩაატარეს ორგანიზაციებმა: იპსოს/IPSOS (დამკვეთი − „მთავარი არხი“), გორბი/GORBI („იმედი“), Edison Research („ფორმულა“) და Survation („რუსთავი-2“).

თუ თვალს გადავავლებთ ამ შედეგებს, დავინახავთ, რომ მათ შორის განსაკუთრებული განსხვავება იკვეთება მმართველი გუნდის − „ქართული ოცნების“ რეიტინგში. კერძოდ, თუ GORBI-სა და Survation-ის მიხედვით იგი დამაჯერებლად ლიდერობს, Edison Research-ისა და, განსაკუთრებით, IPSOS-ის თანახმად, მას გაცილებით ნაკლები მხარდაჭერა აქვს; სამაგიეროდ, ამ გამოკვლევებში უფრო მაღალია „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისა“ და მისი მოკავშირე პარტიების მხარდაჭერა.

ყურადღებას იქცევს ის გარემოებაც, რომ GORBI-ს გამოკითხვასთან შედარებით, IPSOS-ისა და Edison Research-ის გამოკვლევებში საგრძნობლად დაბალია არა მხოლოდ „ქართული ოცნების“, არამედ, ასევე, „პატრიოტთა ალიანსის“ რეიტინგიც, რაც იმით შეიძლება აიხსნას, რომ „ნაციონალური მოძრაობისა“ და მის მხარდამჭერთა რიტორიკაში „პატრიოტთა ალიანსი“ „ქართული ოცნების“ მოკავშირე ძალას წარმოადგენს.

ეს კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ გამოკვლევებში ასახული რიცხვები, როგორც წესი, პირდაპირ თუ ირიბად ირეკლავს ცალკეული მედიასაშუალებების დამოკიდებულებას ამა თუ იმ პოლიტიკური ჯგუფის მიმართ.

წინასაარჩევნო პერიოდში გამოკითხვათა ამგვარი მოზღვავება გვახსენებს, რომ პრინციპული არჩევნების წინ განწყობის შექმნას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს როგორც ოპოზიცია, ისე მმართველი გუნდი; მეორე მხრივ, აშკარაა, რომ პოლიტიზებული მედიასოციოლოგიის პირობებშიც კი, ყველაზე პოპულარულ პოლიტიკურ ძალად მაინც „ქართული ოცნება“ რჩება.

ამასვე ადასტურებს ჩვენ მიერ განხილულ პერიოდში, კერძოდ 14 სექტემბერს გამოქვეყნებული კიდევ ერთი გამოკვლევის შედეგები. აშშ-ის ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტის (NDI) მიერ ჩატარებული ეს გამოკვლევა არ ყოფილა შეკვეთილი არც ერთი მედიასაშუალების მიერ, მაგრამ მასში საკმაოდ მაღალია ოპოზიციური ჯგუფების მხარდამჭერთა ჯამური რაოდენობა.

დასკვნის სახით შეიძლება ითქვას, რომ ქართველ ამომრჩეველს არჩევანის გაკეთება წელსაც რადიკალურად პოლარიზებულ მედიაზე და სოციოლოგიაზე დაყრდნობით მოუწევს, რაც კიდევ ერთხელ გვარწმუნებს, რომ საქართველოში არ არსებობს არა მხოლოდ პროფესიონალური მედიაგარემო, არამედ, ფაქტობრივად, არც სამეცნიერო მეთოდოლოგიაზე დაფუძნებული სანდო სოციოლოგია.

წინასაარჩევნო მედიასოციოლოგია დიდწილად ასახავს არა არსებულ სინამდვილეს, არამედ გვაწვდის ამა თუ იმ მედიასაშუალების მესვეურთათვის სასურველ პროგნოზებს, რითაც, საბოლოო ანგარიშით, ისევ ამომრჩეველი ზარალდება.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /

“Kremlin” Imedi versus “Fake Mtavari Channel”


„კრემლისტური“ იმედი „ყალბი მთავარი არხის“ წინააღმდეგ.

ქართული მედია რომ უკიდურესად პოლიტიზებულია, კარგა ხანია ცნობილია. იმდენადაც პოლიტიზებული, რომ მედიაზე დაკვირვებით შეგვიძლია შევისწავლოთ არა მხოლოდ მედიაბაზარი, არამედ ქვეყანაში წარმოდგენილი პოლიტიკური სპექტრი და დამოკიდებულება ძირითად პოლიტიკურ მოთამაშეებს შორის.

