An alternative view of Georgia’s European identity and past history

Georgia intends to submit an application for membership of the European Union in 2024. Whilst most Georgians assert the country’s European identity, alternative views are emerging. In this op-ed, GIPA doctoral student Archil Sikharulidze challenges the concept of Georgian “Europeaness”, and those who promote it.

Georgia has wholeheartedly set its course toward NATO/EU membership. This aspiration to become an inherent part of the Western civilisation – frequently termed as ‘civilisational choice’ and/or to re-join the ‘European family’ – comes not only from political, social and economic considerations but also from academia. In November 2003 the country experienced the so-called Rose Revolution when an allegedly pro-Western trio of local politicians, Zurab Zhvania, Nino Burjanadze and Mikhail Saakashvili, ousted President Eduard Shevardnadze and assured the country’s Western allies that they would put Georgia on a “democratic track”. This coloured revolution led to dramatic shifts in local academia. In particular, a renewed higher education system and respective educational institutions – many supported by various external Western donations, grants and scholarships – focused on the American and, especially, European dimensions and frameworks. This led Western scholarly approaches and literature to become absolutely dominant.

Nation-Building Perspective

Tradition, historiography, and history, as key pillars of a nation-building process, have been externally influenced in Georgia. Motivated and educated abroad, modern Georgian scholars were determined to revise the so-hated Soviet legacy and rethink Georgian history; to reconsider Georgia as a phenomenon in the history of humankind. So far, we are witnessing ongoing efforts by both international and local scholars to rewrite Georgian history from the Western-oriented, and to be more precise, European-oriented nation-building perspective. This is the perspective which represents the generalised West as a ‘historical homeland’, Russia as the ‘evil empire’, and Turkey and Iran as strategic partners with complicated pasts that should be left in the past. Georgian history as a whole is the subject of studies and emendations on the country’s path toward Westernisation-Europeanisation.

Apart from rethinking Georgian history in general and focusing on Russia’s long-lasting ‘war on Georgian sovereignty’, there are time periods which only became widely researched and actualised recently.

A new wave of mainly young leftist Georgian scholars in collaboration with foreign colleagues actively study and promote the so-called First Republic timeframe. In 1918 Georgia gained independence from the collapsed Russian Empire and became a sovereign state, chaired by Noe Zhordania, one of the leaders of the Social Democratic party. Arguably, at that time, the Georgian government aspired to strengthen ties with Europe, especially Germany, and escape from Russia’s ‘sphere of influence’. Despite harsh opposition, Georgia was captured by the Red Army in 1921 and was integrated into the Soviet Union, thus, losing independence and sovereignty to Moscow yet again. Seemingly, researchers of the First Republic are trying both to restore the damaged reputation of the Georgian Social Democratic party on the one hand, and its political ideology more generally on the other. They emphasise the continuous strife of local elites as well as the whole Georgian nation for self-determination overall, independence and sovereignty from Russia in particular, and the idea of a European future as an integral part of Georgian history.

Another heavily researched issue is the so-called great purge or massive Soviet repressions of the 1930s. Inspired by Germany’s approach to ‘denazification’, researchers from the SOVLAB (Soviet past research laboratory), amongst others, are pushing for de-Sovietisation by exposing the brutality and merciless nature of the Soviet regime and remembering the victims of its terror by setting-up memorial tables. There are also calls on local government to grant access to confidential archives hiding detailed accounts of both victims and abusers, and so-called collaborators. Using the so-called German model for Georgia in combination with the comprehensive lustration approaches implemented in the Eastern European countries is being considered as a path towards political and historical redemption – liberation from the nasty Soviet legacy.

Being remembered and discussed annually, the so-called 9 April 1989 events represent a ‘historic anchor’ for Georgian elites to draw the line between “us” and “them”, Georgian patriots and Soviet/Russian murderers – a ‘red line’ between Georgia and Russia. This tragic incident, which led to deaths of more than 20 people in Tbilisi, is probably the most widely recalled and observed, especially by local researchers and experts; and, paradoxically, is still less studied, transparent, clear and objective due to the high level of emotional sensitivity and politicisation around it. Any kind of ‘non-patriotic’ revision leads to a harsh academic reaction due to a prevalence of so-called ‘scientific patriotism’.

One should separately emphasise the phenomenon of Zviad Gamsakhurdia in Georgia’s historiography. Gamsakhurdia, a prominent Soviet dissident and the first president of an independent Georgian state, has for a long time been simultaneously considered as a founding father of modern Georgian statehood as well as the most notable Georgian nationalist. The politician was a ‘freedom fighter’ who fought against Soviet/Russian imperialism on the one hand, and an example of destructive Georgian nationalist sentiment on the other hand. Interestingly, we are witnessing a dramatic shift in this well-established framework, with local researchers turning Gamsakhurdia into a ‘role model’ in the scope of a larger European-oriented nation-building historical perspective.

And lastly, the lion’s share of research is focused on a period after the so-called Rose Revolution which is, in accordance with a general framework, considered as a continuation of Georgia’s historical strife to become a member of the “civilised world” and “Western family” by joining NATO and European Union. It should be noted that the US, as a crucial political and military ally, is extensively represented. Georgia’s entire modern existence is being analysed and narrated through the prism of West-East rivalry, where Georgian people are desperate to re-join with the ‘historical homeland’ while the Kremlin aspires to destroy, demolish, and shatter its dreams.

A ‘new Georgian’

Arguably the best expression of the role of Europe, Europeanness, and the European identity in the modern interpretation of Georgian history are in the words of the prominent Georgian politician Zurab Zhvania, who declared “I am Georgian, and therefore I am European”. This formula, which was probably more of a slogan shared among a narrow group of local elites rather than regular citizens, became a symbol of the Georgian nation-building framework. According to the main narrative, Georgia is not going to ‘become’ a member of the European family; rather it is the oldest European nation, forcefully ripped out – arguably, by Russia – of its ‘civilisational space’ and is now doing its best to re-join it. Europe, according to the storyline, historically unwilling to recognise Georgian ‘Europeanness’, is finally ready to lay aside geopolitical and other considerations and accept Georgia; thus, Tbilisi has a unique opportunity to make a centuries-old dream come true. The concept of ‘Europeanness’ – introduced by Korneli Kakachia and others, as a combination of European-minded elites on the one hand, and preference of liberal political order on the other hand – is at the forefront of any agenda in the country. Thus, local political, academic, business and other elites do consider EU-Georgian relations as a key pillar of Georgian existence; a grand mission that other dimensions of the state’s domestic and foreign policies should serve. The ‘Europeanness’ that has already turned to ‘radical Europeanness’ is continuously overshadowing a dramatic need for Tbilisi to pursue more pragmatic and down-to-earth political approaches both at home as well as beyond its borders. ‘Europeanness’ or ‘radical Europeanness’ fits an idea of a ‘new Georgian’ repeatedly expressed by Mikhail Saakashvili and representatives of his political team. Saakashvili, the third president of Georgia, openly argued that a grand idea of the so-called Rose Revolution – thus, a grand idea of him and his supporters – was to deconstruct the corrupt, unattractive Georgian mentality and create a ‘new Georgian nation’. And the European identity is the kernel of that concept.

Georgian academia, which is often a precise reflection of the Georgian political agenda, is respectively focused on creating the necessary historical and ideological foundations for a European-oriented, nation-building perspective. Being extensively ideologically, financially and logistically maintained and supported by American and European grants, many of local scholars and researchers follow agendas offered by the state’s strategic partners; putting the Georgian ‘European identity’, ‘Europeanness’, ‘civilisational choice’ and other pro-American/European narratives as the logical conclusion of every single research project. Interestingly, despite pushing the concept of Georgia as the oldest ‘European nation’, there is a clear understanding that this assumption is barely reflected in European historiography. Thus, Georgian and American/European scholars actively collaborate to “cut a window to Europe” by uncovering a heretofore unknown European nature to Georgia’s past.

Tagged : / / / / / / / / / / / / / /

“Position” & “opposition” TV Channels in the Week

კვირის „პოზიციური“ და „ოპოზიციური“ გაშუქება

ქართველი მაყურებლისთვის სიახლეს არ წარმოადგენს ის, რომ ერთი და იგივე დღე ან კვირა სხვადასხვა მედიასაშუალების მიერ შეიძლება რადიკალურად განსხვავებული აქცენტებით გაშუქდეს.

ეს არის მედიის პოლიტიკური პოლარიზების შედეგი, ხოლო განსხვავება მედიების მიერ წარმოდგენილ სურათს შორის ყოველთვის იზრდება არჩევნების მოახლოებასთან ან სხვა პოლიტიკურად მნიშვნელოვანი მოვლენების დროს.

ამ მხრივ საინტერესო დასკვნების გაკეთების საშუალებას გვაძლევს აგვისტოს მეორე ნახევარზე დაკვირვებაც: ამ დროს ქართული ტელემედია, როგორც წესი, ახალი სატელევიზიო სეზონისთვის ემზადება და პოლიტიკური გადაცემების ნაწილიც ე.წ. საზაფხულო პაუზის რეჟიმშია, თუმცა მედიის პოლიტიკური პოზიცია და დამოკიდებულება მიმდინარე მოვლენების მიმართ ნათლად იგრძნობა საინფორმაციო გამოშვებების სტრუქტურასა და შინაარსშიც.

მაგალითისთვის შეგვიძლია შევადაროთ ტელეკომპანია „იმედისა“ და ტვ „პირველის“ მთავარი საინფორმაციო გამოშვებების გამხსნელი (პირველი) თემები 23-27 აგვისტოს შუალედში და ვნახოთ, რა ჩათვალეს ამ მედიასაშუალებებმა დღის მთავარ ამბად:

როგორც ვხედავთ, „იმედის“ შემთხვევაში, რომელიც მმართველი გუნდისადმი პოზიტიურად განწყობილ არხად ითვლება, საინფორმაციო გამოშვებებში აქტიურად შუქდება „ქართული ოცნების“ წინასაარჩევნო კამპანია 2 ოქტომბრის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებისთვის და ხელისუფლების სხვა აქტივობები, ხოლო რაც შეეხება ტვ „პირველს“, რომელიც ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით რადიკალური ანტისახელისუფლებო რიტორიკით გამოირჩევა, ეს მედიასაშუალება ცდილობს დღის მთავარ თემებად გამოიტანოს ქვეყანაში არსებული მძიმე ეპიდემიოლოგიური ვითარება და სხვა პრობლემები, რაც მას საშუალებას მისცემს გააჟღეროს ბრალდებები მოქმედი ხელისუფლების წინააღმდეგ.

აღნიშნული ტენდენციები, რაც ამ მედიასაშუალებების სარედაქციო პოზიციით არის განპირობებული, კიდევ უფრო თვალსაჩინო და მკაფიო ხდება, თუ შევხედავთ საინფორმაციო გამოშვებების მთლიან სტრუქტურას:

კერძოდ – „იმედის“ შემთხვევაში ნათელია აქცენტების პოზიტიურ სიახლეებზე გაკეთების მცდელობა და ზოგადი საინფორმაციო სურათის ოპტიმისტურად წარმოჩენა მაშინ, როცა ტვ „პირველის“ შემთხვევაში პოზიტიური სიახლეები ძალიან იშვიათად ან ფაქტობრვად საერთოდ არ გვხვდება.

რაც შეეხება ხელისუფლების გაშუქებას, „იმედი“, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ხელისუფლების როგორც შიდა, ისე საგარეო აქტივობებს, ხოლო ტვ „პირველზე“ ხელისუფლება ძირითადად მხოლოდ კრიტიკის კონტექსტში შუქდება.

ამის მაგალითად შეგვიძლია დავასახელოთ პრემიერ-მინისტრის უკრაინაში ვიზიტისა და ყირიმის პლატფორმის სამიტის თემა, რომელსაც „იმედმა“ ბევრად მეტი დრო დაუთმო, ვიდრე ტვ „პირველმა“, სადაც ეს ამბავი შემაჯამებელ გამოშვებებში ფაქტობრივად საერთოდ არ გაშუქებულა და აქცენტი მხოლოდ შარლ მიშელთან ირაკლი ღარიბაშვილის არაფორმალურ შეხვედრაზე და მიშელის მიერ საქართველოს ხელისუფლების „გაფრთხილებაზე“ გაკეთდა.

მეორე მხრივ, ტვ „პირველმა“ „იმედთან“ შედარებით ბევრად მეტი ყურადღება დაუთმო პანკისის ხეობაში ჩატარებული სპეცოპერაციის თემას და ხელისუფლების კრიტიკის კონტექსტში არაერთხელ გაუსვა ხაზი იმას, რომ სპეცოპერაციის მიზანი შესაძლოა არა ტერორისტულ ორგანიზაციასთან დაკავშირებული ადამიანების დაკავება, არამედ „ხმებზე ნადირობა“ და წინასაარჩევნოდ ხეობის მოსახლეობის „დატერორება“ ყოფილიყო.

მთლიანობაში, საინფორმაციო გამოშვებების ანალიზი ცხადყოფს, რომ ამ დროისთვის ორივე მედიასაშუალება აქტიურად არის ჩართული წინასაარჩევნო „საინფორმაციო ომის“ პროცესში და თუ ტვ „პირველზე“ ძალიან ხშირია ხელისუფლების (ზოგჯერ სრულიად დაუსაბუთებელი) კრიტიკა, „იმედის“ შემთხვევაში ასევე გვხვდება ოპოზიციური პოლიტიკური სპექტრის დისკრედიტაციის მაგალითები, რაც შეიძლება გამოიხატოს მათ მოხსენიებაში „რადიკალურ ჯგუფებად“ და ა.შ.

გარდა ამისა, „იმედი“ საზოგადოებას, როგორც წესი, აუწყებს „ქართული ოცნების“ მმართველობის პირობებში მიღწეული წარმატებებისა და „წარმატების ისტორიების“ შესახებაც, რაც ყოველთვის ამყარებს ხელისუფლებისადმი ნდობას, ხოლო ტვ „პირველის“ მიზანი საზოგადოებაში მაქსიმალური უკმაყოფილების განცდის ჩამოყალიბებაა, რის მიღწევასაც მედიასაშუალება ტრაგედიების აქცენტირებით და „სკანდალური სიუჟეტებით“ ცდილობს.

ქვემოთ მოტანილ ცხილებზე დაკვირვებით შეგვიძლია წარმოდგენა შევიქმნათ როგორც ქართულ მედიაში არსებული პოლარიზების ხარისხზე, ისე ამ პოლარიზების ხასიათზე და იმაზე, თუ რა საშუალებებით ცდილობენ მედიასაშუალებები სასურველი საინფორმაციო ფონის შექმნას.

ტელეკომპანია „იმედი“, „ქრონიკა“:

ტელეკომპანია „პირველი“, „პირველები“:

სტატია პირველად გამოქვეყნდა პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / /

Georgia’s argument over ‘Michel’ is finished, at least for now

While the democratic process in Georgia benefits from the advice and encouragement of friends and partners, its politics must find its way back to consensus and trust building on its own terms.

On April 19th, 2021 in Tbilisi during an official ceremony the so-called But the ruling party soon decided to abandon the agreement on June 28th. Inga Grigolia, executive director of the opposition channel TV Pirveli, quickly argued that this represented a step toward dictatorship in Georgia and called on all of the country’s opposition leaders to leave the parliament. Despite this, GD party officials have argued that the deal was ultimately broken by the rival United National Movement (UNM), which has refused to follow the agreement. Indeed, it is clear that neither the political opposition nor its supporters actually follow the spirit of the document. Some opposition leaders like Nika Melia (UNM) and Zurab Girchi Japaridze (Girchi) have already left parliament and plan to challenge the government from the outside. Additionally, some civil society figures, as well as European and American representatives, have criticised the opposition for its unwillingness to continue negotiations that could help find a peaceful solution to the country’s ongoing political crisis. At the same time, upcoming municipal elections are set for October and this means that political rivalry will once again reach a peak in Georgia.

Apart from a desire to simply maintain political power, what actually determined GD’s decision to abandon the agreement? Was the Charles Michel agreement ultimately fit for purpose? Perhaps most importantly, could the agreement actually help deal with the political crisis among Georgia’s elite?

Crisis postponement

Charles Michel’s document was initially full of problems. The deal was signed following the so-called March 8th agreement. However, it was pretty obvious that both the government and the opposition participated due to possible cuts in foreign financial support. Representatives of the local opposition were especially nervous as they were brought to the table largely due to the aggressive nature of the negotiations. The whole deal was directly enforced from the top-down both in a national and international sense. So far, both the government and (perhaps even more) the opposition have been unwilling to find common ground. The agreement did not solve the crisis. Instead, it simply postponed it for a while. Both sides were not enthusiastic about the deal and this led to GD seeing no sense in being devoted to a ‘piece of paper’. It must be also noted that the country as a whole is not in a crisis. Indeed, it is Georgia’s elites that find themselves in a crisis as soon as there is no real vision beyond statements related to NATO and EU integration. These people have fought a fierce battle for the hearts and minds of the Georgian population and this has nothing to do with being pro-Russian or pro-Western. Power ultimately corrupted these groups and this has left regular citizens in a difficult situation. Due to this, it could be said that there are still many problems to deal with in Georgian politics and society.

GD strikes back

GD’s opponents currently argue that the government is unsure if it will receive enough support in the upcoming municipal elections to avoid an early parliamentary vote. This is ultimately one of the key parts of the Michel agreement. However, it would be naïve to think that the government will not be able to gather the necessary 43 per cent of votes in October. Moreover, it is obvious that GD will win the Tbilisi mayoral elections, as their candidate Kakha Kaladze enjoys widespread support. Due to this, there appear to be three complex issues that seemingly pushed the ruling party to abandon the deal.

The first issue is the UNM’s refusal to sign the agreement. The idea behind Charles Michel’s document was to guarantee the distribution of power and responsibilities within the country’s political system. The political opposition is keen to gain power but it seems that the UNM simply wants to make a come back without taking any real responsibility. It is generally accepted in Georgian political culture that responsibility is all about what the government is doing. As a result, other political forces are unwilling to recognise that their parliamentary membership also matters. Of course, a deal only matters when all the main actors agree to uphold its principles. As Machiavelli noted, if your opponent does not follow an agreement, then there is no sense in you following it.

Secondly, after the dramatic events that took place in early July, which even arguably led to the death of TV cameraman Lekso Lashkarava, some minor opposition groups refused to fully engage with the parliament unless their demands were accepted by Tbilisi. Furthermore, various opposition broadcasters worked with the political opposition to sabotage the everyday functioning of the parliament. Due to these events, even the minor parties are now refusing to actually implement the agreement. General lack of trust in the government, especially in relation to the commission meant to investigate the October 31st elections, has also played a role in parties refusing to respect the agreement. So far, both the UNM and various minor opposition parties have failed to follow the spirit of the document and left the real responsibilities to GD. Thus, in order to make the agreement easier to implement, the Michel deal placed all the responsibilities of power distribution on the ruling party. The other groups that signed the document just signed it and hoped to get more power instead of additional duties. These would simply be a political headache.

Last but not the least, various sovereignty issues are connected to judiciary system reform, particularly in relation to the courts and judges. According to the agreement, judges should have been appointed following talks with the political opposition. However, such negotiation is simply impossible as both sides are more interested in having judges and courts that are friendly to their own side. Georgian elites, political or non-political, are simply not ready to give up control of such a tremendous resource. GD has stated that it aspires to create a better justice system but there are issues that must be dealt with internally. Such changes cannot be imposed in a top-down manner, from Brussels/Washington to Tbilisi.

The grip on democracy

GD’s decision to abandon the agreement was criticised by many and has been considered a step backward in Georgia’s democratic development. However, this view is arguably rather naïve. Georgia is a developing country and as such it is still looking for its own path to democratic success. For the first time in the country’s history, Georgia had real freedom to choose what agreements it wanted to follow. As a result, recent events do not represent a move away from democracy. Instead, it could be argued that this is one of the most democratic decisions that has ever been taken in Tbilisi. You simply cannot turn Georgia into a democracy from the top-down. Instead, a democratic society must grow naturally and it should play a key role in the decision-making process. Overall, it seems that Georgia’s strategic allies are not ready to let this happen. Even a softer institutional intervention from outside cannot bring about lasting change in society. At some point, the grip that European and American diplomats and ambassadors have on the decision-making process becomes too clear. This was especially true with regards to the March 8th 2020 agreement, which was signed by Georgia’s political actors behind the closed doors of the US Embassy in Tbilisi. This document potentially offered yet another way out of the political crisis but it is still misunderstood due to the elite’s lack of accountability and transparency. It could be argued that the country’s political elites only feel accountable to strategic allies, such as various Western financial and political institutions. Due to this, the elites only care about Georgian citizens when an election is approaching. At the moment, therefore, Georgia’s political parties and government feel the need to engage voters. Tbilisi’s friends must let the Georgian people fail or succeed on their own. Today, Georgia resembles many other countries in Eastern Europe as its political system has various pros and cons. Georgian actors must now try to build a local political culture based on democratic principles.

The article was initially published by the New Eastern Europe.

Tagged : / / / / / / /

The “Broken TV” Effect?

„გაფუჭებული ტელევიზორის“ ეფექტი?

ბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში და, განსაკუთრებით, 19 აპრილის შეთანხმების ანულირებულად გამოცხადების შემდეგ საქართველოს პარტნიორი ქვეყნების წარმომადგენელთა მხრიდან არაერთი კრიტიკული კომენტარი გაკეთდა როგორც ხელისუფლების, ისე ოპოზიციის მიმართ, თუმცა პოლიტიკურად პოლარიზებულ ქართულ მედიაში ვითარება, როგორც წესი, ისეა წარმოდგენილი, რომ პასუხისმგებლობა შეთანხმების შეწყვეტის გამო მხოლოდ ერთ მხარეს ეხება და პარტნიორების კრიტიკაც მხოლოდ მისკენაა მიმართული.

ამ მხრივ განსაკუთრებით გამოირჩევიან ოპოზიციური სარედაქციო პოლიტიკის მქონე არხები, რომლებიც მუდმივად (და ხშირად – ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე) ცდილობენ დაარწმუნონ საზოგადოება, რომ დასავლეთმა მმართველ გუნდს „ბოლო გაფრთხილება“ მისცა, „წითელი ბარათი“ აჩვენა, „განაჩენი“ გამოუტანა და ა.შ.

ამ ტიპის ბრალდებების კონტექსტში უკანასკნელ ხანს გახშირდა ცნობები დასავლეთის ქვეყნების მიერ საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლებთან და ოფიციალურ პირებთან მაღალი დონის შეხვედრებზე უარის თქმის შესახებ.

მაგალითად, 19 ივლისს ცალკეული მედიასაშუალებები გვარწმუნებდნენ, რომ ამერიკელმა კონგრესმენებმა და, მათ შორის, ადამ კინზინგერმა ირაკლი ღარიბაშვილთან შეხვედრაზე უარი თქვეს და რომ პრემიერ-მინისტრისთვის „ამერიკის კარი სამუდამოდ დაიხურა“.

როგორც ცნობილია ამ ინფორმაციას მალე გამოეხმაურა თავად ადამ კინზინგერი და გავრცელებული ინფორმაცია ოფიციალურად უარყო, თუმცა ცნობები „ჩაშლილი ვიზიტების“ შესახებ ამით არ დასრულებულა.

ზემოხსენებული ისტორიიდან დაახლოებით ორი კვირის შემდეგ, 31 ივლისს ქართულ ოპოზიციაზე დაყრდნობით მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ 19 აპრილის შეთანხმების ანულირების შემდეგ ბალტიის სახელმწიფოებმა გააუქმეს ირაკლი ღარიბაშვილის ვიზიტები ამ ქვეყნებში, რომელიც, მათივე ცნობით, 8-9 აგვისტოს უნდა გამართულიყო.