საპარლამენტო არჩევნების მოახლოებასთან ერთად სულ უფრო მწვავდება დაპირისპირება პოლიტიკურ „ბრძოლის ველზე“, სადაც განსაკუთრებული გაშმაგებით ეპაექრებიან ერთმანეთს მმართველი გუნდი და „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“. მედიასივრცეში ეს წინააღმდეგობა ყველაზე თვალსაჩინოდ ვლინდება „იმედისა“ და „მთავარი არხის“ კონკურენციაში, რომელიც ახალი სატელევიზიო სეზონის დაწყებისთანავე ლამის გამოცხადებულ „მედიაომად“ გადაიქცა: ერთიცა და მეორეც აქტიურად ჩაერთო წინასაარჩევნო რბოლაში თავისთვის სასურველი პოლიტიკური გუნდის მხარდასაჭერად.

მიუხედავად იმისა, რომ „იმედისა“ და „მთავარი არხის“ ურთიერთობა განსაკუთრებული კოლეგიალურობით არც აქამდე გამოირჩეოდა, „ომის“ ახალი ტალღის დაწყების მაუწყებლად შეგვიძლია მივიჩნიოთ 11 სექტემბერს „იმედის“ ეთერით გაშვებული პრომოკლიპი: სწრაფად მოძრავი ულტრათანამედროვე მატარებელი, რომელშიც სხედან საქმიანი „იმედის“ ჟურნალისტები და მოძველებული, ტექნიკურად გაუმართავი ე.წ. „დრეზინა“ წარწერით „ფეიკ-ნიუსი“ (ყალბი ახალი ამბავი), რომელსაც ერთი კაცი მართავს. კლიპში ულტრათანამედროვე მატარებელი სიმბოლურად, ცხადია, თავად „ტელეიმედს“ განასახიერებს, ხოლო „დრეზინასა“ და მის „ეკიპაჟში“, მაყურებელმა „მთავარი არხი“ და მისი გენერალური დირექტორი ნიკა გვარამია „ამოიცნო“.

სწორედ ასე დაინახეს და გაიგეს „იმედის“ კლიპი „მთავარ არხზეც“ და 13 სექტემბერს, გადაცემა „მთავარ აქცენტებში“ გვარამიამ საპასუხო სატირული ვიდეორგოლი წარმოადგინა. მასში „იმედის მატარებელი“ მიქრის და ჩერდება კრემლთან, სადაც მას რუსული (უფრო სწორად, საბჭოთა) მუსიკით ეგებებიან.

ზედაპირული ანალიზიც კმარა საიმისოდ, რომ დავასკვნათ: „იმედისა“ და „მთავარი არხის“ რგოლები გამოხატავენ არა მხოლოდ ბანალურ კონკურენციას ორ სატელევიზიო არხს შორის, არამედ გვიჩვენებენ სტერეოტიპულ „მესიჯბოქსებს“, რომლებსაც ეს მედიასაშუალებები ხშირად იყენებენ საზოგადოებასთან კომუნიკაციის პროცესში: კერძოდ, თუ ხელისუფლებას რადიკალურად აკრიტიკებ, ხარ „ყალბი“, ხოლო თუ „ნაციონალური მოძრაობის“ დაბრუნება არ გსურს, ხარ „კრემლისტური“.

„იმედისა“ და „მთავარი არხის“ დაპირისპირებას კიდევ უფრო ამძაფრებს უშუალოდ ამ ორგანიზაციების ისტორია და კონკრეტული პირების ბიოგრაფიები. „ტელეიმედი“ არის მედიასაშუალება, რომელმაც საკუთარ ტყავზე იწვნია ყოფილი სახელისუფლებო პარტიის სრულმასშტაბიანი თავდასხმა. 2007 წელს ის ჯერ დაარბიეს, შემდეგ კი უკანონოდ და უსამართლოდ გადასცეს უცხო პირს და „რიგით“ პროსახელისუფლებო არხად აქციეს.

აღსანიშნავია, რომ საზოგადოებისთვის ამ პროცესის „ახსნა“ (უფრო სწორად კი „გამართლება“) მაშინ სწორედ იმ ადამიანებმა იკისრეს, ვინც დღესაც „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ დაკავშირებულ მედიასაშუალებებში (და მათ შორის „მთავარ არხზე“) საქმიანობს. ამ პრეისტორიის გათვალისწინებით ლოგიკური ჩანს „იმედის“ განსაკუთრებული ანტიპათია და სიფრთხილე „ნაციონალური მოძრაობის“ მიმართ, ისევე როგორც იოლად აიხსნება მისი დამოკიდებულება „მთავარი არხისადმი“.