საგულისხმოა, რომ მედიასაშუალებებს, რომლებიც მტკიცებითი ფორმით ავრცელებდნენ ამ ინფორმაციას არ მოუძიებიათ და მაყურებლისთის არ წარმოუდგენიათ შესაბამისი ქვეყნების ოფიციალური პირების, საელჩოების ან სხვა ოფიციალური სტრუქტურების კომენტარი და 4 აგვისტომდე მათი ერთადერთი წყარო ფაქტობრივად ქართული ოპოზიცია იყო, რომელიც ცხადია პოლიტიკურად დაინტერესებულ მხარეს წარმოადგენს და ამ შემთხვევაში ვერ ჩაითვლება ობიექტურ წყაროდ ან საკმარისად კომპეტენტურ სუბიექტად იმისთვის, რომ მის მიერ ცალმხრივად გაჟღერებული ვერსია უდავო ფაქტად ჩაითვალოს.

რაც შეეხება უშუალოდ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს, 4 აგვისტოს უწყებამ ოფიციალურად უარყო გავრცელებული ინფორმაცია ვიზიტების გაუქმების შესახებ და ხაზი გაუსვა იმ გარემოებასაც, რომ 8-9 აგვისტო 2008 წლის აგვისტოს ომის წლისთავს ემთხვევა და ხსენებულ დღეებში საერთოდ შეუძლებელია რამე ვიზიტი ყოფილიყო დაგეგმილი.

ამ განცხადების მიუხედავად, კონკრეტული მედიასაშუალებები 4 და 5 აგვისტოს ასევე მთელი დღის განმავლობაში მტკიცებითი ფორმით და კიდევ უფრო კატეგორიული ტონით განაგრძობდნენ იმ ვერსიის გავრცელებას, რომ ვიზიტების გაუქმება ბალტიის ქვეყნების „კოორდინირებული გადაწყვეტილებაა“ და ა.შ.

მეტიც – „მთავარი არხის“ ცნობით, ბალტიის ქვეყნებმა ირაკლი ღარიბაშვილი პერსონა ნონ-გრატადაც კი გამოაცხადეს, რაც ცხადია შეუძლებელია სიმართლეს შეესაბამებოდეს, ხოლო ტელეკომპანია „ფორმულამ“ აუდიტორიას აუწყა, თითქოს ბალტიის ქვეყნების სამთავრობო წყაროები ადასტურებენ იმას, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრს ამ ქვეყნებში ვიზიტზე უარი უთხრეს.

რეალურად, ლიეტუვური გამოცემა, რომელსაც 4 აგვისტოს შემდეგ ქართული მედია მტკიცებულების სახით წარმოგვიდგენს და სადაც ვიზიტების შესახებ სტატია სწორედ 4 აგვისტოს გამოქვეყნდა, გვამცნობს, რომ ეს „გამოცემის წყაროების მიერ მოწოდებული“ ინფორმაციაა და არა უშუალოდ რომელიმე ოფიციალური უწყების მიერ დადასტურებული ცნობა.

აღსანიშნავია ისიც, რომ ხსენებული სტატია ლიეტუვურ გამოცემაში გამოქვეყნდა მას შემდეგ, რაც ქართულმა ტელევიზიებმა გაავრცელეს ინფორმაცია ვიზიტების გაუქმების შესახებ. შესაბამისად, ლიეტუვური მედია ვერც ერთ შემთხვევაში ვერ იქნებოდა ქართული მედიის პირველწყარო და ეს 5 აგვისტოს „მთავარ არხთან“ კომენტარში დაადასტურა თავად სტატიის ავტორმა, გინტარას რადაუკსასმაც, რომელმაც განაცხადა, რომ ინფორმაცია ვიზიტების გაუქმების შესახებ მან თავდაპირველად ინტერნეტში ნახა და ამის შემდეგ დაინტერესდა აღნიშნული თემით.

კონკრეტული, ოფიციალური წყარო ან ციტატა მას არც ამ შემთხვევაში წარმოუდგენია, ხოლო რაც შეეხება სტატიის „კრიტიკულ სულისკვეთებას“ საქართველოს ხელისუფლების მიმართ, ეს ცხადია ვიზიტების გაუქმების მტკიცებულებად ვერ ჩაითვლება და თუ გავითვალისწინებთ იმასაც, რომ სტატიაში რამდენჯერმე ციტირებულ ლიეტუველ პოლიტიკოსს, ჟიგიმანტას პავილიონისს წარსულშიც არაერთხელ დაუფიქსირებია საკუთარი სუბიექტური დამოკიდებულება საქართველოში მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების მიმართ, კითხვის ნიშნები შეიძლება იმასთან დაკავშირებითაც გაჩნდეს, რამდენად იზიარებს ან არ იზიარებს ლიეტუვის ხელისუფლება მთლიანობაში პავილიონისის ხედვას.

საბოლოო ჯამში, ბრალდებებისა და უარყოფების რამდენიმედღიანი კამპანიის მიუხედავად, შეიძლება ითქვას რომ ქართული საზოგადოების უდიდესმა ნაწილმა მედიიდან მაინც ვერ მიიღო რეალური და ობიექტური ინფორმაცია იმასთან დაკავშირებით, თუ რა საფუძველი აქვს (ან აქვს თუ არა საერთოდ რამე საფუძველი) საინფორმაციო კამპანიას ვიზიტების გაუქმების შესახებ, თუმცა ამ პროცესში კიდევ ერთხელ და მკაფიოდ გამოიკვეთა ქართული მედიისთვის დამახასიათებელი რამდენიმე პრობლემა.

მაგალითად, მედიის მიერ გაჟღერებული ბრალდებების ინტენსივობა და გაშუქების სტილი აშკარად მიანიშნებს იმას, რომ ოპოზიციური მედია ყველა მეთოდით ცდილობს მმართველი გუნდის დისკრედიტაციას და აქედან გამომდინარე, უკვე თავადაც გვევლინება პოლიტიკურ მოთამაშედ.

ამასთან, იმის გამო რომ „საგარეო ლეგიტიმაცია“ საქართველოში ნებისმიერი ხელისუფლებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვან ფაქტორად ითვლება, მედიაც სწორედ ამ მიმართულებით ახორციელებს „დარტყმას“, თუმცა შიდაპოლიტიკურ დაპირისპირებაში პარტნიორი ქვეყნებით და საგარეო პოლიტიკით მანიპულირება განსაკუთრებით სახიფათო პრაქტიკაა, რამაც შესაძლოა უკვე თავად შექმნას დიპლომატიური გაუგებრობის საფრთხე ან ხელი შეუწყოს საზოგადოების ნაწილში კონკრეტული ქვეყნების მიმართ ნეგატიური განწყობების გაჩენას.

ამ საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გამოწვევების გარდა, „გაუქმებული ვიზიტების“ გაშუქების პროცესში აშკარად იკვეთება პროფესიონალიზმის დეფიციტის პრობლემაც ქართულ მედიაში, რაც საერთაშორისო მნიშვნელობის ამბების გაშუქების დროს განსაკუთრებით მკაფიოდ ჩანს და ინფორმაციის მოპოვებისა და გავრცელების სტანდარტებს უკავშირდება.

ფაქტია, რომ როდესაც მედიასაშუალება ავრცელებს საერთაშორისო სკანდალის ტოლფას ინფორმაციას, იგი განსაკუთრებული პასუხისმგებლობით უნდა მოეკიდოს ამ ინფორმაციის დამადასტურებელი წყაროების წარმოდგენას და იმ შემთხვევაში, თუ საკმარისად დამაჯერებელი მტკიცებულებების მოპოვება შეუძლებელია, ინფორმაცია შესაძლებელია გავრცელდეს მხოლოდ როგორც ვერსია და არა როგორც ფაქტი.

ამის მიუხედავად, ქართულ მედიაში სამწუხაროდ ხშირია შემთხვევები, როცა ინფორმაციის პირველწყარო საერთოდ დაუდგენელია, მაგრამ ცნობა მაინც მტკიცებითი ფორმით ვრცელდება, ხოლო მედიასაშუალებები ამ შემთხვევაში ფორმალურად ეყრდნობიან სხვა მედიასაშუალებებს, რომლებიც თავის მხრივ საერთოდ არ ასახელებენ წყაროს, საიდანაც კონკრეტული ინფორმაცია მიიღეს და ა.შ.

რეალურად, ამას შეიძლება ვუწოდოთ „გაფუჭებული ტელეფონის“ (ან სულაც „გაფუჭებული ტელევიზორის“) ეფექტი, როცა მედია წყაროს კონფიდენციალურობის უფლების გამოყენებით ავრცელებს ნებისმიერ ინფორმაციას (რომელიც შესაძლოა მიზანმიმართული პროვოკაცია ან ბანალური ჭორიც კი იყოს), თუმცა საზოგადოებისა და მაყურებლის წინაშე ფაქტობრივად არავითარ პასუხისმგებლობას არ იღებს მიუხედავად იმისა, რომ არსებობენ კონკრეტული ოფიციალური უწყებები და სუბიექტები, რომლებთანაც შესაძლებელია გაჟღერებული ინფორმაციის გადამოწმება.

დასკვნის სახით შეგვიძლია ვთქვათ, რომ „გაუქმებული ვიზიტების“ გაშუქების პროცესში პროფესიონალიზმზე პრეტენზიის მქონე მედია ინფორმაციის გადამოწმების მიზნით ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა დაკავშირებოდა ბალტიის ქვეყნების ოფიციალურ სტრუქტურებს ან თუნდაც მათ დიპლომატიურ წარმომადგენლობებს საქართველოში და წარმოედგინა აუდიტორიისთვის მათგან მიღებული კომენტარი(ც).

სამწუხაროდ, ასეთი მცდელობები ჯერ-ჯერობით ძალიან იშვიათია და ეს პროფესიონალიზმის დეფიციტის გარდა კიდევ ერთხელ ადასტურებს იმასაც, რომ მედიის მიზანი ხშირად არა ობიექტური ინფორმაციის მიწოდება, არამედ სწორედ სასურველი ვერსიის გავრცელება და საზოგადოებაში კონკრეტული განწყობების ჩამოყალიბებაა.

სტატია პირველად იყო გამოქვეყნებული პორტალზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / / / /

July 5. “Alt-Info”-s “Hidden Hand”?!

5 ივლისი. „ალტ-ინფოს“ „უხილავი ხელი“?!

5 ივლისს განვითარებულმა ტრაგიკულმა დაპირისპირებამ და ძალადობამ, რის შედეგადაც ათობით ჟურნალისტი და ოპერატორი დაშავდა, ისედაც უკიდურესად გახლეჩილ და პოლარიზებულ ქართულ საზოგადოებაში დაპირისპირების კიდევ ერთი ფაქტორი გამოამჟღავნა. ვითარება განსაკუთრებით დაიძაბა 11 ივლისის შემდგომ, როცა ჯერჯერობით ბოლომდე დაუდგენელი მიზეზით გარდაიცვალა 5 ივლისის მოვლენების დროს დაზარალებული ოპერატორი ლექსო ლაშქარავა.

ამ ტრაგიკულმა შემთხვევამ, საზოგადოებასთან ერთად, უკიდურესი რადიკალიზაციის რეჟიმში გადაიყვანა მედიაც, რომელმაც ოპოზიციურ ფლანგზე, ფაქტობრივად, ჩაანაცვლა პოლიტიკური პარტიები და პოლიტიკოსები, თუმცა რადიკალიზაცია შეინიშნება „საპირისპირო ფლანგზეც“.

მაგალითად, თუ ოპოზიციურმა მასმედიამ ლექსო ლაშქარავას გარდაცვალებისთვის პასუხისმგებლობა, ჯერ კიდევ გამოძიების დაწყებამდე, უშუალოდ პრემიერ ღარიბაშვილს დააკისრა და რამდენიმე დღეა, ხელისუფლების შეცვლის მოთხოვნით გამოდის, პროსახელისუფლებო და, ზოგადად, „ნაციონალური მოძრაობის“ მიმართ უარყოფითად განწყობილი მედია ამ ხნის მანძილზე ასევე აქტიურად ცდილობდა გამოძიების დასრულებამდე დაემკვიდრებინა აზრი, თითქოს ლაშქარავა ნარკოტიკების ზედოზირებისგან გარდაიცვალა და 5 ივლისს მიღებულ დაზიანებებს მის სიკვდილში გადამწყვეტი როლი არ უთამაშია.

დაპირისპირების გამწვავება ხელისუფლების მომხრე და მოწინააღმდეგე მედიასაშუალებებს შორის არ არის ერთადერთი შედეგი, რომელიც 5 ივლისის მოვლენებს მოჰყვა. განვლილი ორი კვირის მანძილზე საზოგადოებაში აქტიურად ალაპარაკდნენ ულტრაკონსერვატიულ მედიაპლატფორმა „ალტ-ინფოზე“, რომელმაც ერთ-ერთი მთავარი როლი ითამაშა 5 ივლისის კონტრაქციის მომზადებასა და მართვაში.

მართალია, „ალტ-ინფო“ ეთერში არ მაუწყებლობს და ინტერნეტშიც არაერთი შეზღუდვა აქვს დაწესებული, როგორც აღმოჩნდა, იგი მაინც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ინტერნეტაუდიტორიაზე და, მთლიანად, საზოგადოების კონსერვატიულად განწყობილ ნაწილზე.

მაუწყებლობის ფორმის სპეციფიკურობიდან და არასტაბილურობიდან გამომდინარე, იოლი არ არის, ეს გავლენა და რეიტინგი რიცხვებში გაიზომოს, მაგრამ იმას, რომ ეს პლატფორმა მართლაც კონტრაქციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო, თავად „ალტ-ინფოს“ წარმომადგენლები არ უარყოფენ. სწორედ მას აკისრებს პასუხისმგებლობას ოპოზიციის, მასმედიისა და არასამთავრობო სექტორის დიდი ნაწილიც.

ამ ფონზე, ბუნებრივია, ჩნდება რამდენიმე კითხვა. მათგან მთავარია: რას წარმოადგენს „ალტ-ინფო“, რა როლი ითამაშა მან 5 ივლისის მოვლენებში და, საერთოდ, რამ განაპირობა ქართულ მედიასივრცეში მისი გავლენის გაზრდა?

მითების დეტექტორის, ISFED-ისა და მედიის მონიტორინგზე, ლიბერალური ღირებულებების დაცვასა და რუსული პროპაგანდის კრიტიკაზე ორიენტირებული სხვა ორგანიზაციების გამოკვლევათა თანახმად, „ალტ-ინფო“ ანტიდასავლური, ანტილიბერალური, ჰომოფობიური და ქსენოფობიური სარედაქციო პოლიტიკის მქონე პლატფორმაა.

თავად „ალტ-ინფო“ თავს გვაცნობს, როგორც ინფორმაციისა და ანალიტიკის ალტერნატიული წყარო, სადაც შესაძლებელია გამოითქვას ის მოსაზრებები და პოზიციები, რომელთა გამოთქმის ნებასაც სხვაგან „ლიბერალური ცენზურა“ არ იძლევა.

ამ მხრივ, „ალტ-ინფოს“ გავლენის ზრდა შეიძლება დავუკავშიროთ თანამედროვე პოლიტკორექტულობის კრიტიკას, მასმედიის მიმართ ნდობის შემცირებას და საზოგადოებაში (განსაკუთრებით − მის კონსერვატიულ ნაწილში) ინფორმაციის ალტერნატიულ წყაროებზე მოთხოვნილების ზრდას, რაც ბოლო რამდენიმე ათეული წლის მანძილზე, ფაქტობრივად, მთელი მსოფლიოს მასშტაბით შეინიშნება, თუმცა მეორე მხრივ, როგორც დაკვირვება გვაჩვენებს, „ალტ-ინფოს“ შემთხვევაში პოლიტკორექტულობის უარყოფას ხშირად კორექტულობის უარყოფამდე და დემონსტრაციულად შეურაცხმყოფელ ლექსიკამდე მივყავართ (განსაკუთრებით, ლგბტქ-ის საკითხზე მიმდინარე დისკურსთან მიმართებაში).

რაც შეეხება ძალადობის გაღვივების საფრთხის შემცველსა და აგრესიულ რიტორიკას, განვლილი ორი კვირის განმავლობაში „ალტ-ინფოს“ ეთერში მართლაც ხშირად იყენებდნენ აგრესიულ ლექსიკას. ამ მხრივ, სამწუხაროდ, სხვა მედიასაშუალებებიც სცოდავენ, რაც კიდევ ერთხელ გვიჩვენებს, რამდენად საშიში შეიძლება იყოს ემოციებით მანიპულირება.

თუ დავაკვირდებით „ალტ-ინფოს“ ეთერსა და მოწოდებებს 5 ივლისის კონტრაქციისთვის მზადების დროს და მისი მიმდინარეობისას, ისინი რადიკალურად უარყოფითი დამოკიდებულებითა და აგრესიული გზავნილებით გამოირჩეოდა მათ მიმართ, ვისაც კონტრაქციის ორგანიზატორები საპირისპირო მხარედ მიიჩნევდნენ.

რაც შეეხება ჟურნალისტებს, პლატფორმის წარმომადგენელთა მტკიცებით, მათ არასდროს − არც ეთერში, არც აქციაზე − არ გამოუთქვამთ მოწოდება ჟურნალისტებზე თავდასხმისკენ. ამ თვალსაზრისით, შესაძლოა, მეტ ყურადღებას იმსახურებდეს ის გარემოება, რომ პოსტ-ფაქტუმ „ალტ-ინფოს“ წარმომადგენლები არ გმობდნენ ძალადობის შემთხვევებს და მომხდარისთვის პასუხისმგებლობას, ფაქტობრივად, მთლიანად მეორე მხარესა და ჟურნალისტებს აკისრებდნენ.

კიდევ ერთი აქტუალური საკითხი „ალტ-ინფოსთან“ დაკავშირებით, რომელიც 5 ივლისის შემდეგ მკაფიოდ გამოიკვეთა, ამ პლატფორმის საგარეოპოლიტიკური რიტორიკაა. „ალტ-ინფო“ და მისი მხარდამჭერები თანამედროვე დასავლურ კონსერვატიზმს საკუთარი ლეგიტიმაციის ერთ-ერთ წყაროდ წარმოაჩენენ, მაგრამ, ამავე დროს, სწორედ დასავლეთს აკისრებენ პასუხისმგებლობას მათთვის მიუღებელი იდეების „თავსმოხვევისთვის“.

ამ რიტორიკის კულმინაციად შეიძლება ჩაითვალოს ევროკავშირის დროშის დემონსტრაციული ჩამოხსნა და დაწვა პარლამენტის წინ, რაც, მათი თქმით, იყო პროტესტი დასავლეთის ქვეყნების საელჩოთა მიერ „ლგბტქ პრაიდის“ მხარდაჭერისთვის.

დღეს ხშირად გვესმის განცხადებები, რომ „ალტ-ინფო“ ალტერნატიული პოლიტიკური იდეების კი არა, რუსეთის ინტერესების გამომხატველი პლატფორმაა და მისი შინაარსის გავრცელება მაქსიმალურად უნდა შეიზღუდოს. როგორიც უნდა იყოს „ალტ-ინფოს“ მომავალი, მედიაგარემოს კვლევის კუთხით უფრო საინტერესო ის არის, საიდან და რატომ ჩნდება საზოგადოების ნაწილში იმგვარი განწყობა, რომელსაც „ალტ-ინფო“ და მსგავსი პლატფორმები ეფექტიანად იყენებენ თავიანთი გავლენის გასაზრდელად.

ამ მხრივ საინტერესო დასკვნების გაკეთების საშუალებას გვაძლევს OC-Media-ს ჟურნალისტისა და ანალიტიკოსის, დომინიკ ცაგარას სტატია „მიჰყვება თუ არა საქართველო პოლონეთს გლობალურ მემარჯვენე რევოლუციაში“, რომელიც 9 ივლისს გამოქვეყნდა.

ავტორის აზრით, დღეს საზოგადოებაში ანტილიბერალური განწყობის გაღვივებისთვის რუსეთის ჩარევა სულაც აღარ არის აუცილებელი და ამის მაგალითია ორბანის უნგრეთი, ბოლსონაროს ბრაზილია, ტრამპის აშშ, კაჩინსკის პოლონეთი და ა.შ., რადგან ძნელი დასაჯერებელია, რომ, მაგალითად, მკვეთრად ანტირუსულად განწყობილ ვარშავაში მოსკოვს ლიბერალური ფასეულობებისთვის „ძირის გამოთხრა“ შეეძლოს.

შეჯამების სახით შეიძლება ვთქვათ, რომ „ალტ-ინფო“ არის კონკრეტულ პოლიტიკურ ძალასთან ასოცირებული, რადიკალური რიტორიკით გამორჩეული ულტრაკონსერვატიული პლატფორმა, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 5 ივლისის მოვლენებში.

ამავე დროს, „ალტ-ინფოსა“ და, საერთოდ, კონსერვატიზმის რადიკალიზაციის ერთმნიშვნელოვნად რუსეთის ფაქტორით ახსნა ჰგავს სიტუაციის გამარტივების ცდას, სადაც უარყოფილია საზოგადოებრივ ჯგუფებს შორის რეალურად არსებული წინააღმდეგობები და დიალოგის წარმოების საჭიროება.

ფაქტია, რომ საზოგადოების კონსერვატიულ ნაწილს, ისევე როგორც ნებისმიერ დიდსა თუ მცირე საზოგადოებრივ ჯგუფს აქვს უფლება, შექმნას მედიაპლატფორმები და აწარმოოს თავისი პოლიტიკური ინტერესებისა და პოზიციების მხარდამჭერი საინფორმაციო კამპანია, მაგრამ სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ ეს ინტერესები და პოზიციები ისე გამოიხატოს, რომ პროცესმა რადიკალური ფორმები არ მიიღოს, არ გადაიზარდოს სხვა ჯგუფების ინტერესების უგულებელყოფაში და არ იქცეს მათ მიმართ აგრესიად.

სტატია იყო პირველად გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /

When criminal increases?

როდის იმატებს კრიმინალი?

ბოლო რამდენიმე კვირის მანძილზე ქართულ მედიაში კრიმინალის თემამ კვლავ ერთ-ერთი წამყვანი ადგილი დაიკავა. ამ კუთხით, როგორც მუდამ, განსაკუთრებით გამოირჩევა ოპოზიციური მედია, რომელიც სულ უფრო მეტ დროს უთმობს დანაშაულებრივი ფაქტების გაშუქებას და ხშირად გვთავაზობს კრიმინოგენული ვითარების შეფასებას;

ეს კი, როგორც წესი, იმის დამტკიცებას ემსახურება, რომ ქვეყანაში დანაშაულის დონე გაიზარდა, რომ ხელისუფლება არა მარტო არაფერს აკეთებს დანაშაულის პრევენციისთვის, არამედ თავადვე ახალისებს კრიმინალურ სუბკულტურას და, საერთოდაც, „ქორწინებაშია“ მასთან…

საყურადღებოა, რომ ოპოზიციურ მედიაში კრიმინალის გაშუქებას მკაფიოდ გამოხატული ციკლურობა ახასიათებს: საარჩევნო, ან, ზოგადად, პოლიტიკურად „ცხელ“ პერიოდებში, როცა საეთერო დროის უდიდესი ნაწილი ოპოზიციურ პარტიებს, პოლიტიკოსების გამოსვლებსა და აქციების გაშუქებას ეთმობა, კრიმინალი უკანა პლანზე გადადის, ხოლო პოლიტიკური ვითარების ჩაცხრობის შემდეგ ისევ ყურადღების ცენტრში ექცევა.

ამ ტენდენციას შეგვიძლია დავაკვირდეთ ბოლო საპარლამენტო არჩევნების მაგალითზეც. შარშან ზაფხულში, ანუ საარჩევნო მარათონის დაწყებამდე, ოპოზიციურ მედიაში სწორედ კრიმინალი იყო წამყვანი თემა: პირდაპირ ეთერში მიმდინარეობდა ალტერნატიული საგამოძიებო ექსპერიმენტები, ტარდებოდა ალტერნატიული სასამართლო პროცესები და კონკრეტულ პირებს დამნაშავედ ან უდანაშაულოდ აცხადებდნენ. მაგრამ, როგორც კი პოლიტიკური პროცესი წინასაარჩევნო რეჟიმში შევიდა, კრიმინალისთვის დათმობილი დრო ნელ-ნელა შემცირდა და საგამოძიებო ექსპერიმენტების ადგილი ქუჩის აქციებმა დაიკავა.