არაფერია გასაკვირი იმაში, რომ „იმედის“ თანამშრომლებს აღარ სურთ პოლიტიკურ და ტელესამაუწყებლო ძალაუფლებაში იმ ადამიანთა ხილვა, ვინც არაერთხელ გათელა ფეხქვეშ კანონიც, სიტყვის თავისუფლებაც და ბევრი სხვა დემოკრატიული ღირებულებაც. ამავდროულად, აშკარაა ისიც, რომ „იმედის“ რიტორიკა სულ უფრო უხეში და ხისტი ხდება არა მხოლოდ „მთავარი არხის“, არამედ, საზოგადოდ, ყოველგვარი კრიტიკის მიმართ, რომელსაც ობიექტური საფუძველიც შეიძლება ჰქონდეს.

„მთავარი არხის“ სიუჟეტების უმეტესობა სხვა არაფერია, თუ არა ჩვეულებრივი ანტისახელისუფლებო საინფორმაციო მანიპულაცია, ხშირად ტყუილიც, მაგრამ ფაქტია ისიც, რომ საზოგადოების ნაწილი ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად არის განწყობილი, რასაც მედიის მხრიდან უდავოდ ესაჭიროება გაშუქება, გაანალიზება და მიმოხილვა. ამ მოთხოვნას „იმედი“ ჯეროვნად ვერ აკმაყოფილებს, რის გამოც ოპოზიციურად განწყობილი აუდიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილის ყურადღებას მას ართმევს ფსევდოკრიტიკული, რადიკალურად ოპოზიციური და, შეიძლება ითქვას, „ნაციონალური მოძრაობის“ პარტიული ტელეკომპანია.

რაც შეეხება ამ უკანასკნელს, „მთავარი არხი“ დღემდე იმ პოლიტიკას მისდევს, რომელიც „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობისას იმდროინდელ „რუსთავი 2“-ზე ჩამოყალიბდა და რომელიც გამოიხატება მარტივი ფორმულით: „ვინც ჩვენი მომხრე არ არის, რუსეთის აგენტია“. სწორედ ამ ბანალური ფორმულის გამოხატულება იყო „იმედის“ კლიპზე „მთავარი არხის“ პასუხიც.

თუმცა სხვას, ალბათ, არც არავინ ელოდა არხისგან, რომელსაც გენერალური პროკურორის ყოფილი მოადგილე მართავს. ეს სწორედ ის ნიკა გვარამიაა, რომელიც თავის დროზე მთელს პოლიტიკურ ოპოზიციას რუსეთის სასარგებლოდ ჯაშუშობაში სდებდა ბრალს, ხოლო მისი „მოკავშირე“ ჟურნალისტების უმრავლესობა ამ პოლიტიკას ყალბი ინფორმაციებისა თუ დამონტაჟებული აუდიო/ვიდეოჩანაწერების გავრცელებით ამართლებდა და „აფორმებდა“.

როგორც ჩანს, ვერც ნიკა გვარამია, ვერც „მთავარი არხი“ და ვერც „ნაციონალური მოძრაობა“ ვერ მიმხვდარან, რომ საზოგადოება გადაიღალა კრემლით დაშინებით, გაიგო, რომ ასეთ ბრალდებებს დიდი ყურადღება არ უნდა მიაქციოს, რადგან ოდესღაც სამშობლოს „მოღალატეები“ და „პატრიოტები“ ნებისმიერ დროს შეიძლება დამეგობრდნენ. ამის მაგალითად გამოდგება „მთავარი არხის“ გენერალური დირექტორის მეგობრობა შალვა ნათელაშვილთან, რომელიც ერთ დროს გვარამიამ პირდაპირ ეთერში გამოაცხადა რუსეთის აგენტად.

„მთავარი არხი“ ერთგვარი მინიატურული სიმბოლო და შეხსენებაა იმისა, როგორი იყო „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლებისა და მისი „ერთგული“ მედიის მიდგომა განსხვავებული შეხედულებების მქონე ადამიანებისადმი: ცილისწამება და მათი გამოცხადება სამშობლოს მოღალატეებად.

„იმედისა“ და „მთავარი არხის“ დაპირისპირებაში კი წაგებული და ყველაზე მეტად დაზარალებული ისევ საზოგადოებაა, რომელიც მთელი წინასაარჩევნო პერიოდის მანძილზე, სავარაუდოდ, ორ სტერეოტიპულ ნარატივს შორის იქნება მოქცეული.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / /
RussiaUSAGeorgia