შემდგომ, ეს რეჟიმი მეტ-ნაკლებად შენარჩუნებულ იქნა მანამ, სანამ ოპოზიცია უარს აცხადებდა პარლამენტში შესვლაზე და გათვლას რევოლუციურ სცენარზე აკეთებდა, თუმცა მას შემდეგ, რაც ოპოზიციის უდიდესი ნაწილი პარლამენტში შევიდა და ნათელი გახდა, რომ პოლიტიკური სიტუაცია, სულ მცირე, მომდევნო არჩევნებამდე არ შეიცვლება, კრიმინალის თემა მედიაში კვლავ შესამჩნევად გააქტიურდა და ახალი მიმართულებებიც გამოიკვეთა.

თუ ერთი წლის წინ აქცენტი ძირითადად გახმაურებულ საქმეებზე კეთდებოდა, ახლა დიდი ყურადღება ეთმობა ე. წ. „ქურდული სამყაროს“ და, საერთოდ, კრიმინალური სუბკულტურის თემას, რომელიც, როგორც წესი, ისევ და ისევ პოლიტიკასთან კავშირშია წარმოდგენილი და აქტიურად მიმდინარეობს იმ აზრის დამკვიდრება, რომ ხელისუფლების უმოქმედობის გამო ან, სულაც, მისი ხელშეწყობით ქვეყანაში აშკარად ძლიერდება კრიმინალური ავტორიტეტებისა და „კრიმინალური იდეოლოგიის“ გავლენა.

ეს უკანასკნელი ტენდენცია, შესაძლოა, იმითაც იყოს განპირობებული, რომ წლეულს თამარ ბაჩალიაშვილის ან გიორგი შაქარაშვილის ტრაგედიების მსგავსი რეზონანსი არცერთ საქმეს არ გამოუწვევია, თუმცა კრიმინალის თემატიკაზე ორიენტირებულ მედიას არც ძველი საქმეების გახსენება უჭირს.

სწორედ ამის მაგალითი ვიხილეთ 13 ივნისს „მთავარი არხის“ Post Factum-ში. გადაცემაში გიორგი გაბუნიამ გაავრცელა „ახალი ფარული“ ინფორმაცია, რომლის თანახმადაც, თამარ ბაჩალიაშვილი თითქოს ჩართული იყო ე.წ. „ფიშინგში“, რაც კიბერთაღლითობის ერთ-ერთი ფორმაა და გულისხმობს მანიპულაციური მეთოდებით მომხმარებლის საიდუმლო ინფორმაციის ან ფინანსური სახსრების მოპოვებას.

საგულისხმოა, რომ ამ სიუჟეტში ნათლად გამოიკვეთა კიდევ ერთი პრობლემა, რომელიც თითქმის ყოველთვის ახლავს ქართულ მედიაში კრიმინალის გაშუქებას; კერძოდ, მიდრეკილება „შოუსა“ და „სიყვითლისკენ“, რაც ქართული მედიის მესვეურებისთვის ხშირად საუკეთესო გზაა რეიტინგის ასამაღლებლად.

შესაბამისად, თამარ ბაჩალიაშვილი, რომლის პირადი ჩანაწერები და გზავნილები მედიამ ჯერ კიდევ შარშან არაერთხელ გამოიყენა „ყვითელი რეიტინგის“ შესაქმნელად, ამჯერადაც ერთგვარი „შოუს“ მსხვერპლი გახდა და პორნოგრაფიული შინაარსის მქონე მასალების გავრცელების ვერსიის შემდეგ მისი სახელი ამჯერად კიბერთაღლითობის დანაშაულთან კავშირშიც გაისმა.

ბაჩალიაშვილის საქმის „თავიდან გამოძიება“ და „ფარული ინფორმაციის“ შემთხვევით აღმოჩენა კიდევ ერთხელ მიუთითებს იმაზე, რომ პოლიტიკური პროცესების პარლამენტში გადატანის შემდეგ ოპოზიციურ მედიას მოაკლდა ხელისუფლების წინააღმდეგ მიმართული ემოციური შოუ და, რაკი შაქარაშვილის საქმის „გაცოცხლება“ შეუძლებელი გახდა გამოძიებისადმი ოჯახის ნდობის გამო, აქცენტი გაკეთდა თამარ ბაჩალიაშვილზე, რომელმაც, გამოძიების თანახმად, სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.

რაც შეეხება სიუჟეტებს „ქურდული სამყაროს გავლენის უპრეცედენტო გაძლიერების“ შესახებ, რასაც, როგორც წესი, არავითარი კონკრეტული საბუთი არ ახლავს, მათი გახშირება გარკვეულწილად, შესაძლოა, გამოწვეული იყოს ასევე ტრაგიკულად სკანდალური ახალი საქმეების სიმწირით, თუმცა, სავარაუდოდ აქ ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გათვლა იმ მაყურებლის ემოციებზე, რომლებსაც ახსოვთ 90-იანი წლები და რომელთათვისაც ეს თემა განსაკუთრებულ პრობლემებთან ასოციაციებს იწვევს.

ამ ადამიანების უმრავლესობა, შედარებით ახალგაზრდა თაობისგან განსხვავებით, უფრო მოწყვლადია „ქურდული თემით“ მანიპულირების მიმართ და ოპოზიციური მედიაც აქტიურად იყენებს საზოგადოების ამ ნაწილში გაბატონებულ წარმოდგენებსა და სტერეოტიპებს.

თუ თვალს გადავავლებთ ბოლო რამდენიმე კვირის განმავლობაში „მთავარი არხის“, ტვ „პირველისა“ და „ფორმულის“ მიერ „ქურდული სამყაროს გაძლიერების დასამტკიცებლად“ მომზადებულსა და გამოქვეყნებულ მასალებს, აღმოვაჩენთ, რომ, ავტორთა მტკიცებით, კრიმინალური ავტორიტეტებისა და, საერთოდ, „კრიმინალური მენტალიტეტის“ გაძლიერება ყველა მიმართულებით შეინიშნება, რის საბუთადაც, შესაძლოა, გამოყენებულ იქნეს დაფაზე, კედელზე ან მოსწავლის მაისურზე აღმოჩენილი „ქურდული“ წარწერა.

თუ ამ მედიასაშუალებებს დავეყრდნობით, დღეს კრიმინალური ავტორიტეტები არა მხოლოდ ციხეს აკონტროლებენ, არამედ აქტიურად ერევიან პოლიტიკურ ცხოვრებაში და ეთნიკურ ჯგუფებს შორის წარმოშობილ კონფლიქტებსაც კი აგვარებენ.

აღსანიშნავია, რომ კრიმინალის გაშუქება ხსენებულ მედიასაშუალებებში, როგორც წესი, მიმდინარეობს ან სრულდება ოპოზიციის შეფასებების ფონზე. შესაბამისია გაშუქების სულისკვეთებაც: კრიმინალთან ბრძოლა სამაგალითო იყო „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის წლებში, ხოლო „ნულოვანი ტოლერანტობის“ პოლიტიკისგან ნებისმიერი გადახრა განიხილება, როგორც კრიმინალის მიმართ „არასაკმარისი სიმკაცრე“.

სტატია იყო პირველად გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /

Tomos of Dissidence?

განხეთქილების ტომოსი?

ოპოზიციური სარედაქციო პოლიტიკით გამორჩეული ქართული მედიასაშუალებები, რომლებიც თავს უფრო ხშირად „კრიტიკულ მედიად“ მოიხსენიებენ, ბოლო ხანს დაუფარავად აწარმოებენ უმეტესწილად სრულიად დაუსაბუთებელ პოლიტიკურ პროპაგანდას საქართველოს საპატრიარქოს წინააღმდეგ.

2019 წლის შემდეგ მისი მისამართით გამოთქმული ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ბრალდება უკავშირდება უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის (ტომოსის) აღიარება-არაღიარების საკითხს. სწორედ ტომოსი იყო მთავარი თემა ტელეკომპანია „ფორმულის“ ეთერში 9 მაისს გასული „დროების“ ერთ-ერთი სიუჟეტისა, რომელსაც საკმაოდ დამაბნეველი სახელწოდება ჰქონდა: „არაღიარების არ აღიარება“.

ცნობისთვის: 2019 წლის 5 იანვარს კონსტანტინოპოლის მთავარეპისკოპოსმა და მსოფლიო პატრიარქმა ბართლომემ ხელი მოაწერა ტომოსს (ბრძანებას, განკარგულებას), რითაც აღიარა უკრაინის ტერიტორიაზე ახალი მართლმადიდებელი ეკლესიის შექმნა და განსაზღვრა მისი სტატუსი. აქვე შეგახსენებთ, რომ უკრაინის ტერიტორიაზე, გარდა ახლად შექმნილი ეკლესიისა, მოქმედებს მოსკოვის საპატრიარქოს შემადგენლობაში შემავალი უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიაც.

ახალი ეკლესიის შექმნა, პირველ რიგში სწორედ მოსკოვის საპატრიარქოს გავლენის შემცირებას ისახავდა მიზნად, თუმცა ამ პროცესმა, საბოლოოდ, მართლმადიდებელ ეკლესიებს შორის განხეთქილებისა და მწვავე რელიგიური კონფლიქტის ფორმა მიიღო.

ამის ერთ-ერთ გამოვლინებად შეიძლება ჩაითვალოს, რომ აწ უკვე სკანდალურად ცნობილი „ტომოსის“ გამო რუსეთის ეკლესიამ საერთოდ გაწყვიტა ევქარისტული (საეკლესიო) კავშირი როგორც კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოსთან, ისე ელადის, კვიპროსისა და ალექსანდრიის პატრიარქებთან, რომლებმაც მოგვიანებით ასევე აღიარეს ტომოსი.

საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას, ისევე როგორც მსოფლიოს მართლმადიდებელი ავტოკეფალური ეკლესიების უმრავლესობას, ჯერჯერობით არ უღიარებია ტომოსი (იხ. ცხრილი 1), თუმცა იმის ნაცვლად, როგორ მიმდინარეობს ახალი ავტოკეფალური ეკლესიის ჩამოყალიბების პროცესი და რატომ არ ჩქარობენ ეკლესიები ტომოსის აღიარებას, „დროებაში“ საზოგადოებამ მოისმინა ეჭვებისა და დაუსაბუთებელი ბრალდებების კრებული საქართველოს საპატრიარქოს წინააღმდეგ. თანაც, მაყურებელს საშუალება არ მიეცა, სრულყოფილად გასცნობოდა თავად საპატრიარქოს პოზიციასა თუ არგუმენტებს.

სიუჟეტში, რომელსაც საფუძვლად დაედო გადაცემის წამყვანის, გიორგი თარგამაძის 2 მაისის ინტერვიუ კონსტანტინოპოლის პატრიარქთან, საქართველოს საპატრიარქოს არგუმენტები დაყვანილი იყო ბანალურ შიშამდე, რომ, თუ ქართული ეკლესია ახლად შექმნილი უკრაინული ეკლესიის ავტოკეფალიას აღიარებს, მაშინ რუსული ეკლესიაც სცნობს ქართულისგან აფხაზეთის ეკლესიის დამოუკიდებლობას.

ამ მოსაზრებისთვის ზურგის გასამაგრებლად სიუჟეტში ნაჩვენები იყო ბოდბელი ეპისკოპოსის იაკობის (იაკობიშვილი) კომენტარი, სადაც ის საუბრობს რუსული ეკლესიის მხრიდან არა იმდენად აფხაზური ეკლესიის ავტოკეფალიის აღიარების, არამედ აფხაზეთის ეკლესიის თვითნებური მიერთების საფრთხეზე.

რაც კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია, მაყურებელი ვერ იგებს, არის თუ არა აფხაზეთის ეკლესიის მიერთების (ან, თუნდაც, აღიარების) საფრთხე ერთადერთი არგუმენტი საქართველოს ეკლესიისთვის, თუ ეს მხოლოდ ერთ-ერთია იმ მოსაზრებებს შორის, საპატრიარქოს დღევანდელ პოზიციას რომ განაპირობებენ.

ასეა თუ ისე, ინტერვიუსა და მთელი სიუჟეტის მთავარი ინტრიგა იყო შეკითხვა, შეუძლია თუ არა რუსულ ეკლესიას, „აღიაროს“ აფხაზური ეკლესიის დამოუკიდებლობა, ანუ ავტოკეფალია, რაზეც ჟურნალისტმა პატრიარქისგან უარყოფითი პასუხი მიიღო.

ამ ეპიზოდის შემდეგ მთელი სიუჟეტი, ფაქტობრივად, ემსახურებოდა იმის დამტკიცებას, რომ მოსკოვის საპატრიარქოს არათუ აფხაზეთის ავტოკეფალიის აღიარების „უფლება არ აქვს“, არამედ, საერთოდაც, ვერავითარ პრობლემას ვერ შეუქმნის საქართველოს; რომ თვით მსოფლიო მართლმადიდებლობის კონცეფციიდან გამომდინარე ჩვენი ვალია, ვიყოთ პირველები უკრაინის ეკლესიის აღიარების საქმეში; რომ სწორედ დღეს არის ამის დრო, თორემ ხვალ უკვე გვიან იქნება და ა. შ.

ამგვარ განცხადებებს აკეთებდნენ არა მხოლოდ თეოლოგის სტატუსით წარმოდგენილი პირები, არამედ ყოფილი პოლიტიკოსები და დიპლომატებიც, რომლებიც არც მალავდნენ, რომ ამ საკითხს პოლიტიკურ ჭრილში განიხილავენ.

მაგალითად, უკრაინაში საქართველოს ყოფილმა ელჩმა ვალერი ჩეჩელაშვილმა თანამშრომლობის, მეგობრობისა და ურთიერთდახმარების თაობაზე ორ ქვეყანას შორის ხელმოწერილი ხელშეკრულებაც კი გაიხსენა და აღნიშნა, რომ უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიის მხარდაჭერა საქართველოს „მეგობრული ვალია“.

უდავოდ ცალკე უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ერთ-ერთმა რესპონდენტმა, გოჩა ბარნოვმა, გაავრცელა ყალბი ინფორმაცია, თითქოს 1921 წლის შემდეგ საქართველოს არცერთი პატრიარქი არ აურჩევია საქართველოს ეკლესიის სინოდს და თითქოს ყველა მათგანი მოსკოვიდან დაინიშნა. არადა, სწორედ ამ დროს სიუჟეტში ვხედავთ არქივის კადრებს და გარკვევით ისმის ხმა, რომ ილია II ერთხმად არის არჩეული საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქად.

მთლიანობაში, სიუჟეტი იმდენად გადავიდა პოლიტიკური ბრალდებებისა და ლოზუნგების ტერიტორიაზე, რომ მაყურებელმა ვერც საქართველოს საპატრიარქოს პოზიცია შეიტყო, და ვერც ტომოსთან დაკავშირებულ სხვა მნიშვნელოვან საკითხებზე მიიღო პასუხი;

ვერ გაიგო, რა არის ან რა შეიძლება იყოს იმ მართლმადიდებელი ეკლესიების არგუმენტები, რომლებიც ასევე არ ჩქარობენ ტომოსის აღიარებას და რამდენად ემთხვევა ეს არგუმენტები საქართველოს საპატრიარქოს პოზიციას.

იმ შემთხვევაშიც კი, თუ გავიზიარეთ მოსაზრებას, რომ საქართველოს ეკლესია ტომოსის აღიარებისგან აფხაზეთში ვითარების გართულების შიშით იკავებს თავს, ეს ვერ დაგვეხმარება ბულგარეთის, რუმინეთის, პოლონეთისა თუ სხვა ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიების პოზიციის გაგებაში.

ლოგიკურად ჩნდება ვარაუდი, რომ უნდა არსებობდეს სხვა, გლობალური მიზეზები და არგუმენტებიც. თუმცა, სიუჟეტში არც სხვა მართლმადიდებელი ეკლესიების პოზიციების შესახებ მოგვისმენია რამე და არც ის განუმარტავს ვინმეს, რა დრო სჭირდება ახალჩამოყალიბებული ეკლესიის აღიარებას ყველა სხვა ეკლესიის მიერ.

ცნობისთვის: საქართველოს ეკლესიამ ავტოკეფალიის აღდგენის შესახებ ჯერ კიდევ 1917 წელს განაცხადა, მაგრამ რუსეთის ეკლესიამ იგი მხოლოდ 1943 წელს აღიარა, ხოლო კონსტანტინოპოლმა ქართული ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენა კიდევ უფრო გვიან, 1990 წელს ცნო.

და კიდევ: რამდენად გასაკვირიც უნდა იყოს, სიუჟეტში არაფერი თქმულა იმაზე, რა რეაქცია მოჰყვა ტომოსს თავად უკრაინაში და რატომ გამოიწვია მან განხეთქილება ავტოკეფალიის მომხრე უკრაინულ სამღვდელოებაში.

საქართველოს საპატრიარქოს წარმომადგენლებს არაერთხელ უსაუბრიათ იმ არაერთგვაროვან და, ზოგ შემთხვევაში, მკვეთრად უარყოფით რეაქციაზე, რომელიც ტომოსის მიმართ უკრაინელმა სასულიერო პირებმა გამოხატეს. ჯერ კიდევ შარშან ნოემბერში საქართველოს საპატრიარქოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის ხელმძღვანელი ანდრია ჯაღმაიძე აღნიშნავდა, რომ საპატრიარქოში ტომოსს გაეცნენ, მაგრამ ეს არამც და არამც არ ნიშნავს აღიარებასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილების დაუყოვნებელ მიღებას.

მეტიც, ჯაღმაიძეს მოჰყავს იმ დროისთვის უკრაინის ახლად შექმნილი ეკლესიის საპატიო პატრიარქის, ფილარეტის (დენისენკო) სიტყვები ტომოსის გამოქვეყნების შემდეგ, რომელთა თანახმადაც, ეს არ არის დამოუკიდებელი უკრაინული ეკლესიის შექმნა და უკრაინას არ სჭირდება „ერთი დამოკიდებულებიდან მეორე დამოკიდებულებაში გადასვლა“ (იგულისხმება გადასვლა მოსკოვის დამოკიდებულებიდან კონსტანტინოპოლის დამოკიდებულებაში). საინტერესოა, რომ ფილარეტი, რომელიც დანარჩენმა მსოფლიომ გაიცნო სკანდალური განცხადებით, რომ უკრაინული მხარე ხელმოწერამდე საერთოდ არ იცნობდა ტომოსის ტექსტს, მოგვიანებით საერთოდ გაემიჯნა ახლად შექმნილ უკრაინულ ეკლესიას.

უკრაინის ეკლესიის ავტოკეფალიასთან დაკავშირებულ სხვა კანონიკურ ნიუანსებთან ერთად, ეს გაუგებრობა აშკარად გავლენას ახდენს სხვადასხვა ქვეყნის მართლმადიდებელი ეკლესიების პოზიციებზე და, თუ გავითვალისწინებთ, რომ, საერთოდ, ეკლესია (მათ შორის, ქართულიც) კონსერვატიული ინსტიტუტია, სადაც ნებისმიერი სიახლის მიღებას დრო სჭირდება, საქართველოს საპატრიარქოს პოზიციაც არ მოგვეჩვენება უცნაურად.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / / /

Success Template for Velvet Revolutions in the post-Soviet Space

პოსტსაბჭოთა სივრცეში ხავერდოვანი რევოლუციების წარმატების შაბლონი.


ხავერდოვანმა რევოლუციებმა მნიშვნელოვნად შეცვალეს პოსტსაბჭოთა სივრცეში არსებული პოლიტიკური რეალობა. სომხეთში დატრიალებულმა მოვლენებმა კი ნათელყო, რომ მექანიზმს ჯერ
კიდევ შეუძლია ფუნდამენტურად შეძრას რეგიონი. მეტიც, შეგვიძლია, დავასკვნათ, რომ გამოვლინდა ამ არეალში ხავერდოვანი რევოლუციების შესაძლო წარმატების რამდენიმე საჭირო წინაპირობა, როგორიცაა საზოგადოების კონსოლიდაცია, გარე მოთამაშეების მხარდაჭერა ან ჩაურევლობა (ინერტულობა) და ძალაუფლების მშვიდობიანი გადაცემა. წარმატება გააზრებულია, როგორც რევოლუციური ძალის უნარი, აიძულოს არსებული რეჟიმი, გადადგეს, უნარი, თვითონ შეინარჩუნოს ძალაუფლება და, ამასთან, სახელმწიფოში შენარჩუნდეს წესრიგი და თავიდან აცილებულ იქნას დაპირისპირება (ძალადობა). სწორედ ეს იყო და დღესაც ეს წარმოადგენს ხავერდოვანი რევოლუციის უდიდეს უპირატესობას – რეჟიმის მშვიდობიანი გზითა და სახელმწიფოსთვის ნაკლები დანახარჯებით ცვლილება. საქართველოში, უკრაინაში, ყირგიზეთსა და სომხეთში მომხდარი რევოლუციების შედარებითი ანალიზი ცხადყოფს, რომ იმ შემთხვევებში, როდესაც ზემოთ ხსენებული სამივე ცვლადი დაკმაყოფილებულია, ხდება ძველი ხელისუფლების ცვლილება და ახლის გამყარება; სხვა შემთხვევაში სახეზეა არსებული ხელისუფალის გადაგდება სახელმწიფოსთვის დიდი ზიანის მიყენების გზით, ან არსებული მთავრობა ინარჩუნებს ძალაუფლებას, ან კიდევ, როგორც ყირგიზეთში, ხდება პოსტრევოლუციური მთავრობის ჩამოგდება და ძველი წესრიგის დაბრუნება.

საკვანძო სიტყვები: რევოლუცია, რეჟიმის ცვლილება, პოლიტიკა, უსაფრთხოება, პოსტსაბჭოთა სივრცე.

Titile: Success Template for Velvet/Colored Revolutions in the post-Soviet Space
Author: Archil Sikharulidze
Type: Conference Proceedings
Pages: 51-61
Publisher: Ivane Javakhishvili Tbilisi State University (TSU)
Institute: Institute of Neighbourhood Studies
Year: 2021
Place: Tbilisi, Republic of Georgia
ISBN: 978-9941-13-986-4 (PDF)

Citation: Sikharulidze, A., 2021. Success Template for Velvet/Colored Revolutions in the post-Soviet Space. V International Scientific Conference “Politics around the Caucasus” hel by Institute for Georgia’s Neighbourhood Studies, Conference Proceedings, Tbilisi, pp. 51-61.


Tagged : / / / / / / / / / /

Outcomes and the Future of Georgian Kingdom

Итоги и будущее Грузинского королевства

Конец 2020 года наступил, и пришла пора подводить итоги прошедшего политического цикла. Впервые за независимую историю страны правительство «Грузинской Мечты» смогло остаться у власти на третий срок, а оппозиция получила максимальное количество мест в парламенте; впервые за это же время выборы, получившие международное признание, не признаются оппонентами власти, отказавшимися входить в законодательный орган, надеясь на то, что пандемия и экономический кризис помогут им «сбросить» власть «мирным» путём; и впервые представители стратегических партнёров государства, в частности послы США и ЕС, стали объектами прямых нападок со стороны т.н. прозападных сил, обвиняя их в антигрузинской политике. В общем, многое в прошедшем цикле случилось «впервые», что, безусловно, повлияет на будущее.

«Однопартийный» парламент

Основным вопросом, которым задаются местные и международные аналитики является то, сможет ли «однопартийный» парламент управлять страной и не приведёт ли это к политическому кризису? Можно довольно-таки прямо заявить, что сможет и никакого кризиса не будет. Вызов такого мышления в том, что эти люди, во-первых, забывают историю, а во-вторых, делают неуместные параллели между Тбилиси и Минском, Тбилиси и Бишкеком. Если углубиться в прошлое, то можно наткнуться на очень интересный факт – у страны был уже «однопартийный» парламент, в котором находилось Единое Национальное Движение с конституциональным большинством и оппозицией, которая в основном отказалась участвовать в политической жизни. Несмотря на такую расстановку – это не помешало правительству Михаила Саакашвили управлять государством с 2008 по 2012 спокойно, мирно, без суеты и, более того, в абсолютно одностороннем порядке принимать конституционные изменения; вкратце — реформировать страну и общество по-своему желанию. Следует упомянуть, что большая часть нынешней политической оппозиции, которая называет сегодняшний парламент «советским» из-за «однопартийности», были активными приспешниками и членами именно того съезда законодательного органа, но тогда этих людей это не особо и тревожило. Что же касается кризиса, то он может иметь место только в том случае, если правящая элита, т.е. правительство, потеряет бразды правления над институтами – чего, безусловно, не произойдёт. «Грузинская Мечта», как в своё время Саакашвили и его партия ЕНД, полностью владеет ситуацией, и нет никаких признаков того, что представители государственного сектора, рабочие и другие представители грузинского общества выйдут на массовый и стихийный митинг. Особенно если учесть тот факт, что для многих граждан позиция или же оппозиция является деструктивными силами, без которых в парламенте наоборот – будет лучше; это, скорее всего, тревожит идеологический мотивированных людей, задающиеся насущным для них вопросом: «А что подумает Запад?!».

«Мирная революция»

Политическая оппозиция уже заявила, что или в стране будут назначены досрочные парламентские выборы, или процессы перейдут на улицы; в частности, грузинский народ, обедневший в результате экономического кризиса и пандемии, весной ринется на баррикады и «самостоятельно» сметёт власть, после чего оппозиция будет «вынуждена» встать у руля. Именно такой сценарий – «мирной революции» озвучивает политическая оппозиция, которая не может прямо заявить, что это план не «грузинского народа», а политических сил, поскольку призывы к таким шагам считаются неполиткорректными. Особенно неприемлемой идея «революции» стала после того, как уважаемая и влиятельная грузинская неправительственная организация ISFED, занимающаяся параллельным подсчётом голосов, признала свою ошибку и обновила результаты парламентских выборов, которые практически полностью совпали с выводами центральной избирательной комиссии. Это окончательно загубило попытки оппонентов власти доказать, что выборы были сфабрикованы. Как заявил посол Германии Хуберт Книрш, ни он, ни другие послы не получили ни одного вразумительного аргумента, доказывающего факт фальсификации; нет причин сомневаться в легитимности результатов. Ситуацию усугубил и посол ЕС Карл Харцель, прямо заявивший о том, что революционный сценарий – это не то, что поддержат стратегические партнёры Грузии. Следовательно, дебатов о легитимности парламентских выборов нет и не будет. Политическая оппозиция оказалась у «разбитого корыта», поскольку именно от международных наблюдателей ожидали своеобразного «зелёного света» на радикальные шаги. Сейчас у оппонентов власти нет международной поддержки, нет аргументов за революцию и, что самое главное, нет поддержки общества на революционный сценарий. Грузинское общество уже не является постсоветским, оно является гибридным. С одной стороны, оно имеет многие черты других постсоветских обществ, как бескомпромиссность, но в то же самое время, сильно укрепились Европейские элементы – призыв к диалогу и, конечно же, отказ от революций и стремление к эволюции. Поэтому повторения минского или бишкекского сценариев не следует.

Прозападные силы против Запада

Если же говорить с точки зрения развития грузинского общества и политического класса в целом, то можно с уверенностью заявить – 2020 год был историческим; именно этот год превратил Грузию в Восточно-европейское государство. И связанно это с тем, что концепция пост-колониального мышления была поднята не просто т.н. «маргинальными» для либеральных кругов элементами общества, а непосредственно ими же. Впервые за независимую историю Грузии т.н. либеральные элиты, кормящиеся донациями Запада восстали против неё. Люди, которые называли других пророссийскими, предателями, анти-западниками за то, что некоторые критиковали Западных послов, институты, подходы – сейчас сами ведут целенаправленную политику дискредитации против Запада, особенно, послов США Келли Дегнан, ЕС Карла Харцеля и Германии Хуберта Книрша. Более того, либеральные элиты стали открыто говорить о пост-колониальном мышлении среди общественного и политического классов, которое вынуждает подчиняться «желанию» Запада; т.е. для этих людей стало неприемлемым до сих пор незыблемая мантра – «Запад сказал, мы повинуемся». Это особенно важно учитывая тот факт, что и в Восточно-европейских государствах причиной восстания против «истины» было не только желание доказать существования альтернативной модели развития, но и банальное стремление к политической силе и финансовой прибыли. Самые видные грузинские либеральные элиты, которые в большинстве голосовали за оппозиционные партии, ввиду некоторых идеологических особенностей, внезапно осознали, что у них нет монополии на Запад. Более того, что Запад не поддерживает их «революционный настрой» на спасение Западного курса Грузии и Западных ценностей в стране – что вынудило этих людей от призывов к «цивилизованному миру» спасти Грузинскую демократию, перейти к призывам «мы сами разберёмся». Это, безусловно, — начало важного диалога в стране на тему постколониального мышления, который отчасти стал причиной антилиберальных и критических настроений в Восточной Европе; диалога, который реально превратит Грузию в Восточно-Европейское государство, с соответствующими привилегиями, а также негативными для либерализма последствиями.

Статья была опубликована на портале РСМД.

Tagged : / / / / / /

Georgian Media After the Parliamentary Elections

ქართული ტელემედია საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ.

შარშანდელმა საპარლამენტო არჩევნებმა, ცალკეული შენიშვნებისა და რეკომენდაციების მიუხედავად, კენჭისყრის შემდეგ მალევე დაიმსახურა აღიარება როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო პარტნიორთა მხრიდან. გამონაკლისია პოლიტიკური ოპოზიცია, რომლის დიდი ნაწილიც დღემდე არ აღიარებს არჩევნების შედეგებს.

2020 წლის 31 ოქტომბერს „ქართულმა ოცნებამ“ ზედიზედ მესამე ვადით მიიღო ქვეყნის მართვის მანდატი, თუმცა ოპოზიციის ხისტი და რადიკალური პროტესტი დღემდე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქართული მედიის დღის წესრიგზე, სადაც „ნაციონალურ მოძრაობას“, ტრადიციულად, ძლიერი პოზიციები უკავია.

მაგრამ თუ ადრე პოსტსაარჩევნო პერიოდში მედიის რადიკალიზაციისა და პოლარიზაციის ხარისხი მალევე იკლებდა და არჩევნებამდელ ნიშნულს უახლოვდებოდა, ახლა ამგვარი კლება არ შეინიშნება (ყოველ შემთხვევაში, ყველაზე ძლიერ ოპოზიციურ არხებზე − ტვ „პირველზე“, „ფორმულასა“ და „მთავარ არხზე“).

პირიქით, ამ არხებზე აშკარად იკვეთება 2003 წლის იმ რევოლუციური სცენარის „გამეორების“ მცდელობა, რომელშიც მედიამ უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა ოპოზიციურად განწყობილი ელექტორატის მობილიზებისა და „დამუხტვის“ საქმეში.

მეორე მხრივ, ტელეკომპანია „იმედის“ მხრიდან, რომელიც წინასაარჩევნო პერიოდში გვევლინებოდა, როგორც „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ დაკავშირებული მედიასაშუალებების მთავარი „საინფორმაციო ვიზავი“, თავიდან აშკარად შეინიშნებოდა „არჩევნების დასრულების“ მცდელობა.

ამის დასტურად შეიძლება ჩაითვალოს თუნდაც ცნობილი წარწერის („გარეჯი საქართველოა“) ეკრანიდან მოხსნა, რომელიც საზოგადოებისთვის მოიაზრებოდა „ნაციონალური მოძრაობის“ მმართველობის პერიოდში დავით გარეჯთან მიმართებაში დაკავებული დამთმობი პოზიციის შემახსენებელ გზავნილად. მაგრამ „იმედმა“ ქართული მედიის ჩვეულ კალაპოტში დაბრუნება ვერ მოახერხა და ძალიან მალე თავად შეიქნა იძულებული, ნაწილობრივ მაინც, „საარჩევნო“ რეჟიმში დაბრუნებულიყო.

რაც შეეხება სხვა საერთოეროვნულ ტელემაუწყებლებს, რომლებიც გავლენას ახდენენ ქვეყნის საინფორმაციო და საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ დღის წესრიგზე, მათ მუშაობაში არ შეინიშნება რაიმე განსაკუთრებული ცვლილება ან გადახრა ბოლო წლებში ჩამოყალიბებული სარედაქციო სტრატეგიისგან. თუმცა, იკვეთება რამდენიმე საინტერესო ტენდენცია, რომლებიც მომავალში, შესაძლოა, კიდევ უფრო გაძლიერდეს.

საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველი არხი

პირველი არხი ყველაზე ხანგრძლივი ისტორიისა და ტრადიციების მქონე ტელევიზიაა ქვეყანაში. მუშაობა დაიწყო ჯერ კიდევ საბჭოთა ეპოქაში, 1956 წელს და საბჭოთა პრაქტიკის თანახმად, დაარსებიდანვე იმყოფებოდა ხელისუფლების პირდაპირი კონტროლის ქვეშ.

2004 წელს არხი ოფოციალურად გამოვიდა სახელმწიფოს დაქვემდებარებიდან და საზოგადოებრივი მაუწყებლის სტატუსი მიიღო, თუმცა ათწლეულების მანძილზე ჩამოყალიბებული ინერციის შეჩერება მიხეილ სააკაშვილის მმართველობის პერიოდში არ მომხდარა.

მეტიც, 2004-2012 წლებში ეს მედიასაშუალება „ნაციონალური მოძრაობის“ მთავარი „დამრტყმელი არხის“, „რუსთავი 2“-ის ერთგვარ დანამატადაც კი გადაიქცა და მთლიანად დაექვემდებარა მმართველ პარტიას.

2012 წელს პირველი არხი გათავისუფლდა მმართველი პარტიის პირდაპირი დიქტატისგან, რის შემდეგაც საზოგადოებრივ-პოლიტიკური კომპონენტი გაცილებით უფრო გაწონასწორებული გახდა, თუმცა პოლიტიკური ოპოზიცია და მისი მხარდამჭერები პირველ არხს კვლავინდებურად მმართველ პოლიტიკურ ძალასთან აკავშირებენ.

ობიექტური შემფასებლის გადასახედიდან, წინა ხელისუფლების მმართველობის წლებისგან განსხვავებით, ამჟამად არხი პროსახელისუფლებო პროპაგანდას, მართალია, არ ეწევა, მაგრამ არც განსაკუთრებით კრიტიკულია მის მიმართ.

ბოლო ორი ათწლეულის მსგავსად, პირველი არხის მთავარ პრობლემად შეიძლება ჩაითვალოს ის, რომ მისი საინფორმაციო და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური კომპონენტი არასაკმარისად რეიტინგულია, რისი მიზეზიც, შესაძლოა, ობიექტურ გაშუქებაზე მოთხოვნის დეფიციტიც იყოს.

ოპოზიცია და მისი მომხრეები პირველ არხს, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ხელისუფლებასთან აკავშირებენ, ხოლო თავად ხელისუფლების მომხრეებს, როგორც ჩანს, ურჩევნიათ ინფორმაცია იმ არხისგან (თუნდაც იმავე „იმედისგან“) მიიღონ, რომელიც კრიტიკულ მომენტებში პირდაპირ აფიქსირებს თავის უარყოფით დამოკიდებულებას „ნაციონალური მოძრაობის“ მიმართ.

შესაბამისად, საზოგადოებრივი მაუწყებელი, რომელიც ვალდებულია ასახავდეს საზოგადოების ყველა ფენის ინტერესებს და ინარჩუნებდეს ბალანსს სხვადასხვა პოლიტიკურ ჯგუფს შორის, ვერ ახერხებს თავისი აუდიტორიის საგრძნობლად გაზრდას. ეს პრობლემა განსაკუთრებით სწორედ „ცხელ“ პოლიტიკურ პერიოდებში იგრძნობა, როცა რადიკალიზაციის ხარისხი განსაკუთრებით იზრდება.

აქვე შეგვიძლია თვალი გადავავლოთ იმ ძირითად საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ თემებს, ამბებსა და აქცენტებს, რომლებიც თებერვლის პირველი კვირაში პირველი არხის საინფორმაციო გამოშვებების ყურადღების არეალში მოექცა.


ოპოზიციური პარტიებისა და მათი მხარდამჭერების მტკიცებით, პირველი არხის მსგავსად, ამჟამად „მაესტროც“ პროსამთავრობო არხია, თუმცა, თუ არხის პოზიციაზე მისი საინფორმაციო ბადის მიხედვით ვიმსჯელებთ, ნათელი გახდება, რომ ამის საფუძველი ნაკლებად გვაქვს.

ოპოზიციის პრეტენზიები, იმით შეიძლება აიხსნას, რომ ის პროსახელისუფლებლოდ მიიჩნევს ყველა იმ მედიასაშუალებას, რომელიც პირდაპირ ან ირიბად არ იმართება თავად ოპოზიციის მიერ და თუ იგი არ ატარებს აშკარად ანტისახელისუფლებო პოლიტიკას.

„მაესტროს“ სარედაქციო სტრატეგია საკმაოდ ახლოს დგას პირველი არხის სტანდარტთან, განსაკუთრებით, ბალანსის კუთხით. ამიტომ ღიად ოპოზიციური ან „ანტიოპოზიციური“ არხებისგან განსხვავებით, მასში იკითხება მიუკერძოებელი ინფორმირების მცდელობა.

ამასთან, „მაესტროს“ სპეციფიკად შეიძლება ის ჩავთვალოთ, რომ პირველ არხთან შედარებით იქ მეტი ყურადღება ეთმობა სოციალურსა და ეკონომიკურ საკითხებს. ეს, შესაძლოა, იმითაც იყოს გამოწვეული, რომ „მაესტროს“ არ აქვს კონკრეტული საზოგადოებრივი ვალდებულებები და უფრო მოქნილია საეთერო ბადის შემუშავების პროცესში. აღსანიშნავია, რომ დღეს არც „მაესტრო“ მიეკუთვნება მაღალრეიტინგული ტელეარხების კატეგორიას (ალბათ, იმავე მიზეზებით, რომლებზეც ზემოთ უკვე ვისაუბრეთ).

მართალია, „მაესტროს“ საინფორმაციო გამოშვებების რიტორიკა და კილო უფრო დაძაბულია, ვიდრე პირველი არხის „მოამბისა“, მაგრამ აშკარა მიკერძოება არცერთი პოლიტიკური ჯგუფის მიმართ არ შეინიშნება. მთლიანობაში ამ არხის საინფორმაციო ბადე ისეა ჩამოყალიბებული, რომ მაყურებელს შეუძლია თავად, წამყვანთა დაუხმარებლად გააკეთოს პოლიტიკური დასკვნები.

„რუსთავი 2“

2012 წლამდე „რუსთავი 2“ „ნაციონალური მოძრაობის“ ხელისუფლების მთავარი პროპაგანდისტული მედიამანქანა იყო. საგულისხმოა ისიც, რომ არხი 2012 წლის შემდეგაც, ახლა უკვე არჩევნებში დამარცხებული „ნაციონალური მოძრაობის“ ერთგული დარჩა, რის გამოც მისი სარედაქციო პოლიტიკა მკვეთრად შეიცვალა და რადიკალურად ოპოზიციური გახდა.

2019 წელს, სტრასბურგის ადამიანის უფლებათა სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დასრულდა მრავალწლიანი იურიდიული დავა „რუსთავი 2“-ის მფლობელობასთან დაკავშირებით და ტელეკომპანია მის ადრინდელ მესაკუთრეს, ქიბარ ხალვაშს დაუბრუნდა.

ამის შემდეგ „რუსთავი 2“ ცდილობს დანერგოს ევროპული ტიპის, მიუკერძოებელი და პროფესიონალური მაუწყებლობის პრაქტიკა. არხის ხანგრძლივი ისტორია და პოლიტიკური მეხსიერება ზოგჯერ მის სასარგებლოდ მუშაობს, ზოგჯერ კი პირიქით, ხელს უშლის ახალი იმიჯის შექმნას.

„რუსთავი 2“-ს, როგორც წესი, პირველ არხზე ან „მაესტროზე“ უფრო მაღალი რეიტინგი აქვს. საფიქრებელია, რომ ეს ნაწილობრივ მაინც არის განპირობებული მაყურებლის „შეჩვევის ფაქტორით“ ჯერ კიდევ იმ დროიდან, როცა, ნებსით თუ უნებლიეთ, საზოგადოების უდიდესი ნაწილი სწორედ „რუსთავი 2“-იდან იგებდა ქვეყანაში მომხდარ მნიშვნელოვან ამბებს.

ასეთი ისტორია „რუსთავი 2“-ს, გარდა იმისა, რომ რეიტინგს უზრდის, პრობლემებსაც უქმნის: „ნაციონალური მოძრაობისა“ და მისი მხარდამჭერების ღრმა რწმენით, ტელეკომპანიის საქმეზე სტრასბურგის სასამართლოს ზემონახსენები გადაწყვეტილება საფუძველს მოკლებული იყო და, შესაბამისად, ისინი დღევანდელ „რუსთავი-2“-ს პროსახელისუფლებო მედიასაშუალებად მიიჩნევენ.

არადა, 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებისა და კენჭისყრის შემდგომ პერიოდში „რუსთავი 2“, მთლიანობაში, ცდილობს დაიცვას ტელემაუწყებლობის აღიარებული სტანდარტები და უმეტეს შემთხვევაში ახერხებს კიდეც, არ იქცეს მხარედ მედიასაშუალებებს შორის მიმდინარე დაპირისპირებაში.

„პოს TV“

ეს არხი ქართულ მედიასივრცეში ყველაზე „გულწრფელია“: მისი მესვეურები დაუფარავად აცხადებენ, რომ მხარს უჭერენ „ქართულ ოცნებას“, ხოლო ტელევიზიის ძირითდი დანიშნულება და მიზანი, მათივე თქმით, „ნაციონალური მოძრაობისა“ და მისი მხარდამჭერი მედიასაშუალებების მიერ გავრცელებულ დეზინფორმაციასთან ბრძოლაა.

„პოს TV“ აქტიურად იყო ჩართული წინასაარჩევნო პოლიტიკურ დაპირისპირებაში, რომელიც ძირითადად მედიების საშუალებით მიმდინარეობდა. „ნაციონალური მოძრაობის“ კრიტიკის გარდა, ახალი ამბების ზოლში „პოს TV“ აქტიურად აშუქებს იმ მოვლენებსაც, რომლებიც ხელისუფლებას დადებითად წარმოაჩენენ, თუმცა იმავე „იმედის“ საეთერო ბადისგან განსხვავებით, სადაც მმართველი გუნდის კრიტიკა წინასაარჩევნო პერიოდიდან მოყოლებული ეკრანიდან ფაქტობრივად გაქრა, „პოს ТV“-ში აქცენტი კეთდება არა იმდენად „ქართული ოცნების“ პროპაგანდაზე, რამდენადაც „ნაციონალური მოძრაობის“ კრიტიკაზე.

„პოს TV“ არ ცდილობს იდეალური ხელისუფლებისა თუ რეალობის დახატვას, მაგრამ მმართველი გუნდის ხშირ შემთხვევაში ზომიერად დადებითი შეფასებიდან, როგორც წესი, ხდება მკვეთრი გადასვლა ოპოზიციაზე და ხელისუფლების დადებითი აღქმა ყალიბდება არა უშუალოდ მისი ქების, არამედ „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ შედარებისა და მისი მწვავე კრიტიკის ფონზე.


„პოს TV“-ის მსგავსად, „ობიექტივიც“ დაუფარავად არის დაკავშირებული კონკრეტულ პოლიტიკურ ძალასთან, კერძოდ – „საქართველოს პატრიოტთა ალიანსთან“, შესაბამისად, „ობიექტივი“ მთლიანობაში ასახავს და გამოხატავს „პატრიოტთა ალიანსის“ პოლიტიკურ დღის წესრიგს, თუმცა „პოს TV“-ის მსგავსად, „ობიექტივზეც“ განსაკუთრებული ადგილი უკავია „ნაციონალური მოძრაობის“ კრიტიკას.

გარდა ამისა, „ობიექტივისთვის“ ექსკლუზიურად დამახასიათებელ სარედაქციო შტრიხებად შეიძლება ჩაითვალოს განსაკუთრებული აქცენტი მოსახლეობის სოციალურ პრობლემებზე და ალტერნატიული საგარეო პოლიტიკის პროპაგანდა (პირდაპირი პოლიტიკური დიალოგი მოსკოვთან, სოხუმთან და ცხინვალთან; სამხედრო მიუმხრობლობის იდეა და ა. შ.).

„ობიექტივის“ ეთერში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა რელიგიას და, კონკრეტულად, საქართველოს ეკლესიისა და მისი მეთაურის პოპულარიზაციას. აღსანიშნავია ისიც, რომ ობიექტივის ეთერში დავით გარეჯის საკითხს ერთ-ერთი მთავარი ადგილი ეკავა, ფაქტობრივად, მთელი შარშანდელი წლის განმავლობაში.

საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ეს შედარებით მცირე, მაგრამ საკმაოდ სტაბილური აუდიტორიის მქონე არხი, ქართული მედიის უფრო მსხვილი მოთამაშეების მსგავსად, „საარჩევნო“ რეჟიმში განაგრძობს მაუწყებლობას, რაც „პატრიოტთა ალიანსის“ მიერ არჩევნებისადმი დაკავებული პოზიციით უნდა იყოს განპირობებული.

შესაბამისად, დღეისათვის „ობიექტივის“ ძირითადი გზავნილები და თემები არის: პოლიტიკური კრიზისი, ეკონომიკური პრობლემები, სოციალური სიდუხჭირე, ბრძოლა ჰესების წინააღმდეგ და, უპირველეს ყოვლისა, მმართველი პარტიის მიერ „ხელისუფლების უზურპაცია“. დღესდღეობით სწორედ ასე აფასებს „პატრიოტთა ალიანსი“ საპარლამენტო არჩევნების შედეგებს.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, ამ წუთისთვის „ობიექტივის“ ძირითადი გზავნილები, ფაქტობრივად, ემთხვევა „ნაციონალურ მოძრაობასთან“ ასოცირებული არხების შეფასებებს – იმ განსხვავებით, რომ „ობიექტივი“ და „პატრიოტთა ალიანსი“ შექმნილ სიტუაციაზე პასუხისმგებლობას ორივე ძალას – „ქართულ ოცნებასა“ და „ნაციონალურ მოძრაობას“ – აკისრებს.

დასკვნა: ქართული მედია, პოლიტიკური სპექტრის მსგავსად, მნიშვნელოვნად განსხვავდება 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდგომი მედიისგან.

თუ აქამდე მედია ფავორიტი პარტიის მხარდამხარ შედიოდა წინასაარჩევნო და საარჩევნო დაპირისპირებაში, ხოლო არჩევნების დასრულებისას უბრუნდებოდა მაუწყებლობის რეგულარულ სტილს, ახლა მედიასაშუალებები განაგრძობენ უკიდურესი დაპირისპირების რეჟიმში ბრძოლას, რითაც თავიანთ მაყურებელს გამუდმებით ამყოფებენ უკიდურეს პოლიტიკურ დაძაბულობაში.

მიუხედავად იმისა, რომ პარლამენტმა კარგა ხანია, მუშაობა დაიწყო და სახელმწიფოც განაგრძობს ფუნქციონირებას, სატელევიზიო მედიაში იქმნება შთაბეჭდილება, რომ არჩევნები ჯერ კიდევ არ დასრულებულა ან ტელეეკრანზე რომელიღაც სხვა ისტორიული პერიოდის ამსახველ კადრებს გვიჩვენებენ.

ყველაზე აქტუალურ თემებად დღემდე საპარლამენტო არჩევნებთან დაკავშირებული საკითხები რჩება. არადა, პანდემიასთან მებრძოლი ქვეყანა არაერთი სხვა, გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი გამოწვევის წინაშე დგას.

სტატია იყო გამოქვეყნებული პლატფორმაზე მედიაკრიტიკა.

Tagged : / / / / / / /